Ο αυτισμός τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πιο ορατός. Βλέπουμε διαφορετικές όψεις του, ακούγονται περισσότερες φωνές και φαίνεται να γίνονται βήματα μπροστά.
Ακόμα και σήμερα όμως, για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας οι αυτιστικοί ενήλικες που χρειάζονται υποστήριξη για όλη τους τη ζωή, μοιάζουν αόρατοι.
του Βαγγέλη Καρατζά – Πατέρας αυτιστικού παιδιού
Η ταινία Her i nærheden (A place near by) παραγωγής 2000 από τη Δανία, μας διηγείται την ιστορία του ενήλικα αυτιστικού Brian και της μητέρας του.
Ζουν σε ένα σπιτάκι πίσω από το μαγαζί όπου δουλεύει η μητέρα του. Ο βίαιος θάνατος μιας κοπέλας σε ένα κοντινό πάρκο φέρνει αναστάτωση και αμφιβολία στη ζωή τους.
Μόνη…
Η κυρία Νίλσεν μεγάλωσε μόνη της τον Brian. Παρέα της στις δύσκολες στιγμές… ένα τσιγάρο.
Βλέπουμε το χθες τους με flashback: Την διάγνωση, το bullying, την πρώτη επαφή του Brian με την απώλεια στην σκηνή με τα λουλούδια.
Βλέπουμε το σήμερα και την προσπάθειά της να τον προστατεύσει, να τον μάθει να λέει ψέματα, κάτι που είναι αντίθετο στη φύση του.
Για πολλούς αυτιστικούς (όχι για όλους… εξαιρούνται πολιτικοί, δισεκατομμυριούχοι και άλλοι), το ψέμα είναι κάτι τόσο παράταιρο, τόσο αφύσικο γι’ αυτούς, να προσπαθούν να αλλάξουν την πραγματικότητα, αυτό που βλέπουν και αυτό που ξέρουν.
Βλέπουμε ακόμα και την παράλογη ζήλια στην σκηνή της κατασκήνωσης ή τη φοβία που καλλιεργεί στον Brian για τις γυναίκες.
Είναι πάρα πολύ δύσκολο να ξέρεις ότι θα είσαι ο αποκλειστικός φροντιστής του παιδιού σου μέχρι το θάνατο σου. Πώς να την κρίνεις;
Πολλές φορές κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε. Δεν είναι σίγουρο όμως ότι το καλύτερό μας είναι και αρκετό.
Ο Brian από «άλλο άστρο…»
Βιολογικά ο Brian είναι 20 χρονών, αλλά αυτά που του αρέσουν, αυτά που τον ηρεμούν, η συμπεριφορά του; Αυτή είναι μια άλλη κουβέντα.
Νιώθει ή τον κάνουν να νιώθει πως είναι από κάποιο «άλλο άστρο» όπως ακούγεται κάποια στιγμή.
Η ίδια η αγάπη που τον προστατεύει είναι ταυτόχρονα αυτή που τον περιορίζει.
Ο Brian βλέπει τον κόσμο με μία αθωότητα που δεν αμφισβητείται, όποια και αν είναι η λύση του μυστήριου του θανάτου της κοπέλας.
Φανερή είναι και η ενσυναίσθηση στον τρόπο που φέρεται τόσο στον παλαιοπώλη-παρία της γειτονιάς, όσο και στο ζευγάρι των τοξικοεξαρτημένων που μένει στο επάνω διαμέρισμα (σπαρακτική η σκηνή με την κοπέλα!).
Ο Thure Lindhardt που υποδύεται τον Brian τόσο πειστικά που με έκανε να νιώσω άβολα…
Δύσκολη ταινία για μένα…
Ο αυτισμός έχει κομμάτια που είναι αρκετά σκοτεινά.
Όταν βλέπεις το παιδί σου να αυτοτραυματίζεται ή να βασανίζεται με βίαια ξεσπάσματα, είναι σαν να ζεις σε ταινία τρόμου.
Όχι γιατί υπάρχει κάποιο τέρας, αλλά γιατί είναι τρομακτικό να νιώθεις ότι δεν μπορείς να το βοηθήσεις .
Υπάρχουν στιγμές που το νιώθεις αυτό στην ταινία.
Σε όσους έχουν ζήσει ή ζουν αυτό το κομμάτι του αυτισμού, δεν είμαι σίγουρος ότι θα πρότεινα αυτό το φίλμ. Αλλά για όλους τους άλλους πιστεύω ότι θα ήταν χρήσιμο να το δουν.
Στα μείον της ταινίας οτί μιλάμε για μία άλλη εποχή, για μία άλλη ζωή. Βρισκόμαστε 25 χρόνια πίσω, ο κόσμος ενημερωνόταν από τις εφημερίδες, ο αυτισμός δεν ήταν καθημερινή λέξη (εδώ δεν αναφέρεται καν) και ακόμα και το μήνυμα που προσπαθεί να δώσει η ταινία στο τέλος μου φάνηκε αρκετά παρωχημένο.
Στα συν της: Πολύ καλές ερμηνείες, όχι μόνο από τους πρωταγωνιστές αλλά και από τους δεύτερους ρόλους.
Δεν υπάρχει μόνο ο «ευπώλητος» αυτισμός, δεν υπάρχει μόνο η θετική και όμορφη πλευρά της νευροδιαφορετικότητας.
Ο αυτισμός δεν εξαφανίζεται μετά την ενηλικίωση.
Ταινίες σαν αυτή θυμίζουν ότι υπάρχουν άνθρωποι και οικογένειες που χρειάζονται διαρκή και μόνιμη υποστήριξη, για να ζήσουν με αξιοπρέπεια και όπως τους αξίζει.
Ταινίες σαν αυτή θυμίζουν ότι υπάρχει ο αυτισμός πίσω από την διπλανή πόρτα.
Την ταινία μπορείτε να τη δείτε στο ελληνικό Netflix με τον τίτλο “Her i nærheden“.