Η 19η Μαρτίου καθιερώθηκε το 2008 ως η ημέρα φροντιστών ατόμων με άνοια. Σκοπός της ήταν η αναγνώριση αυτών που φροντίζουν τα άτομα με άνοια που δίνουν έναν αδιάκοπο αγώνα, συχνά χωρίς καμία ανταμοιβή γιατί όταν μιλάμε για φροντιστές, ιδίως στην Ελλάδα, μιλάμε για οικογενειακούς φροντιστές.
της Νάνσυ Παναγουλοπούλου – Δημοσιογράφος
Η αδερφή και δικαστική συμπαραστάτρια ενός αυτιστικού ατόμου είχε μιλήσει για το «ελληνικό φιλότιμο» που παίρνει πρώτη θέση στη φροντίδα των ατόμων που τη χρειάζονται. Κάτι τέτοιο προκύπτει εύλογα για όλους τους φροντιστές, συμπεριλαμβανομένων των φροντιστών των ατόμων με άνοια, αν ρίξουμε μια ματιά στα δεδομένα.
«Στην Ελλάδα, υπάρχουν περίπου 400.000 οικογενειακοί φροντιστές που αντιστοιχούν σε 196.000 άτομα που ζουν με άνοια» (Frontiers, 2021)
Μιλάμε για μια αναλογία 2 προς 1, χωρίς να υπολογίσουμε το γεγονός ότι πολλοί ενδεχομένως να δέχονται φροντίδα από επαγγελματίες φροντιστές. Δυστυχώς όμως υπάρχουν άφθονα παραδείγματα ατόμων που δεν λαμβάνουν την φροντίδα που χρειάζονται.
Περισσότερα για τη φροντίδα των φροντιστών αλλά και των ίδιων των ατόμων με άνοια, μάς εξηγεί ο κύριος Θεοδωρόπουλος, γενικός διευθυντής του Κοινωφελούς Σωματείου Αρωγής και Φροντίδας Ηλικιωμένων και ΑμεΑ «Φροντίζω».
Αυξάνονται τα αιτήματα για κάλυψη αναγκών αλλά και τα βήματα προόδου αναφορικά με την αντιμετώπιση των ατόμων με άνοια. Οι ανάγκες που εντοπίζονται συνεχίζουν να είναι κυρίως πρακτικές, με συνηθέστερο το ζήτημα των οικονομικών.
«Το οικονομικό είναι πάντα ένα αίτημα των οικογενειών που φροντίζουν ένα άτομο με άνοια».
«Έρευνες υποστηρίζουν ότι ένας φροντιστής ασχολείται 8 ώρες την ημέρα με τη φροντίδα ενός ασθενούς, καθιστώντας τη φροντίδα ενός ατόμου “full-time job”».
Η πρόταση για «αυτοκτονία των ηλικιωμένων»: Μια μοντέρνα γενοκτονία ως ένα νέο οικονομικό μοντέλο;
Η πρόταση για «αυτοκτονία των ηλικιωμένων»: Μια μοντέρνα γενοκτονία ως ένα νέο οικονομικό μοντέλο;
Έτσι, οι φροντιστές πάντα διεκδικούν κάποιας μορφής επίδομα για να αποζημιώσουν την εργασία τους που αναγκαστικά μειώνουν ή/και χάνουν, για να προσλάβουν επαγγελματία φροντιστή ή για να βγάλουν τα έξοδα της θεραπείας και των εργαλείων εξυπηρέτησης για τους ασθενείς με άνοια.
«Έπειτα ακολουθεί το κομμάτι της ψυχικής επιβάρυνσης του φροντιστή, που πιθανώς να εμφανίσει κατάθλιψη ή στρες».
Αυτά είναι που καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη δομών για την εκπαίδευση κ ψυχική στήριξη των φροντιστών.
Ο κύριος Θεοδωρόπουλος όμως εκτιμά ότι έχει σημειωθεί επιπλέον αξιοσημείωτη πρόοδος στο κομμάτι της τεχνολογίας, της ιατρικής και των παραϊατρικών αλλά και στον τομέα των φαρμακευτικών παρεμβάσεων.
«Η τεχνολογία δίνει πρόσβαση στη γνώση»
Τόνισε επίσης τη σημασία της πρώιμης παρέμβασης στην άνοια όπως και σε κάθε άλλη εκφυλιστική ασθένεια. Δυστυχώς όμως, ειδικά στην άνοια η παρέμβαση παίρνει 3-5 χρόνια να ξεκινήσει κυρίως λόγω του στίγματος που αντιμετωπίζουν οι νευροϊατρικές παθήσεις, που ίσως φέρνουν φόβο στο ασθενή και στο οικογενειακό του περιβάλλον.
