Δημόσια απάντηση στην «Εταιρία Προστασίας Σπαστικών» αναφορικά με την καμπάνια και το τηλεοπτικό σποτ «Λιγότερα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση κάθε χρόνο» εξέδωσε η Κίνηση Χειραφέτηση Αναπήρων «Μηδενική Ανοχή».
Αναφέρει η σχετική ανάρτηση:
Η καμπάνια και το τηλεοπτικό σποτ της «Εταιρίας Προστασίας Σπαστικών» έχουν δεχτεί έντονη κριτική από πολύ και διαφορετικό κόσμο και αυτό μας χαροποιεί, γιατί δείχνει ότι υπάρχουν κοινωνικά αντανακλαστικά αξιοπρέπειας.
Μια μερίδα κόσμου αντιλαμβάνεται το μισαναπηρικό μήνυμα και δεν το καταπίνει αμάσητο.
Η «Εταιρία» όμως, αντί να σταθεί αυτοκριτικά στις αντιδράσεις και να αναθεωρήσει, επέλεξε την επίθεση ως μέθοδο αντίδρασης.
Ανάρτησε «διευκρινιστικό» κείμενο με αποδέκτες τους δήθεν «παρεξηγημένους» που «δεν κατάλαβαν» και, με λίγα λόγια, αξιοποίησε το κλασικό κόλπο της εξουσίας.
Φταίμε όσες και όσοι δεν κατανοήσαμε το «έργο» σας, κι όχι το ίδιο το μήνυμα της καμπάνιας.
Ας τελειώνουμε με τα παραμύθια.
Δεν σας κατηγόρησε κανείς για τα αυτονόητα. Καμία και κανένας δεν ισχυρίστηκε ότι η εγκυμοσύνη δεν χρειάζεται παρακολούθηση ή ότι το αλκοόλ και τα ναρκωτικά δεν βλάπτουν. Δεν χρειάζεται «μεγάλη καμπάνια» για τη βασική προγεννητική φροντίδα, ούτε συντρέχει λόγος να πουλάτε ηθικό πλεονέκτημα.
Η κριτική αφορά το κεντρικό σας πολιτικό μήνυμα, αυτό που επιλέξατε ως τίτλο, σλόγκαν και δημόσια προβολή: «Λιγότερα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση κάθε χρόνο».
Αυτό δεν αποτελεί «επιστημονική ενημέρωση». Είναι στόχος μείωσης ανθρώπων με συγκεκριμένη βλάβη, ενισχυμένος από τη διατύπωση ότι θέλετε να «προφυλάξετε από την αναπηρία το παιδί που δεν έχει γεννηθεί ακόμη».
Αντιλαμβάνεστε πώς λειτουργεί κοινωνικά όταν ένας φιλανθρωπικός φορέας που δηλώνει ότι εδώ και «53 χρόνια βρίσκεται δίπλα» σε ανθρώπους με τη συγκεκριμένη βλάβη, ταυτίζει τη βλάβη με την αναπηρία και την ανικανότητα και φτάνει στο σημείο να παρουσιάζει ως «λύση» τα λιγότερα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση;
Αν αυτό δεν είναι ευγονική πρακτική, τότε τι είναι;
Το χειρότερο, κατά τη γνώμη μας, είναι ότι η ζημιά δεν είναι μόνο θεωρητική.
Το σλόγκαν σας, πέρα από τις αντιδράσεις, έδωσε την άδεια να ξεσαλώσουν στο διαδίκτυο άνθρωποι που ένιωσαν αρκετά «νομιμοποιημένοι» ώστε να γράφουν δημόσια ότι «η ναζιστική Γερμανία είχε δίκιο και σε αυτό το θέμα» ή ότι είναι «ηθικά σωστό» να μη γεννιούνται έμβρυα με τη συγκεκριμένη βλάβη.
Έδωσε όμως και πάτημα στον «εσωτερικευμένο μισαναπηρισμό» από ανθρώπους με βλάβες που προφανώς βρίσκονται εκτεθειμένοι σε χρόνια αρνητικά μηνύματα για το σώμα ή τη νοητική τους κατάσταση και ενστερνίζονται την ιδέα ότι η βλάβη τους ευθύνεται για τα εμπόδια και «πρέπει» να ξεπεραστεί, φτάνοντας ακόμη και να αισθάνονται ενοχή, ντροπή ή απέχθεια για αυτήν.
