Με έγγραφο προς την Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, και με αφορμή αναφορά γονέα μαθητή σε Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. που γνωστοποιήθηκε στην ΠΟΣΓΚΑμεΑ, αναδεικνύονται τα ευρύτερα και διαρθρωτικά προβλήματα στον προσανατολισμό και στη λειτουργία των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ., τα οποία συχνά δεν ανταποκρίνονται στις εξατομικευμένες ανάγκες των μαθητών/τριών με αναπηρία, ούτε υπηρετούν επαρκώς τον σκοπό της ουσιαστικής συμπερίληψης και της ενδυνάμωσής τους.
Προς: Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κα Σ.Ζαχαράκη
Κοιν.: (σχετ. πίνακας αποδεκτών)
Θέμα: «Αναγκαιότητα αναμόρφωσης και προσαρμογής των εργαστηριακών κατευθύνσεων των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. προς την κατεύθυνση της ουσιαστικής συμπερίληψης και της εκπαιδευτικής, κοινωνικής και επαγγελματικής ενδυνάμωσης των μαθητών/τριών με αναπηρία»
Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία (ΠΟΣΓΚΑμεΑ), ως δευτεροβάθμιο όργανο εκπροσώπησης των ατόμων με νοητική αναπηρία, αυτισμό, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση, βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, των ανηλίκων ατόμων με κάθε μορφή αναπηρίας, καθώς και των οικογενειών τους, επιθυμεί με το παρόν να επαναφέρει ένα πάγιο και κρίσιμο ζήτημα που αφορά στη λειτουργία, τον προσανατολισμό και την εκπαιδευτική επάρκεια των Εργαστηρίων Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Ε.Ε.Ε.Κ.).
Αφορμή για την επιστολή μας αποτελεί αναφορά γονέα μαθητή του Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Παύλου Μελά Σταυρούπολης Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με την οποία η τοποθέτηση μαθητή στο φάσμα του αυτισμού σε εργαστήριο Οικοδομικής είχε ως αποτέλεσμα έντονη ψυχική και συμπεριφορική επιβάρυνση. Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός, αλλά αναδεικνύει διαρθρωτικά προβλήματα στη δομή και τον προσανατολισμό των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ., τα οποία, σε πολλές περιπτώσεις, δεν ανταποκρίνονται στις παιδαγωγικές ανάγκες και στα χαρακτηριστικά των μαθητών και μαθητριών με αναπηρία, ούτε προάγουν ουσιαστικά την εκπαιδευτική, κοινωνική και επαγγελματική τους ενδυνάμωση.
Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ θεωρεί ότι η λειτουργία των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. πρέπει να επαναπροσδιοριστεί με βάση τις αρχές της προσβασιμότητας και της προσαρμογής του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος στις εξατομικευμένες ανάγκες των μαθητών/τριών, της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και της παιδαγωγικής ευελιξίας, όπως αυτές προβλέπονται τόσο από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο για την ειδική αγωγή (ν.3699/2008, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει), όσο και από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες (ν. 4074/2012), η οποία επιβάλλει τη λήψη εύλογων προσαρμογών σε όλα τα επίπεδα του εκπαιδευτικού συστήματος, προκειμένου να διασφαλίζεται η ουσιαστική ισότητα και η συμμετοχή χωρίς αποκλεισμούς.
Θέση που πρόσκειται, εξάλλου, και στην Εθνική Στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2024 – 2030, Πυλώνας IV («Συμπερίληψη, καινοτομία και νέα προγράμματα σπουδών, επιμόρφωση και κατάρτιση», Στόχος IV.2, Ειδικός Στόχος 94), όπου προβλέπεται, με χρονοδιάγραμμα έως τον Δεκέμβριο του 2025, η ποιοτική αναβάθμιση του προγράμματος σπουδών των ειδικών σχολείων, κάθε βαθμίδας, με στόχο μεταξύ άλλων την καλλιέργεια των κοινωνικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων, καθώς και η κατάρτιση σε αντικείμενα κατάλληλα για τους/τις μαθητές/τριες που φοιτούν στις συγκεκριμένες μονάδες εκπαίδευσης και συνυφασμένα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΠΟΣΓΚΑμεΑ εισηγείται την ανάληψη πρωτοβουλιών από το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο Παιδείας και την ενημέρωση της Ομοσπονδίας μας σχετικά με τις ενέργειες που έχουν ήδη δρομολογηθεί ή προγραμματίζονται στο πλαίσιο αυτό, αναφορικά με τα κάτωθι:
- Εκπόνηση ολοκληρωμένου σχεδίου αναβάθμισης των εργαστηριακών δομών των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ., με σταδιακή αντικατάσταση, όπου συντρέχει λόγος, ή συμπλήρωση υφιστάμενων ειδικοτήτων (όπως οικοδομική, ξυλουργική κ.ά.) από σύγχρονες και παιδαγωγικά τεκμηριωμένες ειδικότητες, οι οποίες προάγουν την ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτόνομης διαβίωσης, κοινωνικής ένταξης και επαγγελματικής απασχόλησης, καθώς και ειδικότερων δεξιοτήτων επαγγελματικής ένταξης και λειτουργικής αυτονομίας (π.χ. οικιακή οικονομία, μαγειρική – ζαχαροπλαστική, κηπουρική και φροντίδα πρασίνου, καλλιτεχνική δημιουργία και χειροτεχνία, παροχή υπηρεσιών και εξυπηρέτηση πελατών, ανακύκλωση και περιβαλλοντικές εφαρμογές, υποστηρικτικές δραστηριότητες φιλοξενίας, βασικές δεξιότητες πληροφορικής κ.ά.).
