O Σύλλογος ΑμεΑ «Εθελοντούμε» με επιστολή του, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για το νέο κανονιστικό πλαίσιο του Προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία», εκφράζοντας σοβαρές ανησυχίες για τις πιστοποιήσεις αναπηρίας που γίνονται πλέον αποδεκτές. Όπως επισημαίνει, η νέα ΚΥΑ ενδέχεται να αποκλείσει πολίτες με νόμιμες και ισχύουσες πιστοποιήσεις από ΑΣΥΕ, ΑΝΥΕ, ΑΑΥΕ και παλαιές Νομαρχιακές Υγειονομικές Επιτροπές.
Η επιστολή:
ΠΡΟΣ:
Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Υπουργείο Εθνικής Άμυνας
Υπουργείο Εσωτερικών
Υπουργό Επικρατείας κ. Χρήστο-Γεώργιο (Άκη) Σκέρτσο
Αρμόδιο για τον συντονισμό και την παρακολούθηση κυβερνητικών πολιτικών Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας
Υπόψη Προέδρου κ. Στυλιανού Κυμπουρόπουλου
ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ:
- ΟΠΕΚΑ
- Συνήγορο του Πολίτη
- Εθνική Πύλη Αναπηρίας
ΘΕΜΑ: ΕΠΕΙΓΟΝ – Κίνδυνος αποκλεισμού ατόμων με αναπηρία από το μόνιμο Πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία» – Μη αποδοχή πιστοποιήσεων ΑΣΥΕ, ΑΝΥΕ, ΑΑΥΕ και παλαιών αποφάσεων Νομαρχιακών Υγειονομικών Επιτροπών, οι οποίες γίνονταν ρητά αποδεκτές στο πιλοτικό Πρόγραμμα
Αξιότιμοι/ες κύριοι/ες,
Ο Σύλλογος ΑμεΑ «Εθελοντούμε», στο πλαίσιο της θεσμικής του δράσης για την προάσπιση και προάσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, θέτει υπόψη σας ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα, το οποίο προκύπτει μετά τη δημοσίευση της ΚΥΑ 18867/06.08.2026 (ΦΕΚ Β΄ 5050/11.08.2026) για την υλοποίηση του μόνιμου, εθνικής εμβέλειας Προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία».
Το ζήτημα αφορά τις πιστοποιήσεις αναπηρίας που γίνονται αποδεκτές για την ένταξη στο Πρόγραμμα και δημιουργεί τον κίνδυνο να αποκλειστούν άνθρωποι με αναπηρία οι οποίοι διαθέτουν νόμιμες, ενεργές και σε ισχύ πιστοποιήσεις αναπηρίας εκδοθείσες από θεσμοθετημένα κρατικά υγειονομικά όργανα.
Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι κατηγορίες πιστοποιήσεων οι οποίες γίνονταν ρητά αποδεκτές κατά το πιλοτικό Πρόγραμμα, σύμφωνα με την προηγούμενη ΚΥΑ όπως αυτή τροποποιήθηκε, δεν αναφέρονται πλέον στο άρθρο 5 της νέας ΚΥΑ.
1. ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Ο Ν. 5322/2026
Στο άρθρο 5 παρ. 2 περ. α΄ του Ν. 5322/2026 προβλέπεται πιστοποίηση αναπηρίας του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας με ισχύ εφ’ όρου ζωής ή, υπό τις ειδικότερες προϋποθέσεις του νόμου, αντίστοιχες πιστοποιήσεις των Υγειονομικών Επιτροπών των κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων.
Επομένως, ο ίδιος ο νομοθέτης δεν περιορίζει αποκλειστικά στο ΚΕΠΑ την πιστοποίηση αναπηρίας που μπορεί να ληφθεί υπόψη.
Παράλληλα, στο άρθρο 9 παρ. 3 του Ν. 5322/2026 προβλέπεται ειδική διαδικασία για τις πιστοποιήσεις των Υγειονομικών Επιτροπών των κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων και τον καθορισμό της ημερομηνίας από την οποία καθίσταται δυνατή η υποβολή τους.
2. ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Η ΝΕΑ ΚΥΑ 18867/2026
Αντίθετα, στο άρθρο 5 παρ. 1 περ. α΄ της ΚΥΑ 18867/06.08.2026, ως προϋπόθεση επιλεξιμότητας αναφέρεται:
«Έχουν πιστοποίηση αναπηρίας του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας με ισχύ εφ’ όρου ζωής.»
Η συγκεκριμένη διατύπωση δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά:
- στις αποφάσεις της Ανώτατης Στρατού Υγειονομικής Επιτροπής (ΑΣΥΕ),
- της Ανώτατης Ναυτικού Υγειονομικής Επιτροπής (ΑΝΥΕ),
- της Ανώτατης Αεροπορίας Υγειονομικής Επιτροπής (ΑΑΥΕ),
- ούτε στις παλαιές, εφ’ όρου ζωής αποφάσεις των Νομαρχιακών Υγειονομικών Επιτροπών.
Αυτό δημιουργεί ένα πραγματικό πρόβλημα πρόσβασης στο Πρόγραμμα.
3. ΤΙ ΠΡΟΕΒΛΕΠΕ Η ΠΑΛΑΙΑ ΚΥΑ ΤΟΥ ΠΙΛΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Στο σημείο αυτό θεωρούμε απαραίτητο να επισημάνουμε μία ιδιαίτερα σημαντική διαφοροποίηση.
