Για πολλά παιδιά, η πρώτη μέρα του σχολείου δεν είναι ημέρα χαράς. Για τα παιδιά που είναι διαφορετικά με οποιονδήποτε τρόπο, η αυλή του σχολείου και η τάξη είναι έννοιες συνυφασμένες με άγχος, βία, φόβο, πίεση.
του Βαγγέλη Καρατζά – Πατέρας αυτιστικού παιδιού
Η ταινία stop motion animation «Πολύτιμος» παραγωγής 2020, που μας δίνει την ευκαιρία το Psaroloco να παρακολουθήσουμε με ελληνικούς υπότιτλους, μιλάει για το bullying, τον αυτισμό και τη διαφορετικότητα μέσα στο σχολικό περιβάλλον.
Πρωταγωνίστρια είναι η μικρή Ζουλί, η οποία φαίνεται να έχει μπει στο περιθώριο από τους συμμαθητές της και δεν έχει κανέναν φίλο, μέχρι τη στιγμή που έρχεται ένα παιδί από ειδικό σχολείο κάθε εβδομάδα: ο μικρός Emil, που είναι αυτιστικός.
”””
Η σχέση…
Η Ζουλί ξέρει πώς είναι να είσαι μόνος σου, να μη θέλει κανείς να παίξει μαζί σου. Καταφύγιό της είναι η ζωγραφική. Ο ερχομός του Emil αλλάζει τα πράγματα, είναι μια ευκαιρία να κάνει ένα καινούργιο φίλο, κάποιον που βλέπει τα πράγματα διαφορετικά και ίσως έχει μεγαλύτερη ανάγκη για παρέα και συντροφικότητα.
Η σκηνή με την πασχαλίτσα είναι μία όμορφη υπενθύμιση για το πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε ο ένας τον άλλον, ακόμα και με τον πιο περίεργο τρόπο. Η σχέση αυτή επηρεάζει και τον Emil, που σιγά σιγά ανοίγεται και φτάνει στο σημείο να κάνει και δώρο στη Ζουλί, κάτι που αργότερα θα του προκαλέσει έντονα συναισθήματα.
Η διαφορετικότητα που «ενοχλεί»…
Η συμπεριφορά του Emil προκαλεί τον χλευασμό των συμμαθητών του, όπως στην περίπτωση του ατυχήματος που έπαθε στην πισίνα, ή την αμηχανία των ενηλίκων, όπως το περιστατικό στα αποδυτήρια, που δεν ήξεραν πώς να το αντιμετωπίσουν ούτε η δασκάλα ούτε οι γονείς. Έχω ακούσει άπειρες φορές ότι «δεν πρέπει να δείχνεις τις άσχημες πλευρές του αυτισμού γιατί ενισχύεις τα στερεότυπα». Έχω καταλήξει, όμως, πρακτικά, ότι αυτό εντείνει τις διακρίσεις και την απομόνωση των αυτιστικών.
Όλες οι περίεργες συμπεριφορές, τα προβλήματα, τα ξεσπάσματα, όλα αυτά που μας φέρνουν σε άβολη θέση, πρέπει να τα βλέπουμε, πρέπει να τα δείχνουμε, ώστε να συνηθίσουμε όλοι μας και να αναγνωρίζουμε το διαφορετικό. Ακόμα κι όταν δεν μας είναι εύκολο, να μπορούμε πραγματικά να αποδεχτούμε τη διαφορετικότητα και να εντάξουμε τους αυτιστικούς ανθρώπους,παιδιά και ενήλικες, στην καθημερινή μας ζωή χωρίς υποσημειώσεις και αστερίσκους.
«Είναι στο μογγολικό σχολείο»…
Έτσι αποκαλούν το ειδικό σχολείο τα υπόλοιπα παιδιά στην τάξη. Περίεργη ιστορία τα ειδικά σχολεία στην Ελλάδα. Έχουν μπει στο στόχαστρο μισανάπηρων από διάφορες πλευρές: τράπερ, γονιών, τοπικών κοινωνιών, ακόμα και influencer της αναπηρίας που δεν έχουν ζήσει ούτε ένα 24ωρο δίπλα σε ένα άτομο με νοητική αναπηρία ή με βαρύ αυτισμό. Καλά, για την απούσα πολιτεία που προκλητικά εδώ και δεκαετίες γυρίζει την πλάτη στα παιδιά με αναπηρία, βλέπουμε στην πράξη πως βλέπει τα σχολεία μας.
Το «μάθημα» της Ζουλί…
Η ταινία έχει κάτι ανατρεπτικό: ΔΕΝ είναι ένα ακόμη παραμύθι για τη διαφορετικότητα, ζαχαριένο με happy end που δείχνει ότι η ζωή δίνει στον Ζουλί ένα μάθημα για την αποδοχή, την αγάπη, τη συντροφικότητα, την ίδια ώρα που γύρω της πετούν χαρούμενες πεταλούδες. Δείτε το τέλος και θα καταλάβετε…
Άνθρωποι που νιώθουν άσχημα για τη διαφορετικότητά τους, συχνά ανακουφίζονται όταν βλέπουν όταν η διαφορετικότητα των άλλων είναι πιο έντονη, πιο ορατή, πιο «εύκολη» να βγει στο προσκήνιο και να καλύψει την δική τους. Κάτι άλλο που υπάρχει στην κοινωνία και φαίνεται και στην ταινία, είναι ότι ο μόνος τρόπος που είμαστε διατεθειμένοι να «αποδεχτούμε» τη διαφορετικότητα είναι όταν αυτή συνοδεύεται από κάποιο ταλέντο ή «ειδική ικανότητα» (τι ανόητος όρος). Η Ζουλί είναι στο περιθώριο και αυτό δεν αλλάζει παρά μόνο όταν οι υπόλοιποι καταλαβαίνουν ότι έχει ταλέντο στην ζωγραφική. Ο Εμίλ όμως;
Αν είσαι αυτιστικός και δεν μπορείς να λύσεις μαθηματικές εξισώσεις, να κερδίσεις τουρνουά στο σκάκι, να φτιάξεις πυραμίδες από καρυδότσουφλα ή να παίζεις όμποε από 2,5 χρονών, τότε σκούρα τα πράγματα. Αυτή η ρεαλιστκή οπτική κάνει λοιπόν την ταινία να ξεχωρίσει, όπως και η τεχνική του stop motion, που είναι πάρα πολύ δύσκολη στην υλοποίησή της, αλλά δίνει ξεχωριστό αποτέλεσμα στην οθόνη.
Ακούω συχνά για καλές προθέσεις. Σε ότι αφορά την αναπηρία, ΟΧΙ δεν μας πηγαίνουν μπροστά, το βλέπεις στην ταινία, το καταλαβαίνεις.
Χρειάζεται να δουλέψουμε περισσότερο χρειάζεται να θέλουμε να μάθουμε περισσότερα.
Στη σελίδα του Psaroloco μπορείτε να βρείτε και το αντίστοιχο πλάνο μαθήματος βασισμένο πάνω στην ταινία, για το bullying και τη διαφορετικότητα εδώ…
Δείτε την ταινία
