Έντονους προβληματισμούς και αντιδράσεις έχει προκαλέσει η εισαγωγή νέας προϋπόθεσης συμμετοχής στο θερινό πρόγραμμα «Ανοιχτά Σχολεία» του Δήμου Αθηναίων, με τον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του 73ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών να κάνει λόγο για μια πρακτική που δημιουργεί συνθήκες αποκλεισμού για παιδιά που χρειάζονται υποστήριξη κατά τη σχολική τους φοίτηση.
Ρεπορταζ: Νίκος Παγίδας – Εργοθεραπευτής
Η ενημέρωση για το πρόγραμμα και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά εστάλη στα σχολεία στις 26 Μαΐου. Σύμφωνα με γονείς, για πρώτη φορά προστέθηκε ως προϋπόθεση συμμετοχής ότι παιδιά τα οποία κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς υποστηρίζονταν από εκπαιδευτικό παράλληλης στήριξης, ειδικό βοηθητικό προσωπικό ή σχολικό νοσηλευτή, θα πρέπει να συνοδεύονται από αντίστοιχο εξειδικευμένο προσωπικό που θα εξασφαλίσει και θα χρηματοδοτήσει η ίδια η οικογένεια προκειμένου να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την άμεση αντίδραση του Συλλόγου Γονέων του 73ου Δημοτικού Σχολείου, ο οποίος στις 29 Μαΐου απέστειλε επιστολή προς τον αντιδήμαρχο Παιδείας του Δήμου Αθηναίων, κ. Θωμά Γεωργιάδη, με κοινοποίηση προς τον δήμαρχο Αθηναίων, την πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου και την Ένωση Γονέων της Γ’ Δημοτικής Κοινότητας.
Στην επιστολή του, ο Σύλλογος ξεκαθαρίζει ότι χαιρετίζει κάθε πρωτοβουλία στήριξης των οικογενειών, ωστόσο επισημαίνει ότι πίσω από τον χαρακτηρισμό του προγράμματος ως «δωρεάν» εισάγεται για πρώτη φορά ένας περιορισμός που δεν ίσχυε τα προηγούμενα χρόνια.
«Το πρόγραμμα είναι δωρεάν — εκτός αν το παιδί σου χρειάζεται κάποια μορφή υποστήριξης στη σχολική του ζωή», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην επιστολή, με τους γονείς να υποστηρίζουν ότι η νέα πρόβλεψη μεταφέρει στις οικογένειες το οικονομικό και οργανωτικό βάρος μιας υποστήριξης που συχνά δεν παρέχεται επαρκώς ούτε μέσα στο ίδιο το δημόσιο σχολείο.
Ο Σύλλογος συνδέει το ζήτημα με τα διαχρονικά προβλήματα στελέχωσης της παράλληλης στήριξης, των σχολικών νοσηλευτών και του ειδικού βοηθητικού προσωπικού, υπογραμμίζοντας ότι πολλά παιδιά ολοκλήρωσαν ακόμη μία σχολική χρονιά χωρίς την υποστήριξη που δικαιούνται βάσει των γνωματεύσεων και των προβλέψεων της νομοθεσίας.
«Όταν η πολιτεία μιλά για ένταξη, ίσες ευκαιρίες και κοινωνική συνοχή, τα παιδιά αυτά βρίσκονται πάντα στις διακηρύξεις. Όταν όμως η ένταξη αποκτά κόστος, η ευθύνη μεταφέρεται ξανά στην οικογένεια», σημειώνεται στην επιστολή, όπου η συγκεκριμένη επιλογή χαρακτηρίζεται ως πολιτική απόφαση και όχι ως απλή διοικητική ρύθμιση.