- Διαβάθμιση και θεσμική ένταξη των προγραμμάτων σπουδών των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. στο εθνικό σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η έλλειψη δυνατότητας πιστοποίησης προσόντων των αποφοίτων τους και να διασφαλιστεί η διασύνδεση με την αγορά εργασίας.
- Αναμόρφωση των διαδικασιών εξατομίκευσης του εκπαιδευτικού προγράμματος, ώστε κάθε μαθητής/τρια με αναπηρία να τοποθετείται σε εργαστήριο που ανταποκρίνεται στις γνωματεύσεις και στα εξατομικευμένα του χαρακτηριστικά, σε συνεργασία με τα αρμόδια ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. και την οικογένεια.
- Ενίσχυση της στελέχωσης των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. με επαρκές και ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό (εκπαιδευτικούς, ειδικό εκπαιδευτικό και βοηθητικό προσωπικό), ώστε να υποστηρίζεται η προσαρμογή του περιβάλλοντος μάθησης στις ιδιαίτερες ανάγκες των μαθητών/τριών.
- Εξασφάλιση χρηματοδότησης για την προσαρμογή των υλικοτεχνικών υποδομών των εργαστηρίων μέσω του κρατικού προϋπολογισμού ή συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία.
- Εδραίωση μόνιμου διαύλου διαβούλευσης μεταξύ του Υπουργείου, της ΕΣΑμεΑ και της ΠΟΣΓΚΑμεΑ, στο πλαίσιο του σχεδιασμού, της υλοποίησης και της αξιολόγησης των προγραμμάτων σπουδών των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ., ώστε να διασφαλίζεται η συνάφεια των ειδικοτήτων με τις πραγματικές ανάγκες και δυνατότητες των μαθητών/τριών με αναπηρία, καθώς και η ανταπόκρισή τους στις σύγχρονες ανάγκες των τοπικών αγορών εργασίας.
Κυρία Υπουργέ,
Η ΠΟΣΓΚΑμεΑ υπενθυμίζει ότι η εκπαιδευτική ένταξη των μαθητών και μαθητριών με αναπηρία δεν μπορεί να νοείται χωρίς ασφάλεια, σεβασμό στις εξατομικευμένες ανάγκες και την αξιοπρέπεια κάθε μαθητή/τριας.
Η παροχή κατάλληλων προγραμμάτων και υποδομών αποτελεί όχι μόνο παιδαγωγική και κοινωνική αναγκαιότητα αλλά και θεσμική υποχρέωση της Πολιτείας, όπως απορρέει από το εθνικό, ενωσιακό και διεθνές δίκαιο.
Αναμένοντας την ανταπόκρισή σας, παραμένουμε στη διάθεση του Υπουργείου για κάθε συνεργασία, στο πλαίσιο του διαλόγου και της προώθησης πολιτικών που υπηρετούν την ουσιαστική συμπερίληψη, την ισότητα και τη βελτίωση της απαιτητικής και συχνά άνισης εκπαιδευτικής διαδρομής των μαθητών και μαθητριών με αναπηρία έναντι των συνομήλικών τους.
Με εκτίμηση,
Για την ΠΟΣΓΚΑμεΑ,
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ
Ιωάννης Μοσχολιός
Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Φωτεινή Ζαφειροπούλου
Πίνακας αποδεκτών:
- Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κ. Κ.Βλάσης
- Γενικός Γραμματέας Πρωτοβάθμιας, Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και Ειδικής Αγωγής, κ. Ι.Παπαδομαρκάκης
- Διεύθυνση Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Υ.ΠΑΙ.Θ.Α.
- Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ)
- Πρωτοβάθμια Σωματεία – μέλη της ΠΟΣΓΚΑμεΑ
