Εν αναμονή της συμπεριληπτικής περφόρμανς SYN.Tropia στο πλαίσιο του Perform Europe, που φτάνει φέτος στις 22 και 23 Οκτωβρίου στη Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων ως μέρος του BRAINSHOT Festival, το Nevronas συνομιλεί με τους δημιουργούς της, τη χορογράφο Yola Pinto και τον συνθέτη Simão Costa, για την προσβασιμότητα όχι ως προσθήκη αλλά ως θεμέλιο της δημιουργίας.
Αυτή η συμμετοχική, αισθητηριακή εμπειρία καλεί τόσο Κωφά όσο και ακούοντα άτομα να κινηθούν, να νιώσουν και να «ακούσουν» με εντελώς νέους τρόπους!
English Version Follows
Ποια ήταν η αρχική σπίθα που οδήγησε στη δημιουργία του SYN.Tropia;
Yola: Σε πρακτικούς όρους, μια ιδιαίτερα γενναιόδωρη και ζεστή πρόσκληση από την επιμελήτρια πολιτισμού Susana Duarte στο Δημοτικό Θέατρο São Luiz της Λισαβόνας, για τη δημιουργία ενός έργου με συμμετοχή Κωφών ατόμων. Η σπίθα όμως υπήρχε ήδη! Είχαμε ήδη αρχίσει να δουλεύουμε πιο διαισθητικά με τον απτικό ήχο στο προηγούμενο πρότζεκτ μας, το C_vib, οπότε όλα ήρθαν και έδεσαν.
Αν έπρεπε να περιγράψετε την ουσία του SYN.Tropia με μία πρόταση, ποια θα ήταν; Simão: Είναι παράσταση χορού, είναι και συναυλία. Θέλουμε κάθε άτομο να ζήσει μια υπερβατική καλλιτεχνική εμπειρία, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο ακούει ή του τι συσκευές χρησιμοποιεί.
Yola: Νομίζω ότι ταιριάζει να ανατρέξουμε στην ετυμολογία του τίτλου: από τις ελληνικές λέξεις ΣΥΝ (μαζί) και Τροπία (κατεύθυνση). Η φράση είναι ξεκάθαρη: «Μαζί, προς την ίδια κατεύθυνση».
Πώς εξελίχθηκε το έργο μέσα από τη συνεργασία σας με την κοινότητα των Κωφών;
Yola: Κάναμε μια καλλιτεχνική κατοίκηση σε συνεργασία με την Πορτογαλική Ένωση Κωφών, ως πειραματικό εργαστήριο για να εξερευνήσουμε δυνατότητες μαζί τους. Εκεί σχεδιάσαμε και δημιουργήσαμε μια συσκευή Απτικής Ακοής. Συνδέσαμε ήχους με χρώματα και άλλες οπτικές πληροφορίες όπως σχέδιο και κίνηση. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά — άτομα που «δεν έπρεπε» να ακούν, αναγνώριζαν ήχους μέσω άλλων αισθητηριακών διαύλων.
Simão: Δεν προσπαθήσαμε να κάνουμε κάτι «για εκείνους», αλλά κάτι «μαζί με αυτούς». Ήταν μια χαρούμενη, αμφίδρομη διαδικασία.
Τι κάνει το SYN.Tropia ουσιαστικά διαφορετικό από άλλα έργα που στοχεύουν στην “ένταξη”;
Simão: Θέλαμε Κωφά και ακούοντα άτομα στο ίδιο κοινό, να λαμβάνουν την ίδια ροή ερεθισμάτων. Δεν πρόκειται για μετάφραση της εμπειρίας σε διαφορετικά κανάλια, αλλά για συν-δημιουργία από την αρχή, με κοινή βάση.
Simão, πώς αλλάζει ο ρόλος σας ως συνθέτη όταν ο ήχος δεν «ακούγεται» αλλά βιώνεται σωματικά;
Simão: Για μένα δεν υπάρχει διαφορά. Το έργο το συνέθεσα και το ερμηνεύω εγώ, με πιάνο, ηλεκτρονικά και ειδικές συσκευές ακρόασης. Είναι πάντα η ίδια διαδικασία δημιουργίας ήχου, είτε γίνεται αντιληπτός από το αυτί είτε από το δέρμα.
Yola, τι σημαίνει να χορογραφείς όταν ο ρυθμός γίνεται αντιληπτός μέσα από την αφή και όχι την ακοή;
Yola: Η ερώτηση ξεκινά από την υπόθεση ότι πρόκειται για διαφορετικά πράγματα. Στη δική μας δουλειά, εξερευνήσαμε την έννοια του «εσωτερικού χρόνου» που βρίσκεται σε διαρκή διαπραγμάτευση με τον εξωτερικό. Η κίνηση δεν ανταποκρίνεται σε ένα προϋπάρχον ηχητικό τοπίο, αλλά συνδιαμορφώνει αυτό το τοπίο.