Αυτά δεν είναι «παρανοήσεις». Είναι το κοινωνικό αποτέλεσμα μιας καμπάνιας που δίνει τροφή στο ακροδεξιό φαντασιακό να διατυπώνει δημόσια θέσεις για τους ανάπηρους ως «ανάξιους για ζωή» ενώ παράλληλα ενεργοποιεί σε κάποια άτομα με βλάβες κοινωνικές αντιλήψεις και στερεότυπα που στρέφονται κατά της αναπηρίας.
Αν πραγματικά πιστεύατε στην αξία των ανάπηρων ανθρώπων, δεν θα συναινούσατε σε επικοινωνιακή καμπάνια που φλερτάρει τόσο επικίνδυνα με τον μισαναπηρισμό, ειδικά σε μια εποχή που δεν φημίζεται για προοδευτικό πρόσημο.
Και όχι, δεν παράγει μόνο μισαναπηρισμό η καμπάνια σας.
Εμείς οι ανάπηροι/ες ξέρουμε καλά ότι σεξισμός, ρατσισμός, λοατκιφοβία και μισαναπηρισμός συναντιούνται συχνά στις ίδιες ρητορικές και στα ίδια «ήθη τάξης».
Το τηλεοπτικό σας σποτ είναι και μισογυνικό, γιατί χτίζεται πάνω σε μια παλιά, βολική ενοχή. Τη μεταφορά της ευθύνης στις γυναίκες.
Το «για το παιδί που δεν έχει ακόμη γεννηθεί» θυμίζει ευθέως το λεξιλόγιο της αντι-αμβλωτικής προπαγάνδας περί «αγέννητου παιδιού», μόνο που εδώ ποντάρετε στην εξάλειψη ώστε να επιτευχθεί η μείωση ενός συγκεκριμένου πληθυσμού.
Οι «οδηγίες» σας, όπως τις σερβίρετε επικοινωνιακά, δείχνουν προς μία κατεύθυνση.
Αν το έμβρυο δεν βγει «τέλειο», κάποια γυναίκα δεν πρόσεξε, δεν έλεγξε, δεν συμμορφώθηκε.
Και σε μια κοινωνία όπου η φροντίδα των ανάπηρων παιδιών πέφτει έτσι κι αλλιώς δυσανάλογα στις γυναίκες, εσείς προσθέτετε και το δηλητήριο της κανονικότητας.
Γεννήστε «σωστά», αλλιώς θα κουβαλάτε και την ενοχή και τη φροντίδα και, συχνά, την εγκατάλειψη. Και για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ποιο πρότυπο γυναίκας ενσαρκώνεται ως «σωστό»;
Μα φυσικά η cis, λευκή, Ελληνίδα, χριστιανή, straight. Όχι ότι περιμέναμε να συμπεριλάβετε στο διαφημιστικό σας τίποτα περισσότερο από την «αγία ελληνική οικογένεια» αλλά να σας ενημερώσουμε ότι έμβρυα κυοφορούν και non binary άτομα και τρανς άντρες.
Όσο για το «Κάθε παιδί είναι ένα δώρο της Φύσης», κρατήστε το για κάρτα μαιευτηρίου.
Δεν είναι το κεντρικό σας μήνυμα, είναι φράση-ασπίδα για να ξεγλιστράτε από την κριτική.
Το κεντρικό σας μήνυμα είναι αυτό που προβάλλετε παντού. «Λιγότερα παιδιά με εγκεφαλική παράλυση κάθε χρόνο».
Και όταν το κάνετε headline, σε καμία περίπτωση δεν αφορά την «υγεία», αφορά την καθαρότητα της φυλής.
Το ελάχιστο που οφείλετε είναι να αποσύρετε το σποτ και να αναθεωρήσετε την καμπάνια από την αρχή, ξεκινώντας από το σύνθημα. Διότι όσο το μήνυμά σας μετράει ζωές για να τις μειώσει, δεν ενημερώνετε.
Εκφράζεται ατόφιο μισαναπηρισμό και, μαζί, μισογυνική πειθάρχηση, σε prime time.
Στο σημείο αυτό οφείλουμε να κάνουμε μια χρήσιμη διευκρίνιση.
Δεν «πέσαμε από τα σύννεφα».
Από τη δεκαετία του ’70 και μετά, το αναπηρικό κίνημα χτίστηκε διεθνώς πάνω σε συγκρούσεις ακριβώς με αυτό το μοντέλο «φιλανθρωπίας» που πουλά οίκτο, φόβο και «προσωπική τραγωδία», ενώ οι ανάπηροι οργανώθηκαν πολιτικά, αξίωσαν οι ίδιοι για τις ζωές τους και απαίτησαν δικαιώματα χωρίς μεσάζοντες.
Αυτό το ρήγμα επανέρχεται ξανά και ξανά, γιατί το ίδιο έργο παίζεται ξανά και ξανά.
