Μετά από ένα φεστιβάλ προσπαθούμε να εκτιμήσουμε το πόσο καλά πήγε με βάση κάποια σχόλια, φωτογραφίες, πλάνα, την κινητικότητα των σχετικών δημοσιεύσεων, τη γενική αίσθηση τελικά που άφησε σε μας τους ίδιους. Τον αληθινό του αντίκτυπο όμως, θα τον γνωρίζαμε, αν μπορούσαμε κάπως να αθροίσουμε το τι σήμαινε για όλους/ες όσους/ες συμμετείχαν.
του Ζαχαρία Σπανού – Ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Open School Days, Project Manager Nevronas FESTival School Edition 2025
Στο Nevronas FESTival School Edition 2025 (Με την Υποστήριξη: Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας – ΕΚΚΟΜΕΔ, ΕΙΔΙΚΑ ΚΑΛΩΔΙΑ ΔΗΜΟΥΛΑΣ Α.Ε.,SIXT, Together for Autism, Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων) κάτι τέτοιο θα σήμαινε περισσότερες από 1.700 συνεντεύξεις – αν συμπεριλάβουμε και τους εξαιρετικούς εθελοντές της διοργάνωσης. Μπορούμε ωστόσο να υποψιαστούμε τι συνέβη εκείνο το διήμερο στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων μέσα από μικρές ιστορίες ανθρώπων, που συμμετείχαν σε δράσεις που υλοποιήθηκαν σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ Together for Autism, του Δημήτρη Παπανικολάου (“Schooling for All” με την ευγενική χορηγία των: ΔΕΗ, Eurobank, Grant Thornton, Unilever | “Lights Out, All In!” με την υποστήριξη του ΕΚΚΟΜΕΔ), και τον Σύλλογο Open School Days.
Κοιτάζω τη λίστα μου να θυμηθώ…
Την ιστορία του Α. που παρακολουθούσε το Flamenco, αλλά δεν ήθελε να συμμετέχει στις 9:30. Που συνέχισε να μη θέλει να μπει στη δράση της Gameland μισή ώρα μετά. Που στις δέκα και είκοσι γύρισα και τον είδα να γελάει δυνατά παίζοντας με παιδιά που γνώριζε, αλλά και παιδιά που συνάντησε. Γιατί στον Α. δόθηκε ο χρόνος και η σταθερή προτροπή να ανοιχτεί, μέχρι που το εμπιστεύθηκε.
Θυμάμαι το Θ. με τα μεγάλα του ακουστικά να προσπαθεί να «προστατευθεί» σε ένα δικό του χώρο. Θυμάμαι να υπάρχει ένας κύκλος παιδιών πάντα γύρω του, δίνοντάς του τη δική τους παρουσία σαν ασπίδα για ό,τι μπορεί να φοβόταν. Μέχρι που τα ακουστικά ήταν άχρηστα πια, κι ο Θ. χαρούμενος ανάμεσα σε φίλους, εκεί που τίποτα κακό δε φτάνει.
Θυμάμαι τον Σ. που έγινε σύνθημα στα χείλη των παιδιών δύο σχολείων για μπει στη φωτογραφία μαζί τους. Εκεί, στο χώρο των ομαδικών φωτογραφιών, όπου μια κοπέλα το έθεσε με τον πιο αποστομωτικό τρόπο: «Εδώ όλοι κάνουνε χώρο για όλους».
Θυμάμαι το πιο όμορφο τραπέζι της πόλης, με τέσσερα άτομα από ένα διαπολιτισμικό και τέσσερα από ένα «ειδικό» σχολείο, να δίνουν χέρι χέρι το μικροφωνάκι για να απαντήσουν σε ερωτήσεις. Και μέσα σε μια υπέροχη σιωπή, η φωνή του καθενός ακουγόταν σαν να ήταν ο πιο σημαντικός ήχος του κόσμου. ‘Ισως και να ταν… Θυμάμαι και μια παύση. Πάλι στις ηχογραφήσεις. Στον κύκλο είχε πάρει το μικροφωνάκι πρώτα ένας αυτιστικός συμμαθητής: «Όταν θυμώνω… θέλω να μένω μόνος μου». Να η παύση. Οι νευροτυπικοί το σκέφτονται για λίγα δευτερόλεπτα. Μερικά σκόρπια «Ρε συ και εγώ!», σπάνε τη σιωπή και μαζί της κάθε σκέψη απόστασης από τον διαφορετικό Άλλο.
Θυμάμαι δεκαπέντε χέρια να σηκώνονται ταυτόχρονα σαν χορογραφία στην ερώτηση «Ποιός θέλει να βοηθήσει τα παιδιά με τα αμαξίδια στο χορό;».
Θυμάμαι και το απλωμένο χέρι της Α. να ζητάει με έντονες κινήσεις ένα καινούριο φίλο της από το «ειδικό» σχολείο να έρθει στην ομάδα της. Με το άλλο χέρι, κρατούσε ήδη τον Α. συμμαθητή της στη ζωή, με «ένα χρωμόσωμα επιπλέον».
Θυμάμαι το Μ. να εξηγεί ότι συνήθως «οι άνθρωποι που δεν μας ξέρουν, δεν μας θέλουν και δεν μας μιλάνε. Εδώ όμως, μας μιλάνε κι αυτοί που δεν μας ξέρουν και είναι πολύ ωραία. Θα ξαναέρθω του χρόνου!».
Η ομορφιά μεγάλωνε λίγα μέτρα πιο πέρα, σε ένα συγκλονιστικό time out. Δυό ομάδες παιδιών «τυπικής» είχαν σχηματίσει δυο πηγαδάκια. Η καχυποψία του ενήλικα σύντομα θα με εξέθετε «Δεν συνεργάζονται. Στην κοσμάρα τους…». Πλησιάζοντας τους άκουσα να συζητάνε πώς θα βοηθάνε στο παιχνίδι περισσότερο τα παιδιά με αμαξίδιο που θα είχαν και στην ομάδα τους και στην «αντίπαλη».
Θυμάμαι κι ένα βουναλάκι περιτυλίγματα από καράμελες, κάθε μια με διαφορετικό χρώμα μέσα. Ο Ν. ήθελε να εξερευνήσει τι χρώμα έκρυβαν όλες οι καραμέλες ψάχνοντας το κίτρινο. Είχε ήδη φάει… αρκετές, πριν η συνοδός του να του θυμήσει ότι έπρεπε να σταματήσει. Μια κοπέλα από το Λύκειο που βρισκόταν στην ομάδα του, άκουσε την κουβέντα και χαμογελώντας πρότεινε «Θέλεις να τρώω εγώ τις καραμέλες που θα ανοίγουμε μέχρι να βρεις το κίτρινο;».
Η λίστα έχει κι άλλα. Συνήθως δεν θυμάμαι πολλά. Σκέφτομαι πως ίσως όλα αυτά να μην είναι αναμνήσεις από κάτι που πέρασε. Ίσως να είναι ήχοι και εικόνες από κάτι ζωντανό που κουβαλάω πια. Κάτι που ζεί μέσα μου και περιμένει να το αναγνωρίζω κάθε φορά που θα το συναντάω. Μετά από κάτι τόσο μεγάλο, δεν μπορείς να επιστρέψεις στο πριν.
Μετά από ένα τέτοιο φεστιβάλ… η ζωή σου δεν είναι πια ίδια.
Γράφει: ο Ζαχαρίας Σπανός – Ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Open School Days, Project Manager Nevronas FESTival School Edition 2025