Δεν γίνεται να το αρνηθείς. Δεν γίνεται να μην το βλέπεις. Ζούμε σε μία πραγματικά “αφύσικη” και παράλογη εποχή.
Ποιος είναι καλύτερος να το σχολιάσει αυτό, με τον δικό του μοναδικό τρόπο, από τον Γιώργο Λάνθιμο;
Πόσο χάρηκα όταν ανακάλυψα ότι στην νέα του ταινία επέλεξε τον αυτιστικό νεαρό ηθοποιό Έιντεν Ντέλμπις, για να υποδυθεί έναν αυτιστικό χαρακτήρα.
του Βαγγέλη Καρατζά – Πατέρας αυτιστικού παιδιού
Μιλάω, βέβαια, για την ταινία «Βουγονία» (Bugonia) του 2025, του Γιώργου Λάνθιμου, με πρωταγωνίστρια την Έμα Στόουν και τον συγκλονιστικό Τζέσι Πλέμονς.
Η ιστορία: Ο Τεντ, μαζί με τον αυτιστικό ξάδερφό του, τον Ντον, απαγάγουν τη Μισέλ, διευθύνουσα σύμβουλο μιας μεγάλης εταιρείας, για δύο πολύ συγκεκριμένους λόγους: Η εταιρεία της έχει επηρεάσει ανεπανόρθωτα την ζωή του και ταυτόχρονα πιστεύει ότι αυτό οφείλεται στο ότι η Μισέλ είναι εξωγήινη από τον Ανδρομέδα, που θέλει να καταστρέψει την ανθρωπότητα.
Από το τραύμα στη βία…
Ο Τεντ και ο Ντον έχουν μόνο ο ένας τον άλλον.
Ο Τεντ έχει ζήσει την απώλεια, την περιθωριοποίηση, την ταπείνωση, αφού αναγκάζεται να δουλεύει στην εταιρεία της Μισέλ και να μένει στην ίδια μικρή πόλη με αυτόν που τον κακοποίησε όταν ήταν παιδί.
Όλα αυτά είναι που τον οδηγούν να οργανώσει κάτι τόσο ακραίο όσο η απαγωγή ενός ανθρώπου.
Η εύκολη παγίδα των συνωμοσιών…
Αυτοί που το σύστημα έχει ξεχάσει, αυτοί που δεν υπάρχουν για τους ολιγάρχες, που δεν έχουν καμία ελπίδα να ξεφύγουν απ’ αυτό που ζουν, ψάχνουν απεγνωσμένα από κάπου να πιαστούν. Η εύκολη λύση είναι οι θεωρίες συνωμοσίας. Είναι πολύ εύκολο να «πουλήσεις» κάτι τέτοιο στους απελπισμένους, όπως ο Τεντ, ή στους ευάλωτους, όπως ο Ντον, που επηρεάζεται και χειραγωγείται από τον ξάδερφό του.
Στο μυαλό τους αλλά και του Τεντ, δεν μπορεί οι άνθρωποι να είναι τόσο κακοί, τόσο απίστευτα εγωιστές, τόσο απάνθρωποι και να καταστρέφουν συνειδητά τον πλανήτη τους άρα κάτι άλλο φταίει. Άρα δεν είναι άνθρωποι: Είναι υβρίδια δαιμόνων, σαυράνθρωποι, εξωγήινοι και άλλα τέτοια εξώκοσμα. Χιλιάδες κανάλια streaming και podcast με εκατομμύρια ώρες γεμάτες εξωφρενικές θεωρίες, κάνουν πλύση εγκεφάλου στους ολοένα και περισσότερους περιθωριοποιημένους ανθρώπους αυτοί του κόσμου, ότι πρέπει να κάνουν τα πάντα, εκτός από το αποκτήσουν ταξική και κοινωνική συνείδηση.
Και έτσι ο φόβος γεννά το μίσος και το μίσος γίνεται βία. Αυτό αποτυπώνεται στις πολύ σκληρές σκηνές, όπως τα ηλεκτροσόκ, αλλά και στα τρομακτικά ξεσπάσματα του Τεντ.
