Ο Συνήγορος του Πολίτη λαμβάνει αναφορές πολιτών με αναπηρία, εξεταζόμενους από τα ΚΕ.Π.Α., με τις οποίες παραπονούνται για τη συμπεριφορά των ιατρών που διενεργούν την εξέταση και αξιολόγησή τους στις Υγειονομικές Επιτροπές ανά την επικράτεια. Ο αυξανόμενος αριθμός των σχετικών αναφορών ενδεχομένως ερμηνεύεται λόγω της ενίσχυσης του Ε.Σ.Ι. με νέες προσλήψεις και ιατρικές ειδικότητες. Ωστόσο, αυτός είναι και ένας επιπλέον λόγος για θωράκιση του συστήματος με διαδικασίες δεοντολογίας και αξιολόγησης, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την ευάλωτη θέση στην οποία βρίσκεται ο πολίτης ως εξεταζόμενος.
Συστάσεις και παρατηρήσεις του Συνήγορου του Πολίτησχετικά με τη λειτουργία των Υγειονομικών Επιτροπών ΚΕ.Π.Α. και τη συμπεριφορά του ιατρικού προσωπικού.
Αξιότιμοι/ες κύριοι/κυρίες,
Σε συνέχεια του υπ’ αρ. πρωτ. 1029295/16-07-2025 απαντητικού εγγράφου σας και λαμβάνοντας υπόψη το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο (Ν. 4961/2022, ΚΥΑ 18551/2024, ΚΥΑ 26071/2024), ο Συνήγορος του Πολίτη υπό τον θεσμικό του ρόλο ως εθνικός μηχανισμός παρακολούθησης της εφαρμογής της Σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις και συστάσεις με στόχο τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των ατόμων με αναπηρία κατά τη διαδικασία εξέτασής τους από τις Υγειονομικές Επιτροπές ΚΕ.Π.Α.:
1. Θέσπιση Κώδικα Δεοντολογίας και Διαδικασιών Αξιολόγησης
Ενώ για το άρθρο 104 του Ν.4961/2022 προχώρησαν οι ΚΥΑ που αφορούν την επιλογή και την αμοιβή των ιατρών, ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει το Ειδικό Σώμα Ιατρών – Ε.Σ.Ι., οι προβλέψεις του άρθρου 109 παραμένουν σε κατάσταση αναμονής. Συγκεκριμένα, εκκρεμούν: α) Η Υπουργική Απόφαση για την Αξιολόγηση των Ιατρών που αφορά την εξειδίκευση των κριτηρίων και της διαδικασίας με την οποία θα αξιολογείται το έργο των ιατρών του Ε.Σ.Ι. Συνεπώς, δεν υπάρχει επίσημο, θεσμοθετημένο πλαίσιο “βαθμολόγησης” ή ελέγχου της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρουν οι ιατροί, πέρα από τους γενικούς κανόνες του e-ΕΦΚΑ.
β) Η Υπουργική Απόφαση για τον Κώδικα Δεοντολογίας που αφορά τον καθορισμό των υποχρεώσεων των ιατρών, τον τρόπο συμπεριφοράς απέναντι στον εξεταζόμενο, θέματα σύγκρουσης συμφερόντων και πειθαρχικές ευθύνες. Η έλλειψη Κώδικα Δεοντολογίας αφήνει ένα κενό ως προς τη δεσμευτικότητα των κανόνων συμπεριφοράς και τις συνέπειες σε περίπτωση παραπτώματος εντός των επιτροπών του ΚΕ.Π.Α.
Αποτελεί, λοιπόν, κρίσιμο κενό η μη έκδοση, έως σήμερα, του Κώδικα Δεοντολογίας των ιατρών του Ε.Σ.Ι. και της Υπουργικής Απόφασης για την εξειδίκευση των κριτηρίων αξιολόγησής τους. Όπως αναφέρετε στο απαντητικό σας έγγραφο προς την Αρχή, η έλλειψη αυτή καθιστά αδύνατη την πειθαρχική διερεύνηση καταγγελιών για ανάρμοστη συμπεριφορά από τα διοικητικά όργανα της Διεύθυνσης Ιατρικής Αξιολόγησης. Η Αρχή συστήνει την άμεση προώθηση των σχετικών κανονιστικών πράξεων, ώστε να οριστούν σαφή καθήκοντα, δικαιώματα και κυρώσεις σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης για τη διασφάλιση της λογοδοσίας.
