Ο Σύλλογος Φίλων Παιδιών, Εφήβων, Ενηλίκων ΑμεΑ και όλων των παιδιών «Εθελοντούμε», μετά από συζήτηση με τα μέλη του, απέστειλε επιστολή που αφορά τις σοβαρές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές με αναπηρία και οι οικογένειές τους στην καθημερινότητα της εκπαίδευσης, στα αρμόδια υπουργεία.
Το κείμενο της επιστολής:
Προς:
Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Σοφία Ζαχαράκη Αναπληρωτή Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Ιωάννη Βρούτση Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Κωνσταντίνο Βλάση Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού κ. Νικόλαο Παπαϊωάννου
Θέμα: Ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων για την αναβάθμιση των ειδικών σχολείων και την πραγματική εφαρμογή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης
Αξιότιμοι κύριοι και κυρία Υπουργοί,
Ο Σύλλογος Φίλων Παιδιών, Εφήβων, Ενηλίκων ΑμεΑ και όλων των παιδιών “Εθελοντούμε”, μετά από εκτενή συζήτηση και ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των μελών του, αισθάνεται την ανάγκη να σας μεταφέρει την πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι οικογένειες παιδιών με αναπηρίες στη χώρα μας.
Με ιδιαίτερη ικανοποίηση υποδεχθήκαμε τις πρόσφατες ανακοινώσεις του ΥΠΑΙΘΑ που αφορούν σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της εκπαίδευσης των μαθητών με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες:
- Την ίδρυση 8 νέων Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (ΣΜΕΑΕ) στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καθώς και την ίδρυση επιπλέον 2 τομέων και 6 ειδικοτήτων στα Ενιαία Ειδικά Επαγγελματικά Γυμνάσια – Λύκεια (ΕΝΕΕΓΥΛ).
- Τη δημοσίευση στο ΦΕΚ Β 3955/23-7-2025 της υπ. αριθμ. 91357/Δ3 ΚΥΑ για την ίδρυση 3.448 νέων Τμημάτων Ένταξης (Τ.Ε.) σε δημόσιες σχολικές μονάδες όλων των βαθμίδων και σε όλες τις περιφέρειες της χώρας, εκ των οποίων 1.842 σε Νηπιαγωγεία, 714 σε Δημοτικά, 480 σε Γυμνάσια, 231 σε ΓΕΛ και 181 σε ΕΠΑΛ.
Οι πρωτοβουλίες αυτές αποτελούν θετικά και ελπιδοφόρα βήματα για την ουσιαστική στήριξη των μαθητών με αναπηρίες και των οικογενειών τους. Παρ’ όλα αυτά, η καθημερινότητα που βιώνουν οι γονείς και οι μαθητές εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες, οι οποίες, αν δεν αντιμετωπιστούν άμεσα, περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των παραπάνω μέτρων.
Διαπιστώσεις
1. Ελλείψεις στις υποδομές και τον εξοπλισμό
○ Σε αρκετά ειδικά σχολεία τα παιδιά δεν προαυλίζονται στο διάλειμμα, γεγονός που δεν έχει παιδαγωγική ή νομική βάση.
○ Πολλές σχολικές μονάδες λειτουργούν σε ακατάλληλα ή επικίνδυνα κτήρια, με σοβαρές ελλείψεις στον εξοπλισμό και στα απαραίτητα βοηθήματα.
2. Χρόνια υποστελέχωση και έλλειψη αξιολόγησης
○ Κάθε σχολική χρονιά ξεκινά με κενές θέσεις εκπαιδευτικών και ειδικοτήτων υποστήριξης.
○ Παρατηρείται παραμονή διευθυντών για πολλά χρόνια στις θέσεις τους χωρίς αξιολόγηση, ακόμη και όταν υπάρχουν παράπονα για ακατάλληλη διοίκηση.
3. Αποθαρρυντική εικόνα για τους εκπαιδευτικούς
○ Πολλοί εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής επιλέγουν να εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα, αποφεύγοντας την ένταξή τους σε ειδικά σχολεία λόγω των συνθηκών που επικρατούν.