Μη ανάπηροι «σωτήρες» αξιώνουν για εμάς, μαζεύουν κύρος και χρήμα, και μας αφήνουν τον ρόλο του παραδείγματος και της σιωπής.
Η θεωρητική ραχοκοκαλιά της ρήξης έχει όνομα.
Κοινωνικό μοντέλο για την αναπηρία.
Η UPIAS ήδη από το 1976 ξεκαθάρισε ότι άλλο βλάβη κι άλλο αναπηρία, και ότι η αναπηροποίηση δεν προκύπτει αυτόματα από το σώμα αλλά παράγεται κοινωνικά από αποκλεισμούς, ιδρυματοποίηση, φτώχεια, αρχιτεκτονικό απαρτχάιντ, εχθρικούς χώρους εργασίας, διαχωριστικά σχολεία.
Καταλαβαίνουμε ότι όλη η θεωρητική βάση των σπουδών για την αναπηρία δεν σας βολεύει ώστε να αναπτύξετε το αφήγημα σας όταν παρουσιάζετε τη βλάβη σαν να είναι ταυτόσημη με την «αναπηρία» και την ανικανότητα, και μετά προτείνετε ως «ελπίδα» τη στατιστική μας μείωση. Και γι’ αυτό η έννοια της «προσωπικής τραγωδίας», όπως την περιέγραψε ο Mike Oliver, είναι τόσο χρήσιμη για να κατανοήσουμε τον μισαναπηρισμό.
Το ίδιο μοτίβο το είδαμε ιστορικά στους τηλεμαραθώνιους στις ΗΠΑ και στη Βρετανία, όπου ανάπηροι ακτιβιστές στράφηκαν ενάντια στη βιομηχανία του οίκτου, ακριβώς επειδή τους έστηνε ως αντικείμενα φροντίδας και συγκίνησης, ενώ άφηνε απέξω τα πολιτικά δικαιώματα και την ανεξάρτητη διαβίωση.
Το ίδιο μοτίβο το ζήσαμε στην Ελλάδα με την εξέγερση/κατάληψη του Οίκου Τυφλών το 1976, όταν οι τυφλοί δεν ζήτησαν «καλύτερη φιλανθρωπία», αλλά τέλος στον έλεγχο, τέλος στην πειθάρχηση, τέλος στο «εργοστάσιο παραγωγής οίκτου» και αξίωσαν αυτοδιάθεση και δικαιώματα.
Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η δική σας υπόθεση δεν είναι «μια άστοχη διατύπωση».
Είναι η ουσία του πατερναλισμού.
Όταν αυτοτοποθετείστε ως «προστασία» μιας κατηγορίας ανθρώπων, ήδη διεκδικείτε θέση εξουσίας πάνω τους.
Όταν επιμένετε σε τίτλο τύπου «σπαστικοί», κουβαλάτε και αναπαράγετε μια γλώσσα που έχει ιστορία ύβρης και κακοποίησης.
Όταν, τέλος, ο ίδιος φορέας που κατά δήλωση του επιζητά «προστασία» αξιώνει δημόσια «λιγότερα παιδιά» με τη συγκεκριμένη βλάβη, έχει ξεπεράσει τα εσκαμμένα και μετά ζητά να τον πιστέψουμε ότι πρόκειται για απλή «ενημέρωση».
Γι’ αυτό η απάντηση που σας οφείλουμε είναι πολιτικά απλή.
Αποσύρετε το σποτ και αναθεωρήστε συνολικά την καμπάνια, όχι για να αλλάξετε δυο λέξεις, αλλά για να αλλάξετε το αξιακό της κέντρο.
Σταματήστε να ντύνετε την ευγονική επιθυμία «λιγότεροι σαν κι εσάς» με επιστημονικούς όρους και να τη σπρώχνετε μέσα στα σπίτια των αναπήρων.
Αν θέλετε να μιλήσετε για ποιότητα ζωής, μιλήστε για δικαιώματα, για προσβασιμότητα, για μη διαχωρισμένη εκπαίδευση, για προσωπική βοήθεια, για εργασία με προσαρμογές, για τεχνολογία και υποστήριξη.
Η εποχή σας ξεπέρασε και το σύνθημα των αναπηρικών κινημάτων «δικαιώματα ΟΧΙ φιλανθρωπία» είναι παλαιότερο από την οργάνωση σας.
Οι ζωές των αναπήρων με εγκεφαλική παράλυση ΜΕΤΡΑΝΕ.
ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΑΝΟΧΗ
Κίνηση Χειραφέτησης Αναπήρων