Παρά την αποστολή της επιστολής, ο Σύλλογος αναφέρει ότι δεν έλαβε επίσημη απάντηση από τον Δήμο. Το θέμα συζητήθηκε τελικά στο Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων, ύστερα από σχετική ερώτηση του δημοτικού συμβούλου Νίκου Σοφιανού κατά την 21η τακτική συνεδρίαση (https://www.youtube.com/
Στην απάντησή του, ο αντιδήμαρχος Παιδείας επικαλέστηκε κυρίως τη διαφορετική φύση του προγράμματος σε σχέση με την τυπική εκπαίδευση και ζητήματα ασφάλειας. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Σύλλογο Γονέων και τον δημοτικό σύμβουλο που έθεσε το ζήτημα, δεν δόθηκε σαφής απάντηση στο βασικό ερώτημα: γιατί η πρόσβαση σε ένα δημοτικό πρόγραμμα που παρουσιάζεται ως δωρεάν προϋποθέτει, για ορισμένα παιδιά, πρόσθετο οικονομικό κόστος για τις οικογένειές τους (https://www.youtube.com/
Στη δευτερολογία του, ο Νίκος Σοφιανός επανήλθε υποστηρίζοντας ότι το ερώτημα παρέμεινε αναπάντητο και μεταφέροντας τη θέση του Συλλόγου ότι πρόκειται για έλλειμμα κοινωνικής πολιτικής και για μια επιλογή που δημιουργεί διακρίσεις ως προς την πρόσβαση των παιδιών στις δημοτικές υπηρεσίες (https://www.youtube.com/
Το ζήτημα απασχόλησε και γονείς που επικοινώνησαν με το Τμήμα Διά Βίου Μάθησης του Δήμου πριν από το άνοιγμα της πλατφόρμας εγγραφών. Σύμφωνα με όσα καταγγέλλουν, ενημερώθηκαν ότι σε περίπτωση απόκρυψης στοιχείων που αφορούν την ανάγκη υποστήριξης ενός παιδιού, θα προβλέπονται κυρώσεις. Ωστόσο, δεν δόθηκαν σαφείς απαντήσεις σχετικά με τον τρόπο διασταύρωσης των στοιχείων αυτών, γεγονός που δημιούργησε πρόσθετα ερωτήματα σχετικά με την προστασία προσωπικών δεδομένων.
Παράλληλα, γονείς αναφέρουν ότι σε ερώτηση για τον λόγο εισαγωγής του συγκεκριμένου κριτηρίου, η απάντηση που δόθηκε από υπηρεσιακούς παράγοντες ήταν ότι κατά την περσινή χρονιά είχε υπάρξει περιστατικό με παιδί που εμφάνισε προβληματική συμπεριφορά. Η αναφορά αυτή, σύμφωνα με τους ίδιους, όχι μόνο δεν αιτιολογεί επαρκώς μια γενικευμένη ρύθμιση αλλά δημιουργεί και εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται τα παιδιά που χρειάζονται υποστήριξη.
Ο Σύλλογος Γονέων προετοιμάζει ήδη δεύτερη επιστολή προς τον αντιδήμαρχο Παιδείας, ζητώντας εκ νέου σαφείς εξηγήσεις και επανεξέταση της συγκεκριμένης πρόβλεψης.
Η απάντηση του Δήμου Αθηναίων
Μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, ο Δήμος Αθηναίων εξέδωσε αναλυτική ενημέρωση για την υλοποίηση του προγράμματος «Ανοιχτά Σχολεία» το 2026, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη πρόβλεψη συνδέεται με ζητήματα ασφάλειας και με το γεγονός ότι οι καλοκαιρινές δράσεις δεν αποτελούν δομές τυπικής εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με τον Δήμο, το πρόγραμμα υλοποιείται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά και επεκτείνεται σημαντικά σε σχέση με την πιλοτική εφαρμογή του 2024. Ειδικότερα, από τις 900 θέσεις σε τρεις σχολικές μονάδες που προσφέρθηκαν το 2024, το πρόγραμμα φτάνει το 2026 τις 1.540 θέσεις σε επτά σχολικές μονάδες, καλύπτοντας όλες τις Δημοτικές Κοινότητες της Αθήνας και παραμένοντας χωρίς κόστος συμμετοχής για τις οικογένειες.
