Ένα συγκινητικό ταξίδι κατανόησης για το πώς οι οθόνες επηρεάζουν την ανάπτυξη των παιδιών και πώς η ανθρώπινη επαφή και η υγιής όραση έχουν τη δύναμη να θεραπεύουν.
των Λαζαρίδη Μελίντα και Σάββας Λαζαρίδης – Συμπεριφορικοί Οπτομέτρες / BL VisionTherapy
Όταν ο Eικονικός Kόσμος μπαίνει στη θέση του αληθινού…
Μια σύγχρονη πραγματικότητα που συνδέεται με την υπερβολική έκθεση μικρών παιδιών σε οθόνες. Παιδιά που βλέπουν τηλεόραση ή βίντεο για πολλές ώρες την ημέρα ενδέχεται να παρουσιάσουν κάποιες συμπεριφορές που θυμίζουν αυτισμό: μειωμένη βλεμματική επαφή, καθυστέρηση λόγου, απομόνωση, έλλειψη ενδιαφέροντος για επικοινωνία ή παιχνίδι.
Δεν πρόκειται για μόνιμη κατάσταση. Ο εγκέφαλος του παιδιού απλώς λαμβάνει λανθασμένα ερεθίσματα σε μια περίοδο που «διψά» για ανθρώπινη παρουσία, βλέμμα, φωνή και αφή.
Η αλήθεια πίσω από την οθόνη
Η ανάπτυξη της γλώσσας, της ενσυναίσθησης και της κοινωνικότητας δεν γίνεται μέσα από εικόνες, αλλά μέσα από σχέση. Όταν μιλάμε στο παιδί, όταν γελάμε, όταν το αγκαλιάζουμε, ο εγκέφαλός του δημιουργεί πολύπλοκες νευρωνικές συνδέσεις. Οι οθόνες, αντίθετα, προσφέρουν παθητικά, γρήγορα ερεθίσματα χωρίς συναισθηματική ανταπόκριση. Έτσι, το παιδί «εκπαιδεύεται» να παρακολουθεί, όχι να επικοινωνεί.
Από την οπτομετρική σκοπιά: Όταν τα μάτια μαθαίνουν λάθος
Η υπερβολική έκθεση σε οθόνες δεν επηρεάζει μόνο την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη, αλλά και τη φυσιολογική ωρίμανση της όρασης. Τα μάτια ενός παιδιού κάτω των 6 ετών χρειάζονται ποικιλία οπτικών εμπειριών: να κοιτούν μακριά και κοντά, να εστιάζουν σε κίνηση, να ακολουθούν αντικείμενα, να αντιλαμβάνονται βάθος και σκιές.
Οι οθόνες όμως προσφέρουν σταθερή, επίπεδη εικόνα σε κοντινή απόσταση, χωρίς φυσική προοπτική. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε κόπωση της προσαρμογής των ματιών, σε περιορισμό της αντίληψης βάθους, και σε πρώιμα σημάδια ψηφιακής οπτικής κόπωσης (πονοκέφαλοι, τρίψιμο ματιών, αποφυγή κοντινών δραστηριοτήτων).
Η άποψη του Οπτομέτρη
«Η φυσιολογική ανάπτυξη του οπτικού συστήματος απαιτεί πραγματική κίνηση και ποικιλία αποστάσεων. Το παιδί χρειάζεται να βλέπει πρόσωπα, να ακολουθεί αντικείμενα, να κινείται στο χώρο. Οι οθόνες “παγώνουν” αυτό το δυναμικό περιβάλλον. Με λίγο παιχνίδι στο ύπαιθρο και λιγότερες ώρες οθόνης, μπορούμε να προστατέψουμε την όραση και την αναπτυξιακή ισορροπία των παιδιών μας.»
Σάββας Λαζαριδης, Οπτομέτρης MOptom
Μικρά βήματα με μεγάλη σημασία
- Περιορίστε τις οθόνες, ειδικά πριν τα 3 έτη.
- Δημιουργήστε τελετουργίες χωρίς οθόνη: φαγητό, ύπνος, παιχνίδι.
- Παίξτε με απλά πράγματα – κουτιά, μπάλες, μουσική.
- Ενισχύστε τη φυσική όραση με παιχνίδι σε εξωτερικό χώρο.
- Ζητήστε καθοδήγηση από ειδικούς εάν ανησυχείτε.
Τελική σκέψη
Ας αναλογιστούμε πόσο ισχυρή είναι η ανθρώπινη παρουσία και πόσο βαθιά ανάγκη έχουν τα παιδιά να τα κοιτάμε στα μάτια, να τα ακούμε και να είμαστε εκεί.
Η τεχνολογία μπορεί να περιμένει.
Η παιδική ματιά, όμως, μεγαλώνει μόνο μια φορά!
Γράφουν: Λαζαρίδη Μελίντα και Σάββας Λαζαρίδης – Συμπεριφορικοί Οπτομέτρες / BL VisionTherapy
Επιμέλεια: Πόπη Μάλεση – B.A, M.A Psychology