Το σωματείο «Φροντίζω» διατηρεί τα κεντρικά του στην Πάτρα, ενώ βοηθά διαδικτυακά αλλά και κατ’οίκον, καλύπτοντας έτσι τη Δυτική περιφέρεια της Ελλάδας. Αν και η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της χώρας , η Πάτρα αντιμετωπίζει προβλήματα και ελλείψεις σχετικά με τη φροντίδα των ατόμων με άνοια.
«Ένα πρώτο εμπόδιο που αντιμετωπίζουμε είναι σίγουρα η ευαισθησία πάνω στην ασθένεια», αναφέρει ο κύριος Θεοδωρόπουλος. «Οφείλουμε όλοι μας-τοπικοί φορείς, φορείς εκπαίδευσης, και στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα, όπως επίσης και η κεντρική διακυβέρνηση, να συνεργαστούμε καλύτερα με σκοπό να βοηθήσουμε τους ανθρώπους με άνοια και τους φροντιστές τους.»
Ο γηριατρικός πληθυσμός, δηλαδή οι ηλικιωμένοι άνω των 65 ετών, που συνήθως έχουν άνοια, ολοένα και αυξάνεται.
«Ο αριθμός των ασθενών με άνοια προβλέπεται να τριπλασιαστεί ως το 2050.»
Το «Φροντίζω»
«Στον πυρήνα τον προγραμμάτων μας είναι οι οικογενειακοί φροντιστές και η ποιότητα ζωής των ατόμων με άνοια και της οικογένειας τους συνολικά».
«Η ανάγκη για φροντίδα είναι κάτι που έρχεται ξαφνικά στη ζωή κάποιου – κανείς δεν είναι γεννημένος για αυτό».
Άρα η υποστήριξη φροντιστών μαζί με την υποστήριξη των πασχόντων από άνοια είναι άκρως απαραίτητη. Συνήθως παίρνει τη μορφή «της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, της εκπαίδευσης πάνω στην εξυπηρέτηση του ασθενή σε καθημερινά ζητήματα όπως καθαριότητα και σίτιση, της κοινωνικής του ένταξης και της ενημέρωσης πάνω στις κοινωνικές παροχές που δικαιούται.»
«Φροντίζω» Κοινωφελές Σωματείο Αρωγής και Φροντίδας Ηλικιωμένων και ΑμεΑ
«Φροντίζω» Κοινωφελές Σωματείο Αρωγής και Φροντίδας Ηλικιωμένων και ΑμεΑ
Με αυτήν την ενημέρωση ως στόχο «ήδη από το 2015 υλοποιούμε κύκλους εκπαιδευτικών σεμιναρίων με τις παραπάνω θεματικές και έχουμε δει ότι έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία η εκπαίδευση αυτή από νωρίς». Συγκεκριμένα στο «Φροντίζω», παρέχουν ατομική συμβουλευτική και εκπαίδευση» ώστε εκτός από τη φροντίδα ενός οικογενειακοί προσώπου, να μπορέσουν να διαχειριστούν και τη δικιά τους νέα ζωή καθώς και τα συναισθήματά τους.
Όμως, ίσως το σημαντικότερο πρόγραμμα του «Φροντίζω» να είναι το πρόγραμμα κατ’οίκον παρέμβασης που τρέχει ήδη από το 2015. Κατά την εξάμηνη διάρκειά του, πάνε επαγγελματίες όπως κοινωνικός λειτουργός, φυσιοθεραπευτής, ψυχολόγος και νοσηλευτής στο σπίτι του ασθενή, κάνουν συνεδρίες με τον ασθενή, ενώ παράλληλα εκπαιδεύουν τον φροντιστή. «Πρόκειται για μια από τις βέλτιστες πρακτικές του φορέα, αφού συνδυάζει την παροχή βοήθειας προς τον ασθενή αλλά και προετοιμασία του φροντιστή για να είναι σε θέση να βοηθήσει τον ασθενή. Οι επαγγελματίες προσφέρουν νοητική και σωματική ενδυνάμωση στον ασθενή και παράλληλα ο φροντιστής προετοιμάζεται και εκπαιδεύεται βλέποντας τη δουλειά τους.»
Το «Φροντίζω» παρέχει πλήρη γνώση στον φροντιστή πάνω στη φροντίδα του ανθρώπου τους».
Με αφορμή την Ημέρα Φροντιστών Ατόμων με Άνοια, το μήνυμα του κυρίου Θεοδωρόπουλου είναι το εξής: «Πρέπει οι φροντιστές να συνεχίσουν να ψάχνουν βοήθεια και υποστήριξη σε αυτή τη δύσκολη και απομονωτική περίοδος για αυτούς. Εμείς, σαν σωματείο, τους καλούμε να ανοιχτούν και να ενώσουν τις φωνές τους με φορείς όπως οι δικοί μας για να διεκδικήσουν παροχές και αλλαγές στη νομοθεσία».
Γράφει: η Νάνσυ Παναγουλοπούλου – Δημοσιογράφος
Επιμέλεια: Πόπη Μάλεση – B.A, M.A Psychology