4. Δυσλειτουργίες στις διαδικασίες των ΚΕΔΑΣΥ
○ Οι γονείς υποβάλλονται σε υπερβολικά προσωπικές ερωτήσεις (π.χ. εμβαδόν κατοικίας, χρόνια στο ενοίκιο, συχνότητα επαφής με συγγενείς), οι οποίες δεν σχετίζονται με την εκπαιδευτική αξιολόγηση του παιδιού.
○ Σε περιπτώσεις διαμαρτυρίας, γονείς λαμβάνουν απαξιωτικές απαντήσεις, όπως «Δεν έχετε αποδεχτεί την αναπηρία του παιδιού σας».
5. Ανάγκη για ουσιαστική ενιαία εκπαίδευση
○ Η πραγματική συμπεριληπτική εκπαίδευση προϋποθέτει κοινωνικά δίκαιες δομές, διαφοροποιημένη διδασκαλία και σεβασμό στις δυνατότητες κάθε παιδιού πέρα από τη διάγνωσή του.
○ Δεν είναι αποδεκτό παιδιά να φοιτούν σε υποδομές ανεπαρκείς, που πολλές φορές εγκυμονούν κινδύνους για την ασφάλειά τους.
6. Ελλείψεις σε σχολικά οχήματα και οδηγούς
○ Σε πολλές περιοχές τα ειδικά σχολεία υποφέρουν από ανεπάρκεια οχημάτων μεταφοράς ή οδηγών, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η καθημερινή πρόσβαση μαθητών, ιδίως από απομακρυσμένες περιοχές.
7. Ελλείψεις σε βοηθητικό προσωπικό
○ Παρατηρούνται κενά σε σχολικούς νοσηλευτές, συνοδούς, καθαριστές, τραπεζοκόμους και άλλο υποστηρικτικό προσωπικό, που είναι απολύτως αναγκαίο για την ασφαλή και αξιοπρεπή φοίτηση των παιδιών.
Προτεινόμενες λύσεις
1. Άμεσος τεχνικός έλεγχος όλων των ειδικών σχολείων και άμεση δέσμευση για αποκατάσταση επικίνδυνων ή ακατάλληλων χώρων με σαφή χρονοδιαγράμματα.
2. Πλήρης στελέχωση όλων των ειδικών σχολείων με μόνιμο και κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό, πριν την έναρξη κάθε σχολικής χρονιάς.
3. Θεσμοθέτηση τακτικής αξιολόγησης διευθυντών και στελεχών ειδικής αγωγής, με αντικειμενικά κριτήρια και συμμετοχή της γονεϊκής κοινότητας.
4. Εμπλουτισμός και εκσυγχρονισμός εξοπλισμού με χρήση και ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για εκπαιδευτικά και θεραπευτικά βοηθήματα.
5. Αναθεώρηση και τυποποίηση διαδικασιών των ΚΕΔΑΣΥ, ώστε να εξασφαλίζεται ο σεβασμός των γονέων και η επικέντρωση στην εκπαιδευτική αξιολόγηση του παιδιού.
6. Εφαρμογή προγραμμάτων συμπεριληπτικής εκπαίδευσης με διαφοροποιημένη διδασκαλία και ουσιαστική συμμετοχή των παιδιών με αναπηρίες σε κοινές δραστηριότητες.
7. Τακτικός θεσμικός διάλογος μεταξύ Υπουργείου και εκπροσώπων συλλόγων γονέων, ώστε οι αποφάσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των παιδιών.
8. Άμεση ενίσχυση του στόλου σχολικών οχημάτων και πρόσληψη επαρκούς αριθμού οδηγών για την ασφαλή και έγκαιρη μεταφορά των μαθητών.
9. Πρόσληψη και διασφάλιση παρουσίας βοηθητικού προσωπικού (νοσηλευτές, συνοδοί, καθαριστές, τραπεζοκόμοι κ.λπ.) σε κάθε σχολική μονάδα ειδικής αγωγής.
Είμαστε στη διάθεσή σας για κάθε συνεργασία, διάλογο ή συμμετοχή σε θεσμική διαβούλευση.
Με εκτίμηση,
Το Διοικητικό Συμβούλιο
Σύλλογος Φίλων Παιδιών, Εφήβων, Ενηλίκων ΑμεΑ και όλων των παιδιών «Εθελοντούμε»