Δυνατές κιθάρες, θυμωμένα τραγούδια, βρισιές, τσιγάρα και μεσήλικες με δερμάτινα ρούχα. Εικόνες και ήχοι που σπάνια συνδέονται με την αναπηρία στο μυαλό μας και σίγουρα όχι στην Ελλάδα.
του Βαγγέλη Καρατζά – Πατέρας αυτιστικού παιδιού
Υπάρχει όμως το φινλανδικό ντοκιμαντέρ «Το Σύνδρομο του Πανκ» (The Punk Syndrome), παραγωγής 2012, που μπορείτε να δείτε στο ERTFLIX. Μας δείχνει την καθημερινότητα μιας ξεχωριστής punk rock μπάντας, όλα τα μέλη της οποίας είναι άτομα με αναπηρία (αυτισμός, σύνδρομο Down, νοητική αναπηρία).
Τα συναισθήματα γίνονται στίχοι…
Ο Πέρτι, ηγετική φιγούρα του συγκροτήματος (από τον οποίο πήρε και το όνομά του), χρησιμοποιεί το ημερολόγιό του για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τα δύσκολα συναισθήματα, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τους φίλους του. Ο Κάρι, ο τραγουδιστής του συγκροτήματος, έχει βρει έναν μηχανισμό μέσα από τον οποίο μετατρέπει τις εμπειρίες του σε στίχους, ακόμα και τον θυμό του για μια πεντικιουρίστα(!), όπως θα δείτε στην ταινία.
Συνήθως τα τραγούδια για την αναπηρία είναι γλυκερά και αγαπησιάρικα. Αυτό όμως, ευτυχώς, δεν ταιριάζει με την πανκ μουσική. Το συγκρότημα προσπαθεί να επικοινωνήσει την αγωνία και την οργή των μελών του με το δικό του τρόπο . Δεν θέλουν να είναι σε ιδρύματα, ούτε να ελέγχουν άλλοι τη ζωή τους. Αγανακτούν με το πόσο αδιαφορούν οι πολιτικοί για τα άτομα με αναπηρία.
Τέσσερις ιστορίες…
Το ντοκιμαντέρ μας δίνει την ευκαιρία να δούμε στοιχεία από τη ζωή του καθενός: Ο Πέρτι είναι πολύ συναισθηματικός και απολαμβάνει την προσοχή που κερδίζει μέσα από το συγκρότημα. Ο Κάρι έχει βρει σύντροφο, έχει απορίες για το πώς γίνονται τα παιδιά και ονειρεύεται να αποκτήσει κι εκείνος τα δικά του. Ο Τόνι μένει με τους γονείς του και αρχικά δεν θέλει να πάει σε στέγη υποστηριζόμενης διαβίωσης. Αργότερα αλλάζει γνώμη για συναισθηματικούς λόγους, αλλά τα πράγματα μπερδεύονται. Ο Σάμι ενδιαφέρεται ενεργά για την πολιτική, είναι εθελοντής σε κάποιο κόμμα και παθιάζεται με αυτό. Το φιλμ μας δείχνει τέσσερις πλευρές της ενήλικης ζωής με αναπηρία (κάποια μέλη είναι πια μεσήλικες), αφιλτράριστα, με μια-δυο σκηνές που μπορεί να φέρουν σε άβολη θέση τον θεατή, όπως το «ατύχημα» του Πέρτι πριν από μια συναυλία.
Αυτή, όμως, είναι η πραγματικότητα της αναπηρίας, με την οποία οφείλουμε να εξοικειωθούμε αν θέλουμε να υπάρχει πραγματική συμπερίληψη.
Σχέσεις…
Αυτό που έχει μεγάλο ενδιαφέρον είναι η δυναμική μέσα στο συγκρότημα. Δεν υπάρχει ροκ μπάντα χωρίς καβγάδες και το ίδιο ισχύει και για τους τέσσερις ήρωες μας. Υπάρχουν σχέσεις αγάπης και μίσους, όπως του Κάρι με τον Σάμι, που τη μια βρίζονται και την άλλη στέκονται ο ένας δίπλα στον άλλον. Υπάρχει η σχέση των μελών του συγκροτήματος με τον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα τους που απεικονίζεται συγκινητικά στη σκηνή όταν συναντούν το νεογέννητο μωρό του.
Υπάρχουν και οι σχέσεις που δεν έζησαν ποτέ: Βλέπουμε το τραύμα του Πέρτι, που δεν μπόρεσε ποτέ να γνωρίσει τη μητέρα του, αφού μεγάλωσε σε ορφανοτροφείο.
Η επιτυχία…
Αυτό που πέτυχε το συγκρότημα είναι ότι βγήκε στον κόσμο και ο κόσμος το αγάπησε, γιατί πράγματι είναι καλοί σε αυτό που κάνουν, ακόμη κι αν δεν σου αρέσει το συγκεκριμένο είδος μουσικής, σε κάποια στιγμή θα κουνήσεις το πόδι ή το κεφάλι σου ρυθμικά…
Ξεκίνησαν με πολύ λίγους θεατές, στη συνέχεια έπαιξαν σε φεστιβάλ, βγήκαν στο εξωτερικό, εκπροσώπησαν τη Φινλανδία στη Eurovision και μετά τη διάλυση του συγκροτήματος, χρόνια αργότερα, συνέχισαν να ασχολούνται με αυτό που αγαπούν.
Η μεγαλύτερη, όμως, επιτυχία τους είναι ότι μέσα από τα τραγούδια τους έδωσαν φωνή όχι μόνο στις δικές τους ανησυχίες και αγωνίες, αλλά και σε πολλά άλλα άτομα με αναπηρία, ανοίγοντας δρόμους. Έχοντας ζήσει ανάλογες στιγμές στο Nevronas Festival, καταλαβαίνω απόλυτα τη θεραπευτική σημασία της μουσικής και της τέχνης, όχι μόνο για αυτούς που εκφράζονται μέσα από αυτήν, αλλά για όλους μας.