REFRAME by Nevronas.gr + EVArtist: Μια νέα στήλη στο Nevronas.gr, όπου κάθε εικόνα γίνεται η αφετηρία ενός εικαστικού διαλόγου με την επικαιρότητα, την αναπηρία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και όσα συχνά μένουν αόρατα.
Το δικαίωμα στη στέγη έχει σκαλιά
Μια είδηση για τη βίαιη έξωση μιας 87χρονης με αναπηρία στη Μαδρίτη. Κόσμος στο πλευρό της. Κι εμείς, στην Ελλάδα, διαβάζουμε και αγανακτούμε.
Μας χωρίζουν χιλιόμετρα. Οι ερωτήσεις, όμως, φτάνουν μέχρι τη δική μας πόρτα: πόσο ασφαλής είναι η ζωή σου όταν δεν ξέρεις αν θα μπορείς να μείνεις στο σπίτι σου; Και τι σημαίνει «βρες κάπου αλλού», όταν τα περισσότερα «αλλού» έχουν σκαλιά;
Για έναν ανάπηρο άνθρωπο, η αναζήτηση κατοικίας μπορεί να γίνει συνέντευξη με την ίδια την αρχιτεκτονική. Χωράς στην είσοδο; Χωράς στο ασανσέρ; Περνάς από την πόρτα του μπάνιου; Μπορείς να κινηθείς ανάμεσα στο κρεβάτι και στον τοίχο; Υπάρχει χώρος για τον εξοπλισμό σου, για τον άνθρωπο που σε υποστηρίζει;
Η αγγελία γράφει «ιδανικό για όλους».
Το «όλους» τελειώνει στο πρώτο σκαλοπάτι.
Κι ύστερα έρχεται το κόστος. Ενοίκιο, εγγύηση, μετακόμιση, πιθανές προσαρμογές. Πριν προλάβεις να κατοικήσεις, πρέπει να πληρώσεις για να μπορέσεις να μπεις. Και κάθε παρέμβαση που κάνει έναν χώρο λειτουργικό δένει ακόμη περισσότερο την καθημερινότητά σου με αυτόν.
Γι’ αυτό η απώλεια ενός σπιτιού μπορεί να διαλύσει ολόκληρη την οργάνωση μιας ζωής. Τις διαδρομές, την υποστήριξη, τη φροντίδα, τη δυνατότητα να δουλεύεις, να κοιμάσαι, να χρησιμοποιείς το μπάνιο με ιδιωτικότητα. Όσα συνήθως θεωρούμε αυτονόητα, μέχρι κάποιος να μας πει να τα ξαναστήσουμε από την αρχή.
Κάπου εδώ εμφανίζεται η γνωστή ελληνική λύση:
«Δεν έχεις οικογένεια;»
Η οικογένεια ως μόνιμη στεγαστική πολιτική. Οι γονείς ως ισόβια υποδομή. Τα αδέλφια ως αυτονόητη εφεδρεία. Κι ο ανάπηρος άνθρωπος να πρέπει να είναι ευγνώμων που κάπου φιλοξενείται, ακόμη κι όταν θέλει απλώς να αποφασίζει πού και με ποιον θα ζήσει.
Κατά τα άλλα, χειροκροτάμε την ανεξάρτητη διαβίωση. Αρκεί ο άνθρωπος να έχει βρει μόνος του το προσβάσιμο σπίτι, τα χρήματα, την προσωπική βοήθεια και έναν ιδιοκτήτη που δέχεται τις αναγκαίες αλλαγές. Μετά μπορούμε άνετα να μιλήσουμε για τη δύναμή του. Βγαίνει και ωραία ανάρτηση.
Ο κόσμος που στέκεται δίπλα σε έναν άνθρωπο που κινδυνεύει να χάσει τη στέγη του κάνει κάτι ουσιαστικό: αρνείται να τον αφήσει μόνο. Αλλά η ασφάλεια της κατοικίας δεν γίνεται να εξαρτάται από το αν η ιστορία σου θα συγκινήσει αρκετούς, αν θα υπάρχει κάμερα ή αν το βίντεο θα γίνει viral.
Δεν γίνεται να χρειάζεσαι κοινό για να δικαιούσαι σπίτι.
Η συζήτηση για τη συμπερίληψη οφείλει να φτάσει μέχρι το ενοίκιο, την είσοδο, το ασανσέρ, την πόρτα του μπάνιου. Μέχρι την πραγματική δυνατότητα να μείνεις στον χώρο όπου έχεις οργανώσει τη ζωή σου.
Γιατί το «ζήσε ανεξάρτητα» χωρίς προσιτή, προσβάσιμη και ασφαλή κατοικία είναι άλλη μία ευχή που ο παραλήπτης καλείται να χρηματοδοτήσει.
«ΝΑ ΖΕΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ.»
ΤΟ ΕΝΟΙΚΙΟ ΑΠΛΗΣΙΑΣΤΟ.
Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΜΕ ΣΚΑΛΙΑ.
Η ΛΥΣΗ; «ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ;»
Η ανεξάρτητη διαβίωση
χρειάζεται κάπου να μείνει.
Την ώρα που ολοκλήρωνα αυτό το κείμενο και το εικαστικό ήταν έτοιμο για δημοσίευση, ήρθε μια ευχάριστη εξέλιξη, σύμφωνα με το νέο δημοσίευμα, η 87χρονη Μαρικάρμεν επιστρέφει στο σπίτι όπου έζησε 70 χρόνια.
Μια ανάσα ανακούφισης.
Το REFRAME, όμως, παραμένει επίκαιρο.
Γιατί δεν γίνεται να πρέπει πρώτα να σε δουν όλοι στον δρόμο, για να αναγνωρίσουν ότι δικαιούσαι μια στέγη.
Περιγραφή εικόνας για άτομα με οπτική βλάβη
Ασπρόμαυρο εικαστικό με υφή ακουαρέλας και μελανιού που στάζει. Κάτω αριστερά, μια γυναίκα σε ηλεκτροκίνητο αμαξίδιο, ιδωμένη από πίσω, κοιτάζει μια ανοιχτή πόρτα ψηλά δεξιά. Ανάμεσά τους αιωρούνται ασύνδετα σκαλοπάτια, χωρίς προσβάσιμη διαδρομή προς την είσοδο.
Με μεγάλα μαύρα γράμματα αναγράφεται:
«ΝΑ ΖΕΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ.»
ΤΟ ΕΝΟΙΚΙΟ ΑΠΛΗΣΙΑΣΤΟ.
Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΜΕ ΣΚΑΛΙΑ.
Η ΛΥΣΗ; «ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ;»
Στο κάτω μέρος: «Η ανεξάρτητη διαβίωση χρειάζεται κάπου να μένει.»
Κάτω δεξιά βρίσκεται το λογότυπο «REFRAME by Nevronas.gr + EVArtist».