Ανέκαθεν η τέχνη λειτουργούσε θεραπευτικά, λυτρωτικά και καθαρτικά για τον άνθρωπο λόγω της δυνατότητας αυθόρμητης και ελεύθερης συναισθηματικής έκφρασης και αποφόρτισης. Σήμερα το ψυχόδραμα, ως ψυχοθεραπευτική βιωματική μέθοδος με πολλά θετικά αποτελέσματα κυρίως για τα άτομα με ψυχοκοινωνικές δυσκολίες, αξιοποιεί την τέχνη του δράματος, δηλαδή της αναπαράστασης, παρουσιάζοντας ,ωστόσο, σκόπιμες ψυχοθεραπευτικά διαφορές με την τυπική μορφή του θεάτρου.
της Καλύβα Χρυσούλα Φιλόλογος, ειδική παιδαγωγός, σύμβουλος ψυχικής υγείας, Μέλος του Συλλόγου «Εθελοντούμε»
Πιο συγκεκριμένα, μέσω της δραματοποίησης και του παιχνιδιού ρόλων ο συμμετέχων λειτουργεί ως πρωταγωνιστής αναπαριστώντας γεγονότα της ζωής του πλαισιωμένος από τους υπόλοιπους συμμετέχοντες. Με αυτόν τον τρόπο, το υποκείμενο συνειδητοποιεί τα συναισθήματά του, τις βαθύτερες σκέψεις του αλλά και τους ρόλους που έχει υιοθετήσει. Μάλιστα, η αποτελεσματική δυναμική του ψυχοδράματος εντοπίζεται κυρίως στη μετέπειτα δυνατότητα που προσφέρει στους συμμετέχοντες να επιλέξουν και να δράσουν βιωματικά αναπαριστώντας μια διαφορετική προσέγγιση και διαχείριση του γεγονότος εκδραμάτισης. Μετά την δράση οι συμμετέχοντες μπορούν να μοιραστούν προσωπικές αντίστοιχες στιγμές και όλοι μαζί υπό την καθοδήγηση του ψυχοδραματιστή να καταλήξουν σε συμπεράσματα.
Τα οφέλη που προκύπτουν τόσο μέσω της εσωτερικής ενδοσκόπησης όσο και της βιωμένης εμπειρίας είναι:
- Ενίσχυση αυτοπεποίθησης: Μέσω του πειραματισμού ρόλων και κοινωνικών δεξιοτήτων σε ασφαλές πλαίσιο το άτομο δέχεται ή απορρίπτει ρόλους και δεξιότητες που του επιτρέπουν τη διαχείριση κοινωνικών καταστάσεων και προκλήσεων.
- Κοινωνικοποίηση: Στο πλαίσιο της ομάδας του ψυχοδράματος προωθείται η αλληλεπίδραση των μελών, η συνεργασία και η ενσυναίσθηση, αφού οι σχέσεις τους βασίζονται στην ενεργητική ακρόαση, τον γόνιμο διάλογο, την αποδοχή και τη διάθεση ειλικρινούς στήριξης και μοιράσματος.
- Ψυχική ευεξία και ισορροπία: Το άτομο μπορεί να εκφράζει ελεύθερα τα συναισθήματά του και επικοινωνώντας τα στην ομάδα να επιδιώκει υπό καθοδήγηση συναισθηματική ρύθμιση και ισορροπία.
- Διαχείριση τραυματικών εμπειριών: Μέσω της εκδραμάτισης τέτοιων εμπειριών το άτομο επεξεργάζεται σε ασφαλές περιβάλλον τα συναισθήματά του, αποκτά την αίσθηση ελέγχου σε τυχόν παρόμοιες μελλοντικές εμπειρίες και εν τέλει ενδυναμώνεται.
Συνοψίζοντας, η θετική επίδραση του ψυχοδράματος πηγάζει από τον βιωμένο λεκτικό ή μη λεκτικό τρόπο αναπαράστασης προσωπικών συναισθημάτων, σκέψεων και καταστάσεων που αφορούν την καθημερινότητα, τη δυνατότητα αλλαγής και απόκτησης στρατηγικών αντιμετώπισης αυτών, καθώς τα κίνητρα, οι αφορμές και οι συνέπειες ξεδιπλώνονται μπροστά στα μάτια του συμμετέχοντα έχοντας τη συναισθηματική ισορροπία να τα διαχειριστεί αποτελεσματικά και να εφαρμόσει τις στρατηγικές αυτές σε αντίστοιχες κοινωνικοσυναισθηματικές καταστάσεις της ζωής του.
Γράφει η: Καλύβα Χρυσούλα Φιλόλογος, ειδική παιδαγωγός, σύμβουλος ψυχικής υγείας, Μέλος του Συλλόγου «Εθελοντούμε»