2. Εκπαίδευση και Ανθρωποκεντρική Προσέγγιση
Αναγνωρίζεται η υλοποίηση εκπαιδευτικών δράσεων για το Ειδικό Σώμα Ιατρών (Ε.Σ.Ι.) κατά τα προηγούμενα έτη, ωστόσο η εκπαίδευση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο νομικό πλαίσιο, τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και σε τεχνικές διαδικασίες συμπλήρωσης γνωματεύσεων. Η διάρκεια της εκπαίδευσης (14 ώρες) και η ύλη της πρέπει να επικεντρωθούν εξίσου στη δικαιωματική προσέγγιση για την αναπηρία, με σύσταση για εκπαίδευση μεγαλύτερης διάρκειας προκειμένου να καλυφθούν επαρκώς όλες οι απαραίτητες θεματικές. Συστήνεται η ενίσχυση των ενοτήτων που αφορούν την ανάπτυξη στάσεων και συμπεριφορών που συνάδουν με την ανθρωποκεντρική προσέγγιση και τον σεβασμό της προσωπικότητας των εξεταζόμενων, όπως ορίζει ο Κανονισμός Λειτουργίας των ΚΕ.Π.Α.. Η εκπαίδευση οφείλει να είναι διαρκής και να μην περιορίζεται σε βραχύβια σεμινάρια, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το αυξανόμενο πλήθος αναφορών για ανάρμοστη συμπεριφορά.
3. Σύστημα Μέτρησης Ικανοποίησης Πολιτών και Διαχείρισης Καταγγελιών
Με βάση την πρόσφατη ΚΥΑ 22127/2025, προβλέπεται η λειτουργία ηλεκτρονικής εφαρμογής για τη μέτρηση της ικανοποίησης των πολιτών από τις δημόσιες υπηρεσίες. Συστήνεται στον e-ΕΦΚΑ:
- Να αξιοποιήσει τα δεδομένα αυτής της εφαρμογής ειδικά για τις συνεδριάσεις των Υγειονομικών Επιτροπών.
- Να θεσπίσει ένα διαφανές σύστημα καταγραφής και στατιστικής επεξεργασίας των καταγγελιών ανά επιτροπή και ιατρό, το οποίο θα λαμβάνεται υπόψη κατά την ανανέωση της θητείας των μελών του Ε.Σ.Ι.
4. Αμοιβές και Επαγγελματική Ευσυνειδησία
Επισημαίνεται ότι η αύξηση των αμοιβών των ιατρών, αν και αποτελεί κίνητρο συμμετοχής, δεν εγγυάται από μόνη της την ορθή τήρηση των κανόνων δεοντολογίας. Η ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας πρέπει να βασίζεται στην επαγγελματική ευσυνειδησία και το αίσθημα ευθύνης απέναντι στα άτομα με αναπηρία. Η Υπηρεσία οφείλει να ενισχύσει τους μηχανισμούς ελέγχου για την αμερόληπτη και αντικειμενική αξιολόγηση αλλά κυρίως να φροντίσει για την καλλιέργεια ανθρωποκεντρικών στάσεων και σεβασμού προς την προσωπικότητα των εξεταζόμενων.
5. Πρόταση για Συνάντηση
Λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για αποτελεσματική διαχείριση των ζητημάτων που ανακύπτουν και την υποχρέωση εναρμόνισης με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024-2030, ο Συνήγορος του Πολίτη προτείνει τη διενέργεια συνάντησης με τη Διοίκηση του e-ΕΦΚΑ. Σκοπός της συνάντησης είναι η διεξοδική συζήτηση επί των ανωτέρω προτάσεων και η ανεύρεση βιώσιμων λύσεων για την εξάλειψη φαινομένων κακοδιοίκησης και την προστασία της αξιοπρέπειας των ατόμων με αναπηρία.
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για περαιτέρω συνεργασία με στόχο την εναρμόνιση της λειτουργίας των ΚΕ.Π.Α. με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και τη βελτίωση της εξυπηρέτησής τους σε ένα περιβάλλον ισότητας και αξιοπρέπειας.
Η Απάντηση του ΕΦΚΑ
Σε απάντηση του σχετικού εγγράφου σας, σας γνωρίζουμε τα εξής:
1) Εκπαίδευση ιατρών ΚΕ.Π.Α.
