Το φετινό Super Bowl Halftime Show, η mini-συναυλία δηλαδή που παίρνει μέρος στο ημίχρονο του Εθνικού Αμερικάνικου Ποδοσφαίρου έγινε viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αιτία δεν ήταν τόσο η εμφάνιση της γνωστής τραγουδίστριας Rihanna, όσο το μοναδικό σόου της ερμηνεύτριας στην Αμερικάνικη Νοηματική Γλώσσα, Justina Miles. Η νεαρή διερμηνέας αποτύπωσε πλήρως το πνεύμα, το ρυθμό και τους στίχους των τραγουδιών στην Αμερικάνικη Νοηματική, ενώ κοινωνικά δίκτυα όπως το Tik-Tok είναι γεμάτα με ακούοντες και μη, που προσπαθούν να μιμηθούν το performance της, που το δίχως άλλο έκλεψε τις εντυπώσεις.
της Νάνσυ Παναγουλοπούλου – Δημοσιογράφος
Η ερμηνεία στη Νοηματική αποτελεί κάτι σαν παράδοση πλέον στις συναυλίες στην Αμερική, όπου η απόφαση «Americans with Disabilities Act» που πέρασε το 1990, υποχρεώνει τις εταιρείες παραγωγής να παρέχουν διερμηνείς της νοηματικής, προκειμένου να εξυπηρετούνται οι κωφοί αλλά και όσοι έχουν προβλήματα ακοής, διατηρώντας όμως ένα ποσοστό της ακοής τους.
Γνωρίζατε ότι τα καταστήματα Praktiker προσφέρουν δυνατότητα εξυπηρέτησης με διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα;
Μάθετε περισσότερα εδώ…
Γιατί να ερμηνεύονται οι συναυλίες στη Νοηματική;
Οι περισσότεροι ακούοντες ίσως αναρωτιούνται το παραπάνω, «αφού οι κωφοί δεν μπορούν να ακούσουν έτσι και αλλιώς».
Το φετινό Super Bowl Halftime Show όπου τραγούδησε η Rihanna, όπως το απέδωσε στην Αμερικάνικη Νοηματική η Justina Miles
Αρχικά, ίσως ήρθε η ώρα να λυθεί μια παρεξήγηση:
Οι περισσότεροι «κωφοί» μπορούν να ακούσουν.
Αυτό σημαίνει ότι οι περισσότεροι «κωφοί» (μεταξύ των οποίων και οι βαρήκοοι, μέλη της κοινότητας των κωφών) διατηρούν κάποιο ποσοστό ακοής που τους επιτρέπει να αντιληφθούν, από τον χαμηλό ήχο του μπάσου -σχεδόν μόνο από τις δονήσεις- (χαμηλό ποσοστό ακοής) έως και τις πιο υψηλές συχνότητες, όπως τους ήχους από ηλεκτρική κιθάρα ή τις φωνές των τραγουδιστών (υψηλό ποσοστό ακοής). Φυσικά όμως, εξακολουθεί να υπάρχει και ένα ποσοστό ατόμων με ολική απώλεια ακοής, οι κωφοί.
Πέρα από αυτό, οι συναυλίες είναι εκδηλώσεις που δίνουν ιδιαίτερη, αν όχι ισάξια έμφαση στην οπτική εμφάνιση. Οι χορογραφίες, τα σκηνικά, το στήσιμο της ορχήστρας, τα ρούχα και η γενική εμφάνιση του εκάστοτε καλλιτέχνη, αν μη τι άλλο, μαρτυρούν πως η συναυλία δεν αφορά μόνο τον ήχο.
Επίσης δεν είναι λίγες οι συναυλίες που έχουν εισάγει στοιχεία όσφρησης, αφής ή και γεύσης, αφού συχνά σε συναυλίες υπάρχει και φαγητό ή ποτό, φέρνοντας στο νου τα παραδοσιακά τοπικά πανηγύρια και γενικά τις υπαίθριες συναυλίες, όπως και τα περισσότερα events live μουσικής ειδικά στη χώρα μας.
Οπότε, κάθε συναυλία αποτελεί οργανικά ένα πολυαισθητηριακό γεγονός, με τους ήχους να αποτελούν μόνο ένα κομμάτι του παζλ. Όπως άλλωστε, οι περισσότερες παραγωγές συναυλιών λατρεύουν να διαφημίζουν -και όχι αδίκως- οι συναυλίες είναι εμπειρίες. Στη συναυλία, εκτός από τους ήχους που θα ακούσεις και τους στίχους που θα τραγουδήσεις, θέλοντας και μη θα μπεις στο ρυθμό. Θα χορέψεις, θα γελάσεις, θα πιείς, θα φας και θα γνωρίσεις κόσμο. Η συναυλία είναι μια εκδήλωση και όχι μια εξάσκηση της ακοής μας.
Με τη σειρά της, η Δρ. Εμμανουέλα Πατηνιωτάκη, πάροχος υπηρεσιών προσβασιμότητας και ιδρύτρια της Atlas E.P., αναφέρει: «Η απόδοση των συναυλιών στην ΕΝΓ είναι πολύ σημαντική καθώς δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους που επικοινωνούν μέσω της Νοηματικής να έχουν ανεμπόδιστη πρόσβαση σε ψυχαγωγικό περιεχόμενο μαζί με όλους τους άλλους ανθρώπους, δηλαδή να μην εξαιρούνται από αυτές και θα έπρεπε να αποτελεί μόνιμη συνθήκη καθώς η ΕΝΓ είναι επίσημη γλώσσα του κράτους».