Από την άλλη και η Μισέλ δεν συμπεριφέρεται με ανθρωπιά, ούτε στους υπαλλήλους της, ούτε βέβαια στον Τεντ και τον Ντον. Ο τρόπος που «αγκαλιάζει» τη διαφορετικότητα στην εταιρεία της και η «μεγαλοψυχία» της στο θέμα του ωραρίου εργασίας των υπαλλήλων της, είναι ταυτόχρονα χαρακτηριστικός της αποστασιοποίησης της από την υπόλοιπη ανθρωπότητα, αλλά και αστείος!
Ο Τεντ και η Μισέλ είναι ταυτόχρονα θύματα και θύτες ο ένας του άλλου.
Ο Τεντ και η Μισέλ είναι ταυτόχρονα θύματα και θύτες ο ένας του άλλου.
Ο Ντον που ξεχωρίζει…
Ο Ντον μπλέκεται στην ιστορία ως συνεργός, ακόμα κι αν αυτό δεν ταιριάζει με τη φύση του. Αγαπά τον Τεντ, γιατί είναι ο μόνος άνθρωπος πια που έχει μείνει στη ζωή του και πιστεύει ή θέλει να τον πιστέψει, γιατί του έχει δει υποσχεθεί οτί μόνο αυτό το έγκλημα θα μπορέσει να αλλάξει όχι μόνο τη δίκη του ζωή, αλλά και ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Ο Τεντ τον αγαπάει αλλά και τον εκμεταλλεύεται ταυτόχρονα.
Ευτυχώς, εδώ δεν έχουμε την πολυφορεμένη απεικόνιση του αυτισμού των τελευταίων χρόνων. Ο Ντον δεν έχει κάποιο «ταλέντο», υπερδύναμη ή «ειδική ικανότητα». Είναι απλά ο εαυτός του. Δεν του αρέσει η βία, βλέπει τον κόσμο πιο ανθρώπινα, με πραγματική ευαισθησία και αυτή του η ευαισθησία γίνεται καταλύτης για όσα ακολουθήσουν.
Δεν θα σας πω περισσότερα θα το δείτε μόνοι σας.
Σε μια συνέντευξη, η Έμα Στόουν είπε ότι ο Έιντεν Ντέλμπις είναι τελείως διαφορετικός από τον χαρακτήρα που υποδύεται, ο Ντον ελέγχεται από τον ξάδερφό του, ενώ στην πραγματική ζωή ο νεαρός ηθοποιός είναι γεμάτος αυτοπεποίθηση, του αρέσει να έχει τον έλεγχο και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες.
Αυτό με κάνει να εκτιμώ ακόμα περισσότερο την επιλογή του Λάνθιμου να δώσει τον πιο ευαίσθητο και ανθρώπινο χαρακτήρα σε ένα νευροδιαφορετικό άτομο.
.
Τζέσι Πλέμονς…
Το καταλαβαίνω ότι σε κάποιους δεν ταιριάζει ο Λάνθιμος, καταλαβαίνω ότι το τέλος και η αλλαγή στον τόνο της ταινίας σίγουρα θα εκνευρίσει αρκετούς αλλά η ερμηνεία του Τζέσι Πλέμονς εδώ, είναι αδιαμφισβήτητα εκπληκτική.
Εξαντλημένος, και βρώμικος, παλεύει απεγνωσμένα να πείσει τον εαυτό του ότι αυτά που πιστεύει είναι αληθινά, γιατί δεν υπάρχει κανείς να τον ακούσει και κανένας δεν ενδιαφέρθηκε για αυτόν ποτέ εκτός από τον Ντον.
Στο πρόσωπό του βλέπεις την παράνοια και τον θυμό να συγκρατούνται πίσω από ένα κουρασμένο χαμόγελο, ενώ προσπαθεί να φανεί ευγενικός και συγκροτημένος, η έκρηξη είναι αναπόφευκτη και όταν έρθει, σοκάρει.