Η δημοτική αρχή υποστηρίζει ότι σε κάθε σχολική μονάδα προβλέπεται καθημερινά η παρουσία δασκάλου, εκπαιδευτικού φυσικής αγωγής και προσωπικού με γνώσεις πρώτων βοηθειών ή διασώστη, ενώ επισημαίνει ότι οι καλοκαιρινές δράσεις δεν διαθέτουν την υποδομή και το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό που απαιτείται για την πλήρη κάλυψη εξειδικευμένων εκπαιδευτικών ή ιατρικών αναγκών.
Όπως αναφέρει ο Δήμος, η παράλληλη στήριξη δεν επεκτείνεται θεσμικά στα θερινά προγράμματα και δεν υπάρχει σχετική κρατική πρόβλεψη για την κάλυψη του κόστους της. Για τον λόγο αυτό, όπου κρίνεται απαραίτητη η παρουσία υποστηρικτικού προσωπικού, οι οικογένειες καλούνται να συμβάλουν στην κάλυψη του σχετικού κόστους, προκειμένου να διασφαλίζεται η ασφάλεια και η ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών στις δραστηριότητες.
Ο Δήμος σημειώνει ακόμη ότι οι καλοκαιρινές δράσεις πραγματοποιούνται σε διαφορετικούς χώρους από τα σχολεία φοίτησης των παιδιών, με διαφορετικούς εκπαιδευτικούς και μεταβαλλόμενες ομάδες παιδιών, γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, καθιστά αναγκαία την πρόβλεψη κατάλληλης υποστήριξης όπου αυτή απαιτείται.
Παρά τις εξηγήσεις αυτές, γονείς και εκπαιδευτικοί φορείς επιμένουν ότι το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: κατά πόσο ένα πρόγραμμα που παρουσιάζεται ως δωρεάν μπορεί να θεωρείται πραγματικά προσβάσιμο σε όλους όταν για ορισμένες οικογένειες συνεπάγεται πρόσθετο οικονομικό κόστος.
Ακολουθεί ολόκληρη η δήλωση του αντιδημάρχου Παιδείας του Δήμου Αθηναίων, Θωμά Γεωργιάδη:
Ενημέρωση για την υλοποίηση του προγράμματος «Ανοιχτά Σχολεία» 2026
Ο Δήμος Αθηναίων, έχοντας επίγνωση τις αυξημένες ανάγκες των εργαζόμενων γονέων κατά τη θερινή περίοδο, προχωρά για τρίτη συνεχόμενη χρονιά στην υλοποίηση του προγράμματος «Ανοιχτά Σχολεία», μιας ανοιχτής και δωρεάν κοινωνικής δράσης δημιουργικής απασχόλησης. Στόχος του προγράμματος είναι η στήριξη των οικογενειών και η δημιουργική
αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου των παιδιών μέσα από ένα ασφαλές περιβάλλον κοινωνικοποίησης και ψυχαγωγίας.
Ξεκινώντας πιλοτικά το 2024 σε τρεις σχολικές μονάδες με 900 θέσεις για πέντε εβδομάδες, το πρόγραμμα επεκτείνεται το 2026, προσφέροντας έως 1.540 θέσεις για έξι εβδομάδες, χωρίς κόστος συμμετοχής, σε επτά σχολικές μονάδες σε όλες τις Δημοτικές Κοινότητες της Αθήνας.
Ο σχεδιασμός και η λειτουργία του προγράμματος βασίζονται στις αρχές της ασφάλειας, της συμμετοχής και της συμπερίληψης. Σε κάθε σχολική μονάδα διασφαλίζεται η καθημερινή παρουσία εκπαιδευτικού δασκάλου, εκπαιδευτικού φυσικής αγωγής, καθώς και προσωπικού με γνώσεις πρώτων βοηθειών ή διασώστη, ώστε να εγγυάται η ασφαλής και ποιοτική απασχόληση των παιδιών.
