Συναισθηματικές ανησυχίες για την χειρουργική επέμβαση στομίας…
Η αντίδραση στη χειρουργική επέμβαση στομίας ποικίλλει από το ένα άτομο στο άλλο. Σε μερικούς θα είναι ένα πρόβλημα, σε άλλους μια πρόκληση. Ένα άτομο την θεωρεί ως την σωτηρία του, ένα άλλο την βιώνει ως μια καταστροφική εμπειρία. Κάθε άτομο προσαρμόζεται με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο. Η υποστήριξη από ομοιοπαθείς και από ομάδες υποστήριξης μπορεί να είναι κρίσιμη για την ποιότητα ζωής και την αποδοχή ενός ασθενούς.
του Χρήστου Νταλανίκα – Ιδρυτής της ομάδας “Ζώντας με στομία”
ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ – ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ
Οι μόνιμες και σημαντικές αλλαγές στην εμφάνιση και τη λειτουργική ικανότητα του σώματος μπορεί να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο το άτομο εσωτερικεύει την εικόνα του σώματος και την αυτοεκτίμησή του.
Ο φόβος για διαρροές είναι φυσιολογικός και η αντιμετώπιση κάθε διαρροής μπορεί να είναι δύσκολη.
Τί εγκαταλείπουν οι ασθενείς με αυτήν την επέμβαση; Υπάρχει κέρδος; Πώς θα αλλάξουν; Τέτοιες σκέψεις μπορεί να οδηγήσουν σε κλάμα ή κατάθλιψη ή φόβο για απόρριψη.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τον αντίκτυπο της χειρουργικής στομίας στην αλλαγή της εικόνας του ασθενούς και πώς αντιλαμβάνεται τον εαυτό του. Μπορεί να γίνει αποδεκτό ως το μικρότερο κακό, μπορεί να υπάρξει άρνηση, ή μπορεί να διατηρήσει την πεποίθηση ότι είναι μια προσωρινή κατάσταση.
Στην διαδικασία αποκατάστασης υπάρχουν φορές που οι ασθενείς θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, σχετικά με τη χειρουργική επέμβαση, τις αλλαγές στο σώμα τους ή την εικόνα τους.
ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΑΥΤΟΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ
Οι ασθενείς πρέπει να φροντίσουν να διδαχθούν τρόπους αυτο-εξυπηρέτησης και να σιγουρευτούν ότι θα είναι σε θέση να κυριαρχήσουν στη διαδικασία διαχείρισης.
Η βασική ανατομία και η φυσιολογία πρέπει να εξηγούνται σε νέους ασθενείς, ώστε να μπορούν να κατανοήσουν καλύτερα την έκταση της χειρουργικής επέμβασης. Θα πρέπει να προσφέρονται επιλογές διαχείρισης.
Οι ασθενείς θα πρέπει να αρχίσουν να βοηθούν τον φροντιστή στομίας το συντομότερο δυνατό. Η συμμετοχή σε αυτήν τη διαδικασία θα αρχίσει να χτίζει εμπιστοσύνη και να βοηθήσει τον ασθενή να ανακτήσει τον έλεγχο της κατάστασής του.
ΑΝΗΣΥΧΙΕΣ ΣΧΕΣΕΩΝ
Οι ασθενείς μπορεί να φοβούνται ότι ο κοινωνικός τους ρόλος μπορεί να αλλάξει και ότι οι άλλοι μπορεί να μην τους αποδεχτούν όπως στο παρελθόν.
Μία από τις πρώτες ανησυχίες φαίνεται να είναι το πώς να πείτε σε άλλους για τη χειρουργική σας επέμβαση, σε ποιους να το πείτε και πότε.
Καλό είναι, οι ασθενείς να προετοιμάζονται στο πώς να εξηγήσουν την χειρουργική επέμβασή τους, με μερικές σύντομες δηλώσεις όπως:
«Η στομία είναι μια χειρουργική διαδικασία για την εκτροπή του εντέρου (ή της ουροδόχου κύστης».
Πρέπει να καταλάβουν ότι δεν χρειάζεται να λένε σε όλους για τη χειρουργική επέμβαση. Να είστε επιλεκτικοί για το σε ποιον και πόσα να πείτε. Μπορεί να είναι μόνο σε φίλους που θα σας υποστηρίζουν καθ’ όλη τη διαδικασία αποκατάστασης.
Η επιστροφή στο χώρο εργασίας μπορεί να προκαλέσει ανησυχία, σχετικά με τις εγκαταστάσεις τουαλέτας, την αλληλεπίδραση με τους συναδέλφους και τα συναισθήματα της «παρακολούθησης».