Η νοηματική απόδοση τραγουδιών ως τέχνη
Κατά τη γνώμη μου, η νοηματική ερμηνεία της μουσικής είναι μια παραγνωρισμένη μορφή τέχνης. Δεν αφορά μόνο την μετάφραση των στίχων στη νοηματική γλώσσα. Εκτός από τα λόγια, με τη νοηματική αποδίδονται η μουσική, τα νοήματα και τα συναισθήματα πίσω από το τραγούδι, ακόμη και οι ομοιοκαταληξίες, το παιχνίδι με τις λέξεις (wordplay) και η ποιότητα της φωνής του τραγουδιστή. Η πρόσβαση σε κάποια τραγούδια με μεγάλο νόημα, όπως οι εθνικοί ύμνοι, από τον κωφό πληθυσμό αναγνωρίζεται σχεδόν ως δικαιωματική και ορόσημο στη μάχη για συμπεριληπτικότητα.
Ο Ελληνικός Εθνικός Ύμνος αποδόθηκε στην Ελληνική Νοηματική, στο πλαίσιο των εορτασμών το 2021 για τα «200 χρόνια Επανάσταση, από το Ειδικό Γυμνάσιο-Λύκειο Κωφών και Βαρήκοων Θεσσαλονίκης
Ο Εθνικός Ύμνος της Ελλάδας στη Νοηματική Γλώσσα! (Βίντεο)
Επομένως γιατί αυτή η πρόσβαση να μην είναι πιο καθημερινή, σε πιο διαδεδομένα τραγούδια;
Λόγω της περιπλοκότητας της νοηματικής απόδοσης τραγουδιών λοιπόν, μόνο πολύ ιδιαίτεροι διερμηνείς της νοηματικής μπορούν να το αναλάβουν. Κάπου εδώ επανερχόμαστε στην ταλαντούχα Justina Miles, η οποία δεν ασχολήθηκε για πρώτη φορά με το νοηματικό «τραγούδι» σε αυτή την εντυπωσιακή της εμφάνιση στο Super Bowl Halftime Show.
Είναι η νεότερη μεταξύ πολλών άλλων διερμηνέων της νοηματικής που έχουν επιλέξει να αφοσιωθούν στη διερμηνεία της μουσικής. Η Amber Galloway-Gallego είναι μια από τις σπουδαιότερες και τις πιο γνωστές φιγούρες στον χώρο αυτό, έχοντας δουλέψει μαζί με τους Red Hot Chili Peppers, τη Lady Gaga και τον Snoop Dogg για να αναφέρουμε μόνο μερικούς. Η Amber μαζί με άλλους συνεργάτες της, δουλεύουν στενά με τους τραγουδιστές και τους σκηνοθέτες προκειμένου να βγει ένα άρτιο αποτέλεσμα, τόσο από άποψη Νοηματικής όσο και αντιπροσώπευσης του τραγουδιού και του καλλιτέχνη συνολικά.
Η Holly Maniatty ερμηνεύει στην Αμερικάνικη Νοηματική Γλώσσα το “Rap God” του Eminem σε συναυλία το 2018.
https://nevronas.gr/%ce%b1%cf%82-%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%85%ce%b4%ce%ae%cf%83%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b5-%ce%bc%ce%b5-%ce%bd%ce%bf%ce%ae%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1/
Οι συναυλίες με νοηματική διερμηνεία στην Ελλαδα
Στην Ελλάδα έχουν γίνει επίσης αξιόλογες προσπάθειες για απόδοση της μουσικής στη Νοηματική. Το 2011 μάλιστα έγινε και η πρώτη συναυλία για ακούοντες και κωφούς από τον Κωνσταντίνο Βήτα με απόδοση στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ) από τη Σοφία Ρόμπολη. Η συναυλία με τίτλο “See the Music” έδωσε για πρώτη φορά την ευκαιρία στην κοινότητα των κωφών να έχουν πρόσβαση σε μια συναυλία ταυτόχρονα με τους ακούοντες.
«Η ταυτόχρονη απόδοση συναυλιών στην ΕΝΓ είναι κάτι που βλέπουμε πλέον πιο συχνά και αυτό είναι πολύ θετικό», σχολιάζει η κυρία Πατηνιωτάκη. Από νομικής άποψης στη χώρα μας, προσθέτει ότι «οι αντίστοιχοι φορείς στην Ελλάδα έχουν κάθε δικαίωμα να διεκδικήσουν αυτού του είδους την πρόσβαση». Και την διεκδικούν ολοένα και περισσότερο, με την ίδια την κυρία Πατηνιωτάκη να έχει συνεργαστεί με πάνω από 50 μουσικά σχήματα, για την απόδοση της δουλειάς τους στη Νοηματική.
Φυσικά, και εμείς ως nevronas.gr βάλαμε και συνεχίζουμε να βάζουμε το λιθαράκι μας στον αγώνα για την προσβασιμότητα, με τη νοηματική απόδοση -διερμηνεία στην ΕΝΓ, παραστάσεων και συναυλιών στο 1ο Nevronas FESTival – Φεστιβάλ Συμπεριληπτικών Παραστατικών Τεχνών.
Γράφει: η Νάνσυ Παναγουλοπούλου – Δημοσιογράφος
Επιμέλεια: Πόπη Μάλεση – B.A, M.A Psychology
Πηγές:
https://www.rockrooster.gr/moysikh-gia-kwfalaloys/
https://www.aboutamazon.com/news/entertainment/amazon-music-live-concert-sign-language-interpreters