Κατά τα τελευταία έτη η Υπηρεσία μας υλοποίησε εκπαιδευτικές δράσεις για το σύνολο των ιατρών του Ειδικού Σώματος Ιατρών κατά το τελευταίο τρίμηνο του έτους 2022 καθώς και για τους επιτυχόντες νέους ιατρούς της υπ’ αριθμ. 609681/24.04.2024 πρόσκλησης, το Σεπτέμβριο και Οκτώβριο του 2024. Το περιεχόμενο αφορούσε στο ισχύον νομικό πλαίσιο (Ν.4961/2022, Κανονισμός Λειτουργίας ΚΕ.Π.Α. κ.λπ.) και στη διαδικασία πιστοποίησης αναπηρίας. Επιπλέον στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα υπήρχε ειδική ενότητα που αφορούσε στην ανάπτυξη στάσεων και συμπεριφορών που συνάδουν με την ανθρωποκεντρική προσέγγιση των εξεταζόμενων.
Η Υπηρεσία μας υιοθετεί προδραστική προσέγγιση, δίνοντας έμφαση στη συνεχή εκπαίδευση των ιατρών, γραμματέων και διοικητικών υπαλλήλων του ΚΕ.Π.Α., μέσα από ανοικτή διαδικασία εκπαίδευσης που στοχεύει στη διαρκή αναβάθμιση των δεξιοτήτων τους και στην άρτια εξυπηρέτηση του πολίτη. Ειδικότερα στους διοικητικούς υπαλλήλους του ΚΕ.Π.Α. και στους γραμματείς παρέχεται η δυνατότητα συμμετοχής σε στοχευμένα εκπαιδευτικά προγράμματα ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης σε θέματα δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία μέσω του Ε.Κ.Δ.Δ.Α., όπως το πρόγραμμα με τίτλο: «Τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία».
Σας γνωρίζουμε επίσης ότι σχεδιάζεται νέα εκπαιδευτική δράση για το σύνολο των ιατρών του Ε.Σ.Ι. με τη σχετ. Απόφαση Υποδιοικητή με αρ. πρωτ. 881490/19.06.2025.
2) Προσλήψεις ιατρών ΚΕ.Π.Α.
Σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β 1658/12‑3‑2024 (αριθ. οικ. 18551/2024), για την ένταξη ιατρών στο Ειδικό Σώμα Ιατρών (ΕΣΙ) των Κέντρων Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ), τέθηκαν υψηλά κριτήρια και σαφές σύστημα μοριοδότησης με βάση το βαθμό πτυχίου, τους επιστημονικούς τίτλους (μεταπτυχιακά, διδακτορικά) και τα έτη προϋπηρεσίας. Ως προαπαιτούμενο ήταν η προσκόμιση βεβαίωσης μη πειθαρχικής δίωξης του οικείου Ιατρικού Συλλόγου και προϋπόθεση αποτέλεσε η επιτυχής ολοκλήρωση του εκπαιδευτικού προγράμματος (μετά από αυστηρές εξετάσεις).
3) Αμοιβές ιατρών ΚΕ.Π.Α.
Η διαπιστωμένη αύξηση των αμοιβών των ιατρών ΚΕ.Π.Α. τα τελευταία χρόνια συνιστά κίνητρο για τη συμμετοχή των ιατρών στις Υγειονομικές επιτροπές, δεν αποτελεί όμως από μόνη της εγγύηση για την ορθή τήρηση των Κανόνων Δεοντολογίας και την ορθή συμπεριφορά των ιατρών απέναντι στα άτομα με αναπηρία.
Η απόδοση των ιατρών και η ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας δεν καθορίζεται αποκλειστικά ή πρωτίστως από το ύψος της αμοιβής τους. Η επαγγελματική ευσυνειδησία, το αίσθημα ευθύνης και η τήρηση των κανόνων ιατρικής δεοντολογίας αποτελούν βασικούς παράγοντες που διασφαλίζουν την ορθή συμπεριφορά των ιατρών απέναντι στα εξεταζόμενα άτομα με αναπηρία και την αμερόληπτη και αντικειμενική αξιολόγηση της αναπηρίας τους.
4) Ενέργειες της Διεύθυνσης Ιατρικής Αξιολόγησης
Οι ενέργειες της Διεύθυνσης αναπτύσσονται σε δύο άξονες:
Α) Νομοθετικές
Η λειτουργία του Ειδικού Σώματος Ιατρών (Ε.Σ.Ι.) και η συγκρότηση των Υγειονομικών Επιτροπών ΚΕ.Π.Α. ρυθμίζεται αναλυτικά από τον ν. 4961/2022 (ΦΕΚ 146/Α’/27.07.2022), ειδικότερα δε από τα άρθρα 104 και 109, όπου προβλέπονται οι προϋποθέσεις ένταξης, η υποχρεωτική εκπαίδευση, η επανεκπαίδευση, η αξιολόγηση, η λειτουργία του μητρώου και οι κυρώσεις σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης [αναστολή καθηκόντων – διαγραφή από το Μητρώο Ε.Σ.Ι. (ΚΥΑ οικ. 18551/2024 (ΦΕΚ Β’ 1658/12.03.2024)].