Πάντα κέρδιζε την προσοχή μου αυτός ο ηθοποιός, αλλά ξεχώρισε στην ταινία «Εμφύλιος Πόλεμος», όπου με πολύ περιορισμένη παρουσία κατάφερε να κλέψει την παράσταση και βέβαια, έλαμψε στην προηγούμενη ταινία του Λάνθιμου, τις «Ιστορίες Καλοσύνης», για την οποία βραβεύτηκε και στις Κάννες.
Η ερμηνεία του στην «Βουγονία» είναι ότι καλύτερο έχω δει αυτή τη χρονιά μέχρι τώρα!
Όσο για την Έμα Στόουν, σε κάθε ταινία της κάνει ένα βήμα παραπέρα,σε κάθε ρόλο ξεχωρίζει! Εδώ γεμίζει την οθόνη με τα μάτια της, το χιούμορ της και τις εκφράσεις της, στα τόσο διαφορετικά και μοναδικά πρόσωπα του ρόλου της.
Επειδή τον παρακολουθώ τελευταία πόσο ωραίο είναι, που χάρηκε τόσο ο Ελληνοαμερικανός stand up κωμικός και podcaster Σταυρός Χαλκιάς την ευκαιρία να δουλέψει σε ένα τέτοιο σπουδαίο project!
Η δημιουργική ομάδα…
Αλλά δεν είναι μόνο το καστ. Δεν είναι μόνο ο Λάνθιμος με την μοναδική του ματιά στον εξωφρενικά παράλογο κόσμο μας και το φονικό χιούμορ του. Είναι και η μουσική του Jerskin Fendrix που άλλοτε σε χτυπάει απροειδοποίητα με πομπώδη ένταση και άλλοτε ανατριχιάζεις με την αλλόκοτη ομορφιά της. Μόνο ο Λάνθιμος θα μπορούσε να συνδυάσει επιτυχημένα τη μουσική της Chappell Roan της Marlene Dietrich και των Green Day!
Η φωτογραφία της ταινίας, υπογεγραμμένη από τον Robbie Ryan (Poor Things, η Ευνοούμενη) είναι μοναδική και τόσο στοιχειωτικά τα πλάνα του τέλους που θα γίνονταν αξέχαστα εάν υπήρχε μέσα και η Ακρόπολη, όπως το είχε οραμτιστεί ο Έλληνας σκηνοθέτης!
Το σενάριο, γραμμένο από τον Will Tracy (του ξεχωριστού Τhe Menu), βασισμένη στην κορεατική ταινία “Save the Green Planet!”, σε ξεγελά: νομίζεις ότι παρακολουθείς μία ταινία συγκεκριμένου είδους, όπου κάθε στοιχείο έχει την θέση του στη «σκακιέρα» της πλοκής και ξαφνικά το σενάριο δίνει μια «κλωτσιά» και τα φέρνει όλα ανάποδα και βλέπεις κάτι τελείως διαφορετικό.
Το τέλος, σίγουρα διχάζει. Εμένα, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, με έκανε να χαμογελάσω.
Ερωτήματα που θέτει η ταινία…
Τελικά, χάνουμε την ανθρωπιά μας; Χάνουμε την εμπιστοσύνη ο ένας στον άλλον; Καθοδηγούμαστε από το μίσος; Ποια είναι η σχέση μας με το πλανήτη που ζούμε και με τον ίδιο μας τον εαυτό;
Αν και ακούγεται οξύμωρο ,είναι η απανθρωπιά εντυπωμένη στο γενετικό κώδικα μας; Ελπίζω όχι…
Το λογοπαίγνιο της «βουγονίας», και του λουλουδιού, το μοτίβο με τις μέλισσες και η κακοποιητική σχέση που έχουμε με τον πλανήτη, τη φύση και ο ένας με τον άλλον… όλα αυτά μας οδηγούν σε ένα βασικό ερώτημα:
Ποια θα είναι η κατάληξή μας;
Δεν ξέρω αν θα σας αρέσει η απάντηση που δίνει η ταινία, αλλά σίγουρα θα σας κάνει να σκεφτείτε.
Δείτε το trailer και λεπτομέρειες εδώ…