Πώς χρησιμοποιεί το SYN.Tropia τη σιωπή — όχι ως απουσία, αλλά ως ενσώματη παρουσία;
Simão: Ήχος και σιωπή είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Εδώ, η σιωπή γίνεται αντιληπτή μέσω της δόνησης και της φυσικής παρουσίας. Οι μπάσες συχνότητες δημιουργούν ένα έντονα απτικό πεδίο.
Ποια ήταν η πιο απρόσμενη αντίδραση κοινού απέναντι στη σωματικότητα του έργου; Simão: Σε ένα φεστιβάλ, ένας θεατής παρακολούθησε και τις τρεις παραστάσεις την ίδια μέρα. Στο τέλος μας είπε: «Σας ευχαριστώ που με κάνατε να θυμηθώ πώς ήταν να ακούω». Είχε χάσει την ακοή του στην ενήλικη ζωή του και η ανάμνηση είχε ξεθωριάσει. Το έργο του την ξαναθύμισε μέσα από την αίσθηση. Ήταν πολύ συγκινητικό.
Πώς σχεδιάζετε εμπειρίες στις οποίες Κωφά και ακούοντα άτομα βιώνουν το ίδιο επίπεδο παρουσίας και εμβύθισης;
Yola: Το κάνουμε με αυτό που λέμε «διαισθητικό καντράν στο φουλ». Έχουμε συμβουλευτεί και την επιστήμη, αλλά τελικά όλα βασίζονται στο να εξισορροπήσουμε τη συναισθηματική και αντιληπτική εμπειρία για όλους. Πρέπει να το ζήσεις. Εμείς αγαπάμε να το κάνουμε — αυτό μας αρκεί.
Τι ρόλο παίζουν τα εργαστήριά σας στην επικοινωνία μεταξύ λόγου, εικόνας και σώματος;
Yola: Τα εργαστήρια είναι ξεχωριστή διαδικασία. Δεν αφορούν το έργο καθαυτό, αλλά τους ανθρώπους που έχουμε μπροστά μας. Χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν λιγότερα λόγια και εστιάζουμε σε οπτικά, σωματικά και διαισθητικά κανάλια επικοινωνίας. Οι ίδιες αξίες στηρίζουν και το SYN.Tropia.
Έχετε παρατηρήσει πολιτισμικές διαφορές στον τρόπο που διαφορετικές χώρες σχετίζονται με τον ήχο, τη σιωπή ή την αφή;
Τι σας οδήγησε στη συνεργασία με το BRAINSHOT για την παρουσίαση του SYN.Tropia στην Ελλάδα;
Yola: Έμοιαζε σαν απόλυτο ταίριασμα — τόσο σε επίπεδο πνεύματος, όσο και προσέγγισης και κοινότητας. Είμαστε ενθουσιασμένοι που θα μοιραστούμε το έργο στην Αθήνα, στη Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων , μέσα από ένα φεστιβάλ που κατανοεί και ενστερνίζεται αυτές τις αξίες.
Υπάρχουν στοιχεία του έργου που προσαρμόζετε ειδικά για το αθηναϊκό πλαίσιο; Simão:
Οι προσαρμογές δεν εξαρτώνται τόσο από τη γεωγραφία όσο από τις τεχνικές απαιτήσεις και την ακουστική του κάθε χώρου παρουσίασης. Κάθε χώρος μάς οδηγεί σε μικρές αλλαγές.
Πώς φαντάζεστε ότι η κοινότητα του BRAINSHOT θα αλληλεπιδράσει με το απτικό και σωματικό λεξιλόγιο του έργου;
Yola: Ελπίζουμε όλοι να το απολαύσουν — με την καρδιά και το μυαλό ανοιχτά. Αυτό είναι το ζητούμενο.
Το SYN.Tropia δεν είναι απλώς μια παράσταση — είναι μια βιωματική εμπειρία που μοιράζεται εξίσου με Κωφά και ακούοντα άτομα. Φέτος τον Οκτώβριο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ BRAINSHOT στην Αθήνα, σας καλούμε να τη ζήσετε από κοντά.
🎟 Πληροφορίες:
22 & 23 Οκτωβρίου στη Τεχνόπολη δήμου Αθηναίων. Περισσότερες πληροφορίες σύντομα..
📣 Μείνετε συντονισμένοι/ες στο nevronas.gr & brainshot.gr για το αναλυτικό πρόγραμμα και σχετικές δράσεις.
Ελάτε να νιώσουμε, να κινηθούμε και να ακούσουμε… μαζί, προς την ίδια κατεύθυνση.
Ελισάβετ Λάτσιου | Nevronas.gr
Website: https://brainshot.gr/
Facebook: facebook.com/brainshotsafe
Instagram: instagram.com/brainshot
LinkedIn: linkedin.com/company/brainshot
English Version
SYN.Tropia: Together, in the Same Direction” — A Radical, Haptic Performance Comes to the Brainshot Festival at Technopolis City of Athens
Intro: In anticipation of the inclusive performance SYN.Tropia, arriving this October in Athens as part of BRAINSHOT Festival and Perform Europe, Nevronas speaks with creators Yola Pinto and Simão Costa about accessibility not as an afterthought, but as the very foundation of creation. This participatory, sensorial work invites both Deaf and hearing audiences to move, feel, and listen in entirely new ways.
What was the initial spark that led to the creation of SYN.Tropia? Yola: In practical terms, a really generous and warm invitation by cultural curator Susana Duarte, in São Luiz Municipal Theater in Lisbon, to create a project involving Deaf people. At that time, the spark was already on fire! We were intuitively working with tactile sound in a previous project, C_vib, so it all came together naturally.
If you had to describe the essence of SYN.Tropia in one sentence, what would it be? Simão: It’s a dance show, it’s a concert. We want everyone to have an over-the-top performative art experience, regardless of how they hear or what devices they use.
Yola: It seems fitting to use the etymology of the title: from the Greek words SYN (together) and Tropia (direction). So, the phrase would be: “Together, in the same direction.”
How did the project evolve through your collaboration with the Deaf community? Yola: We did a residency with APS – Portuguese Deaf Association – as an experimental lab, where we designed a Tactile Hearing device and tested responses. We began linking sounds to colors, drawings, and movement. The responses were powerful — people identified sounds through alternate channels.
Simão: The collaboration with the Deaf community was joyful and reciprocal. We didn’t want to make something “for them,” but rather to create something “with them.”
What makes SYN.Tropia different from other works that aim to be “inclusive”? Simão: We wanted Deaf and non-Deaf people to share the same audience space and receive the same stream of stimuli. We all perceive the world differently. This wasn’t about translating a show into different channels — it was about creating a common experience from the beginning.
Simão, how does your role as composer shift when sound is no longer “heard” but physically experienced? Simão: For me, no shift at all. The piece is composed and performed by me, using piano, electronics, and custom devices. I took it as the same exercise of sound creation, whether heard through ears or skin.
Yola, what does it mean to choreograph when rhythm is felt, not heard? Yola: That question assumes the two are different. We explored an “inner time” that interacts with the external world — a musicality that emerges from each person. The movement isn’t just in response to a soundtrack. It’s a co-creation of sound and motion, evoking the ancestry of sound.
How does SYN.Tropia use silence as presence, not absence? Simão: Sound and silence are two sides of the same coin. Whether through air vibrations or physical ones, the bass tones especially give presence. Silence here becomes embodied.
What has been the most unexpected audience response to the physicality of the piece? Simão: At one festival, a man watched all three shows in a day. He told us, “Thank you for making me remember how hearing was.” He had lost his hearing in adulthood and said SYN.Tropia brought that memory back through sensation. It was deeply emotional.
How do you design experiences where Deaf and hearing audiences encounter equal immersion? Yola: We approach it with our “intuitive dial turned all the way up.” Science helps, but ultimately it’s about leveling emotional and perceptive experiences. You have to experience the show to understand it. We love doing it. That’s enough for us.
What role do your workshops play in bridging verbal, visual, and physical communication? Yola: Our workshops are a separate, people-centered process. We use minimal language and focus on visual, physical, and intuitive modes of communication. These same values underpin SYN.Tropia itself.
SYN.Tropia is hosted in Athens by BRAINSHOT as part of Perform Europe and will be presented in 22 & 23 of October 2025 during the BRAINSHOT Festival.
Info:
October 22 & 23 at Technopolis City of Athens. More details coming soon…
📣 Stay tuned on nevronas.gr & brainshot.gr for the full program and related activities.
Come feel, move, and listen… together, in the same direction.
Εlisavet Latsiou | Nevronas.gr
Website: https://brainshot.gr/
Facebook: facebook.com/brainshotsafe
Instagram: instagram.com/brainshot
LinkedIn: linkedin.com/company/brainshot