Υπογραμμίζεται ότι τα καλοκαιρινά προγράμματα αποτελούν δομές δημιουργικής απασχόλησης και όχι τυπικής εκπαίδευσης και, ως εκ τούτου, δεν διαθέτουν την υποδομή ή το εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό που απαιτείται για την αξιολόγηση και την πλήρη κάλυψη εξειδικευμένων εκπαιδευτικών ή ιατρικών αναγκών κάθε παιδιού.
Ο Δήμος αναγνωρίζει πλήρως τη σημασία της ισότιμης πρόσβασης όλων των παιδιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς υποστηρίζονται από εξειδικευμένο προσωπικό. Ωστόσο, δεδομένου ότι η παράλληλη στήριξη δεν επεκτείνεται θεσμικά στις καλοκαιρινές δράσεις και δεν υπάρχει σχετική πρόβλεψη ή συμμετοχή από το
κράτος για την κάλυψη αυτής της ανάγκης, καλούνται οι οικογένειες, όπου απαιτείται, να συνδράμουν στην κάλυψη του κόστους υποστηρικτικού προσωπικού. Η πρόβλεψη αυτή δεν έχει αποκλειστικό χαρακτήρα, αλλά αποσκοπεί στη διασφάλιση της ασφάλειας και της εύρυθμης συμμετοχής των παιδιών, σε συνεργασία με τους εκπαιδευτές του προγράμματος.
Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη πιο σημαντική, καθώς οι καλοκαιρινές δράσεις υλοποιούνται σε διαφορετικούς χώρους από τα σχολεία φοίτησης των παιδιών, με διαφορετικούς εκπαιδευτικούς και με ομάδες συνομηλίκων που μεταβάλλονται κατά τη
διάρκεια του προγράμματος. Στόχος του Δήμου είναι όλα τα παιδιά να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ισότιμα, να κοινωνικοποιούνται και να παίζουν μαζί, με την απαραίτητη υποστήριξη που εγγυάται τόσο την ασφάλεια όσο και την ουσιαστική τους ένταξη στις δράσεις.
Για την προστασία των παιδιών και τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας του προγράμματος, η διαδικασία συμμετοχής συνοδεύεται από τις απαραίτητες θεσμικές δικλείδες ασφαλείας, όπως η υποβολή των προβλεπόμενων υπεύθυνων δηλώσεων και δικαιολογητικών για το υποστηρικτικό προσωπικό. Ο Δήμος Αθηναίων παραμένει σταθερά προσανατολισμένος
στη συνεχή βελτίωση και αναβάθμιση των κοινωνικών του υπηρεσιών, λαμβάνοντας υπόψη τους προβληματισμούς και τις ανάγκες των οικογενειών.
Η ανησυχία των γονέων
Πέρα από τη φετινή εφαρμογή του μέτρου, οι γονείς εκφράζουν ανησυχία για τις ευρύτερες συνέπειες που μπορεί να έχει η καθιέρωση αντίστοιχων πρακτικών στο μέλλον. Όπως επισημαίνουν, σε μια περίοδο όπου η παράλληλη στήριξη και οι υποστηρικτικές δομές στο δημόσιο σχολείο αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις, η μεταφορά της ευθύνης στις οικογένειες κινδυνεύει να παγιωθεί ως κανονικότητα και εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος.
Το ερώτημα που θέτει ο Σύλλογος παραμένει ανοιχτό και αφορά όχι μόνο το συγκεκριμένο πρόγραμμα αλλά συνολικά τον χαρακτήρα των πολιτικών συμπερίληψης: είναι πράγματι καθολικές όταν η πρόσβαση προϋποθέτει πρόσθετο κόστος για ορισμένες οικογένειες ή δημιουργούνται, έστω και έμμεσα, όροι αποκλεισμού;
Όπως καταλήγει η επιστολή του Συλλόγου Γονέων: «Ζητούμε άμεσα δημόσια απάντηση: γιατί το “δωρεάν” δεν ισχύει εξίσου για όλα τα παιδιά;».
Ρεπορτάζ: Νίκος Παγίδας – Εργοθεραπευτής