Η προσχολική ηλικία αποτελεί μια περίοδο καθοριστικής σημασίας για τη γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική
ανάπτυξη των παιδιών. Μέσα στο περιβάλλον του νηπιαγωγείου, το παιδί έρχεται για πρώτη φορά σε συστηματική επαφή με τη μάθηση, τη συνεργασία και την ομαδικότητα.
της Φανής Δερμάτη ΜSc Νηπιαγωγός – Ειδική Παιδαγωγός «Καρπός» Χώρος Ειδικών Θεραπειών & Δημιουργικών Δραστηριοτήτων
Ωστόσο, δεν είναι όλα τα παιδιά έτοιμα να ανταποκριθούν στον ίδιο βαθμό στις απαιτήσεις αυτής της νέας συνθήκης. Κάποια παρουσιάζουν δυσκολίες που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται, μαθαίνουν και επικοινωνούν.
Οι δυσκολίες αυτές, γνωστές ως μαθησιακές δυσκολίες, χρειάζονται έγκαιρη αναγνώριση και υποστήριξη, ώστε το παιδί να αποκτήσει τις απαραίτητες δεξιότητες πριν τη μετάβασή του στο Δημοτικό.
Τι είναι οι μαθησιακές δυσκολίες στην προσχολική ηλικία
Ο όρος «μαθησιακές δυσκολίες» αναφέρεται σε ένα σύνολο δυσκολιών που εμποδίζουν την αποτελεσματική απόκτηση, επεξεργασία ή χρήση γνώσεων και δεξιοτήτων. Στην προσχολική ηλικία, οι δυσκολίες αυτές δεν ταυτίζονται με τις επίσημες διαγνώσεις που γίνονται αργότερα, όπως η δυσλεξία ή η δυσαριθμησία, αλλά εκδηλώνονται με πρώιμα σημάδια που μπορούν
να προειδοποιήσουν τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς.
Μερικά από αυτά τα πρώιμα σημάδια μπορεί να είναι:
– Πιθανή δυσχέρεια στο λόγο και στην εκφορά πολυσύλλαβων λέξεων ή/και περιορισμένο λεξιλόγιο.
– Δυσκολία στη μνήμη, στη συγκέντρωση και στην εκτέλεση οδηγιών.
– Αδυναμία στην αναγνώριση σχημάτων, χρωμάτων, ρυθμών ή συμβόλων.
– Αδεξιότητα στην κίνηση (λεπτή και αδρή).
– Δυσκολίες στην εκμάθηση όλων των προ- μαθηματικών εννοιών (π.χ σύγκριση ποσοτήτων, σύγκριση μεγεθών).
– Δυσκολία με τις χρονικές έννοιες (σήμερα, χθες, αύριο κ.α.) αλλά και στην εκμάθηση των ημερών/ μηνών/ εποχών/
του χρόνου.
– Δυσκολία στην εκμάθηση των γραφημάτων και των αντίστοιχων φωνημάτων τους (π.χ το α έχει τη
συγκεκριμένη και σταθερή απόδοση του ήχου του).
Αυτά τα στοιχεία δεν αποτελούν από μόνα τους αιτία ανησυχίας, αλλά δείκτες που χρειάζονται παρακολούθηση, ώστε να παρέμβουμε εγκαίρως με τον κατάλληλο παιδαγωγικό τρόπο.
Ο ρόλος του Νηπιαγωγείου στην πρόληψη και την υποστήριξη των μαθητών
Το Νηπιαγωγείο αποτελεί τον πρώτο κρίκο της θεσμικής υποχρεωτικής και οργανωμένης εκπαίδευσης και ταυτόχρονα ένα περιβάλλον ασφάλειας, αποδοχής και ενίσχυσης. Ο ρόλος της/του νηπιαγωγού είναι καθοριστικός, καθώς μέσα από τη συστηματική παρατήρηση μπορεί να εντοπίσει πιθανές δυσκολίες και να δημιουργήσει ευκαιρίες μάθησης που ανταποκρίνονται στις ανάγκες κάθε παιδιού.
Η εκπαιδευτική διαδικασία στηρίζεται στο παιχνίδι, το οποίο είναι το φυσικό μέσο μάθησης των παιδιών. Μέσα από δημιουργικές δραστηριότητες, οι μαθητές καλλιεργούν τη γλώσσα, τη φαντασία, τη μνήμη, την κινητικότητα και την κοινωνικότητά τους. Παράλληλα, μαθαίνουν να ρυθμίζουν τη συμπεριφορά τους, να συνεργάζονται και να εκφράζονται με τρόπους που ενισχύουν τη συναισθηματική τους ανάπτυξη. Όταν εντοπίζονται ενδείξεις μαθησιακών δυσκολιών, ο/η νηπιαγωγός συνεργάζεται με τους γονείς και, όπου χρειάζεται, με ειδικούς επαγγελματίες (λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή,ειδικό παιδαγωγό).
Η συνεργατική αυτή προσέγγιση εξασφαλίζει την ολόπλευρη υποστήριξη του παιδιού, σεβόμενη τον ρυθμό και τις ιδιαιτερότητές του.
Γράφει: η Φανή Δερμάτη ΜSc Νηπιαγωγός- Ειδική Παιδαγωγός «Καρπός» Χώρος Ειδικών Θεραπειών & Δημιουργικών Δραστηριοτήτων