Κατ’ εξουσιοδότηση των ανωτέρω, έχουν εκδοθεί:
– Η ΚΥΑ οικ. 18551/2024 (ΦΕΚ Β’ 1658/12.03.2024),
– Η ΚΥΑ 26071/2024 (ΦΕΚ ΥΟΔΔ 339/08.04.2024).
Παράλληλα εκκρεμεί η έκδοση Υπουργικών Αποφάσεων για: 1) την εξειδίκευση των κριτηρίων και της διαδικασίας αξιολόγησης των ιατρών του Ε.Σ.Ι., 2) την έκδοση Κώδικα Δεοντολογίας των ιατρών του Ε.Σ.Ι., ο οποίος θα καθορίζει τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των ιατρών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους ως μελών των υγειονομικών επιτροπών του ΚΕ.Π.Α. Ν.4961/2022, άρθρο 109 (ΦΕΚ 146/τΑ΄/27.07.2022).
Ελλείψει Κώδικα Δεοντολογίας των ιατρών του Ε.Σ.Ι. και καθορισμού των κριτηρίων και της διαδικασίας αξιολόγησης των ιατρών του Ε.Σ.Ι., δεν είναι δυνατή η πειθαρχική διερεύνηση καταγγελιών σχετιζόμενων με τη συμπεριφορά τους από τα διοικητικά όργανα της Διεύθυνσης Ιατρικής Αξιολόγησης.
Β) Διοικητικές
Η Υπηρεσία μας για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των υγειονομικών επιτροπών αλλά και την επίλυση τυχόν έκτακτων προβλημάτων που προκύπτουν, είναι διαθέσιμη και σε συνεχή επικοινωνία με όλα τα μέλη των υγειονομικών επιτροπών τόσο κατά τη διάρκεια διενέργειας της επιτροπής, όσο εκτός αυτής, παρέχοντας οδηγίες και διευκρινίσεις. Επίσης εξετάζει ενδελεχώς όλες τις περιπτώσεις καταγγελιών που περιέρχονται σε αυτήν. Όπου απαιτείται, ζητούνται οι απόψεις όλων των εμπλεκόμενων μερών ανάλογα με την περίπτωση. Ο έλεγχος επικεντρώνεται κυρίως στο κατά πόσον το περιεχόμενο των καταγγελιών έχει επηρεάσει την ιατρική κρίση και το ορθό αποτέλεσμα και όπου κρίνεται απαραίτητο διενεργείται επανέλεγχος. Σε περίπτωση που η καταγγελία αφορά αποκλειστικά σε απρεπή συμπεριφορά ιατρών αποστέλλεται στον οικείο Ιατρικό Σύλλογο για τυχόν ενέργειές του.
Καταληκτικές Παρατηρήσεις με Προσανατολισμό στον Πολίτη
Συνοψίζοντας, η Διεύθυνση Ιατρικής Αξιολόγησης, σε στενή συνεργασία με τη Διοίκηση του e-ΕΦΚΑ και τους συναρμόδιους φορείς, καταβάλλει σταθερές και στοχευμένες προσπάθειες για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας, της αντικειμενικότητας και της διαφάνειας στη λειτουργία των Υγειονομικών Επιτροπών του ΚΕ.Π.Α.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εκπαίδευση και τη συνεχή επιμόρφωση των ιατρών του Ειδικού Σώματος Ιατρών (Ε.Σ.Ι.) και όλων των υπαλλήλων, με στόχο όχι μόνο την τήρηση του ισχύοντος νομικού και επιστημονικού πλαισίου, αλλά και την καλλιέργεια ανθρωποκεντρικών στάσεων και συμπεριφορών κατά τη διαδικασία της εξέτασης.
Η Υπηρεσία μας παραμένει διαρκώς διαθέσιμη, με στόχο την αποτελεσματική διαχείριση κάθε ζητήματος που ανακύπτει και τη συνεχή βελτίωση της εξυπηρέτησης των πολιτών με αναπηρία, σε ένα περιβάλλον σεβασμού, ισότητας και αξιοπρέπειας.
Είμαστε στη διάθεσή σας για κάθε πρόσθετη πληροφορία ή διευκρίνιση.
Διαβάστε περισσότερα: