Είναι και κάτι ερωτήσεις όμως… που αγγίζουν σημεία του μυαλού που τα θεωρούσαμε ανενεργά, θαμμένα, τα είχαμε απωθήσει συνειδητά.
Και μια φαινομενικά αθώα ερώτηση, στα ξυπνάει…Α! ναι, εδώ κρυβόταν ο πόνος αυτός, καλώς τον…
της Ειρήνης Συνανίδου – Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας – Μητέρα ΑμεΑ
Δεν σημαίνει κάθε φορά πως αυτός που ρωτά είναι κακοπροαίρετος. Κάθε άλλο. Μπορεί απλά να μην ξέρει, να έχει μια βολική άγνοια. Μπορεί να ενδιαφέρεται όντως να μάθει. Μπορεί να είναι ο τρόπος του να εκφράσει συναισθήματα αλληλεγγύης ή ενσυναίσθησης…
Η ερώτηση όμως αφού έχει αρθρωθεί, στέκεται μπροστά σου, αποκτά ανάστημα, και αξιώνει απάντηση…
Και αν είσαι βετεράνος, σαν και του λόγου μου, στον αυτισμό και στην αναπηρία, και στην ειδική αγωγή και στον περίφημο «χώρο» τέλος πάντων… απαντάς ή δεν απαντάς, ξεγλιστράς, αποφεύγεις και την αφήνεις πίσω σου… προς ώρας.
Και κάποια ανύποπτη στιγμή την επαναφέρεις στη μνήμη σου και την εξετάζεις. Την ξεσκονίζεις. Γιατί το ρώτησε αυτό; Μήπως εννοούσε…; Γιατί απάντησα έτσι; έπρεπε να του πω αυτό.. και αυτό.. και αυτό.
Ερωτήσεις που με έχουν κάνει να σκεφτώ παραπάνω (σαν μητέρα ενήλικα αυτιστικού επιπέδου 3)
1 . Τις προάλλες ένας πατέρας επίσης αυτιστικού ενήλικα, αρκετά μεγαλύτερου από τον Μιχάλη μου μάλιστα, που γνώρισε τον γιο μου σε παραπάνω από μία περιστάσεις και είδε πόσο δουλεμένος είναι και πώς κινείται και πώς συμπεριφέρεται και πολλά που ξέρει πλέον με ρώτησε και εκείνος σαν πατέρας: «Τί ώρα κοιμάται το βράδυ;»
Πίσω από την ερώτηση διέκρινα καθαρά μια αδυσώπητη κούραση που όσο και να προσπαθήσεις να την καμουφλάρεις φαίνεται.. ακούγεται. Την ένιωσα και τον συμπόνεσα, γιατί ξέρω τι μπορεί να κάνει σε ένα άνθρωπο η στέρηση ύπνου και τα αλλοπρόσαλλα ωράρια ατελείωτων άυπνων 24ωρων.
Απάντησα: «Είναι πια 22, δεν επεμβαίνω. Του ζητώ να αφήσει κάτω το κινητό του, μια νορμάλ ώρα και από κει και πέρα ό,τι ώρα κοιμηθεί. Δεν παίρνει φάρμακα. Αν είναι κουρασμένος, αν είναι ξεκούραστος, αν έχει υπερένταση θα παίξουν όλα ρόλο. δεν μπορώ και ΟΥΤΕ ΘΕΛΩ, ΟΥΤΕ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ να καθορίζω εγώ και το πρόγραμμα ύπνου του, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΩΡΟ ΠΙΑ. Ας είναι και κάπου ελεύθερος.
Σκέφτομαι πόσο καθορίζω εγώ το πρόγραμμά του και πάντα υπενθυμίζω στον εαυτό μου να του δίνω επιλογές… Να πάμε σ’ αυτήν ή στην άλλη παραλία; Να μαγειρέψουμε αυτό ή εκείνο σήμερα; Να πάμε στη γιαγιά ή βαριέσαι; Χωρίς τον αυτισμό, αυτά δεν θα ήταν καν διλήμματα στα 22.
- Μίαν άλλη φορά, σχετικά πρόσφατα και αυτό, μια νεαρή κοπελίτσα που με άκουσε να λέω «πάω να φέρω τον Μιχάλη», με ρώτησε αυθόρμητα: «Δεν μπορεί να έρθει μόνος του από το σπίτι;» Μπορεί… θεωρητικά μπορεί. Ξέρει τις διαδρομές, ξέρει τι πρέπει να κάνει στα φανάρια, είναι σε άριστη φυσική κατάσταση, θα μπορούσε να ανεβοκατέβει το βουνό αν χρειαζόταν, αλλά δεν μπορώ να προβλέψω τα πάντα που θα μπορούσαν να τον αποσυντονίσουν… αν δει κάποιον να μαλώνει με κάποιον άλλον, αν κάποιο αμάξι κορνάρει επίμονα, αν κάποιος αρχίσει να τρέχει για οποιοδήποτε λόγο και διαισθανθεί κίνδυνο θα συμβεί κάτι… θα ενοχλήσει κάποιον ή κάποιος θα τον ενοχλήσει, δεν θα απαντά σε ερωτήσεις, μπορεί να κλιμακωθεί το σενάριο όσο θέλετε και είμαι πολύ μικρή για φυλακή. Το πιο οξύμωρο πράγμα του κόσμου θα είναι να κατηγορηθώ ξαφνικά ότι δεν τον πρόσεχα…!
Και αμέσως φτιάχνω σχέδια…
…να πω στην αδερφή του να τον ακολουθήσει καμμιά 50αριά φορές στη διαδρομή, χωρίς να την καταλάβει.
…να πω στη συνοδό του μήπως να κρατάει απόσταση να τον τσεκάρουμε.
…με τον πατέρα του, να κάτσω εγώ στην αρχή της διαδρομής και εκείνος στο τέλος,
…να τον στείλω στη μάνα μου ή στην πεθερά μου ή στο μαγαζί μας ή για κούρεμα μόνο του…; θα έρθει κ αυτή η ώρα… πρέπει να το προσπαθήσω.
- ΘΑ ΤΟ ΕΛΑΦΡΥΝΩ ΛΙΓΟ, ΠΑΡΑΒΑΡΥΝΕ…
Δύο χρόνια πριν, μια θεία, με ρώτησε συνωμοτικά, με ύφος: «Να με ακούς εμένα, έχουν δει πολλά τα μάτια μου 50 χρόνια ‘κυρά- Κατίνα’…Να σου πω με γυναίκα τον έχεις πάει;»
Κανονικά, εδώ, επιβάλλεται να πάρει σαν απάντηση μία παραδοσιακή Καμινιώτικη μεγαλοπρεπέστατη προτροπή να πάει να … ξαπλώσει κάπου δροσερά, που λέει και μία φίλη. Της είπα μόνο: «προσφέρεσαι κυρα-Καρεν μου; Του συγκεκριμένου αυτιστικού δεν του αρέσουν τα απολιθώματα, μην το πάρεις προσωπικά».
Το τί θα ακούσεις δεν λέγεται. Το πόσο θα σε απασχολήσει έχει να κάνει με τις ολόδικές σου διαδρομές, σκέψεις, τύψεις, ενοχές, στιγμές θριάμβου ή ολοκληρωτικής αποτυχίας. Έχει να κάνει με τις ολόδικές σου ισορροπίες…
Να μιλάμε λοιπόν, να τα λέμε, να τα μοιραζόμαστε, να γελάμε και να κλαίμε μαζί, να μαθαίνουμε και να διδάσκουμε κάποιες φορές.
Εμείς οι γονείς που ο αυτισμός έγινε δέρμα μας, έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλον… κάποιες φορές, πολλές φορές, το μοίρασμα λυτρώνει και ας πρέπει να απαντάμε σε ερωτήσεις που δεν τολμάμε συχνά να τις κάνουμε οι ίδιοι στον εαυτό μας.
Βρείτε όλα τα κείμενα της στήλης Autism Stories…
Γράφει: η Ειρήνη Συνανίδου – Παιδαγωγός προσχολικής ηλικίας – Μητέρα ΑμεΑ
Επιμέλεια: Πόπη Μάλεση – B.A, M.A Psychology | Νίκος Παγίδας – Εργοθεραπευτής