Ίσως χρειαστεί, μερικοί από τους συναδέλφους τους να γνωρίζουν την κατάσταση ώστε να είναι προετοιμασμένοι σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Η απασχολησιμότητα και η ασφάλιση είναι ζητήματα για ορισμένα άτομα. Εάν αναπτυχθούν αυτά τα ζητήματα, ζητήστε βοήθεια από επαγγελματίες υγείας ή μιλήστε με άλλους που έχουν βρει λύσεις σε οποιοδήποτε από αυτά τα ζητήματα.
Επίσης θέματα σεξουαλικότητας είναι κοινές ανησυχίες για τον νέο οστομικό. Στενή σύνδεση με τα συναισθήματα σεξουαλικότητάς είναι το πώς σκεφτόμαστε για τον εαυτό μας και την εικόνα του σώματός μας.
Οποιεσδήποτε ανησυχίες σχετικά με τη σεξουαλικότητα πρέπει να συζητούνται μεταξύ του ασθενούς και του συντρόφου του.
Είναι πιθανό ότι ο/η σύντροφος θα έχει ανησυχίες λόγω έλλειψης πληροφοριών. Μια οικεία σχέση είναι αυτή στην οποία έχει σημασία πόσο καλά μπορούν να επικοινωνούν δύο άτομα για τις πιο προσωπικές από τις ανθρώπινες λειτουργίες, δηλαδή τη σωματική εμφάνιση και το σεξ.
Η χειρουργική επέμβαση στομίας μπορεί να φέρει περισσότερες ανησυχίες για μεμονωμένα άτομα. Το πότε θα το πει στον/στην σύντροφο, εξαρτάται από την σχέση. Στις σύντομες περιστασιακές σχέσεις μπορεί να μην χρειάζεται να ανακοινωθεί. Εάν η σχέση μεγαλώνει και οδηγεί σε οικειότητα, ο σύντροφος πρέπει να ενημερωθεί για την στομία πριν από μια σεξουαλική εμπειρία.
ΦΑΣΕΙΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ
Σχεδόν κάθε ασθενής περνά από τέσσερις φάσεις ανάρρωσης μετά από ατύχημα ή ασθένεια που έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια λειτουργίας ενός σημαντικού μέρους του σώματος. Όλοι οι ασθενείς, μαζί με την οικογένεια, περνούν από αυτές τις φάσεις. Διαφέρει μόνον ο χρόνος που απαιτείται για κάθε μία από αυτές.
Οι ασθενείς μπορεί να βιώσουν τις διάφορες φάσεις προσαρμογής με διαφορετική σειρά και με διαφορετικούς ρυθμούς. Μερικοί μπορεί να αποφύγουν εντελώς ορισμένες φάσεις και κάποιοι μπορεί να κινηθούν, πάνω κάτω, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.
Αυτές οι φάσεις είναι το σοκ, η άρνηση, η αναγνώριση και η προσαρμογή.
ΣΟΚ Ή ΠΑΝΙΚΟΣ
Συνήθως εμφανίζεται αμέσως μετά τη χειρουργική επέμβαση. Ο ασθενής δεν μπορεί να επεξεργαστεί πληροφορίες και μπορεί να είναι δακρυσμένος, ανήσυχος και να αισθάνεται χαμένος. Αυτή η φάση μπορεί να διαρκέσει από ημέρες έως εβδομάδες.
ΑΜΥΝΑ / ΥΠΟΧΩΡΗΣΗ / ΑΡΝΗΣΗ
Αυτή η φάση μπορεί να διαρκέσει για εβδομάδες ή μήνες και καθυστερεί τη διαδικασία προσαρμογής. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, το άτομο αρνείται ή ελαχιστοποιεί τη σημασία του γεγονότος και υπερασπίζεται τον εαυτό του από τις επιπτώσεις της κρίσης. Μπορεί να παρατηρηθεί προσπάθεια αποφυγής και άρνησης της πραγματικής κατάστασης.
ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ
Καθώς ο ασθενής κινείται στο επόμενο βήμα, της αναγνώρισης, αρχίζει να αντιμετωπίζει την πραγματικότητα της κατάστασης. Στην φάση αυτή μπορεί να εισέλθει σε μια περίοδο, τουλάχιστον προσωρινά, κατάθλιψης, απάθειας, διέγερσης, πικρίας και υψηλού άγχους.
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ / ΑΝΑΛΥΣΗ
Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, η οξεία θλίψη αρχίζει να υποχωρεί. Ο ασθενής αντιμετωπίζει την κατάστασή του με εποικοδομητικό τρόπο και αρχίζει να δημιουργεί νέες δομές. Αναπτύσσει μια νέα αίσθηση αξίας. Αυτή η φάση μπορεί να διαρκέσει από ένα έως δύο χρόνια.
Διαβάστε ακόμη…
Η Στομία, μου επέτρεψε να ζήσω φυσιολογικά και με αξιοπρέπεια!
Γράφει: ο Χρήστος Νταλανίκας – Ιδρυτής της ομάδας “Ζώντας με στομία”
Επιμέλεια: Πόπη Μάλεση – B.A, M.A Psychology