Η προηγούμενη κανονιστική ρύθμιση του πιλοτικού Προγράμματος ήταν σαφέστερη και ευρύτερη ως προς τις αποδεκτές πιστοποιήσεις αναπηρίας.
Ειδικότερα, με την ΚΥΑ 47373/10.05.2023 (ΦΕΚ Β΄ 3103/10.05.2023), με την οποία τροποποιήθηκε για δεύτερη φορά η υπ’ αριθ. 28458/23.03.2022 ΚΥΑ (ΦΕΚ Β΄ 1427) για το πιλοτικό Πρόγραμμα, προβλέφθηκε ρητά ότι, όταν οι ενδιαφερόμενοι δεν διαθέτουν πιστοποίηση ΚΕΠΑ, μπορούσαν να υποβάλουν:
α) αποφάσεις πιστοποίησης αναπηρίας που είχαν εκδοθεί από τις Υγειονομικές Επιτροπές των Νομαρχιών, οι οποίες καταργήθηκαν με τον Ν. 3863/2010, εφόσον επρόκειτο για πιστοποιήσεις εφ’ όρου ζωής, και
β) ισχύουσες αποφάσεις πιστοποίησης αναπηρίας από τις Ανώτατες Υγειονομικές Επιτροπές:
- Στρατού (ΑΣΥΕ),
- Ναυτικού (ΑΝΥΕ),
- Αεροπορίας (ΑΑΥΕ).
Μάλιστα, η προηγούμενη ΚΥΑ προχωρούσε ακόμη περισσότερο, ορίζοντας ότι όπου γινόταν αναφορά σε γνωμάτευση ΚΕΠΑ, νοούνταν και οι ανωτέρω γνωματεύσεις που γίνονταν δεκτές σύμφωνα με τη συγκεκριμένη διάταξη.
Δηλαδή, το προηγούμενο κανονιστικό πλαίσιο αναγνώριζε ρητά:
ΚΕΠΑ + Νομαρχιακές Υγειονομικές Επιτροπές εφ’ όρου ζωής + ΑΣΥΕ + ΑΝΥΕ + ΑΑΥΕ.
Στη νέα ΚΥΑ 18867/2026, όμως, στο άρθρο 5 εμφανίζεται πλέον μόνο: ΚΕΠΑ με ισχύ εφ’ όρου ζωής.
Αυτή η διαφοροποίηση δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.
4. ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΙ ΣΤΟ ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ ΝΑ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΝΙΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Δημιουργείται επομένως ένα ιδιαίτερα σοβαρό ερώτημα:
Πώς είναι δυνατόν μία πιστοποίηση αναπηρίας να θεωρούνταν νόμιμη και επαρκής για την υποβολή αίτησης στο πιλοτικό Πρόγραμμα και η ίδια ακριβώς, ενεργή και νόμιμη πιστοποίηση να μην προβλέπεται πλέον ρητά για το μόνιμο Πρόγραμμα; Υπάρχουν άνθρωποι με αναπηρία οι οποίοι διαθέτουν τέτοιες αποφάσεις και οι οποίοι μέχρι σήμερα μπορούσαν να συμμετέχουν στη διαδικασία του Προσωπικού Βοηθού.
Η μετάβαση από ένα πιλοτικό Πρόγραμμα σε ένα μόνιμο Πρόγραμμα εθνικής εμβέλειας θα έπρεπε να διευρύνει και να κατοχυρώνει τα δικαιώματα και όχι να δημιουργεί νέους διοικητικούς αποκλεισμούς.
5. ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΣΥΕ ΔΕΝ ΑΦΟΡΑ ΜΟΝΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥΣ
Ιδιαίτερη επισήμανση πρέπει να γίνει σχετικά με την ΑΣΥΕ.
Οι αποφάσεις της ΑΣΥΕ δεν αφορούν αποκλειστικά εν ενεργεία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Υπάρχουν και περιπτώσεις δημοσίων υπαλλήλων και πολιτών των οποίων η αναπηρία έχει κριθεί από την ΑΣΥΕ στο πλαίσιο των κατά περίπτωση ισχυουσών διατάξεων.
Για τον λόγο αυτό ζητούμε και την παρέμβαση του Υπουργείου Εσωτερικών, καθώς το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά ως ζήτημα του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Οι άνθρωποι αυτοί διαθέτουν αποφάσεις θεσμοθετημένου κρατικού υγειονομικού οργάνου.
Δεν είναι δυνατόν μία απόφαση αναπηρίας να αναγνωρίζεται από το ίδιο το Κράτος για συγκεκριμένα δικαιώματα και παροχές, αλλά να δημιουργείται πρόβλημα αποδοχής της όταν ο ίδιος πολίτης ζητά πρόσβαση στον θεσμό του Προσωπικού Βοηθού.
6. ΟΙ ΠΑΛΑΙΕΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΕΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ
Αντίστοιχα σοβαρό είναι το ζήτημα των πολιτών που εξακολουθούν να διαθέτουν εφ’ όρου ζωής αποφάσεις πιστοποίησης αναπηρίας των παλαιών Νομαρχιακών Υγειονομικών Επιτροπών.
Οι συγκεκριμένες επιτροπές καταργήθηκαν με τον Ν. 3863/2010.
Η κατάργηση όμως του οργάνου που εξέδωσε μία διοικητική πράξη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι παύει να ισχύει μία νόμιμα εκδοθείσα εφ’ όρου ζωής πιστοποίηση, όταν η νομοθεσία εξακολουθεί να της αναγνωρίζει έννομα αποτελέσματα.
Και το σημαντικότερο:
Η ίδια η Πολιτεία είχε επιλέξει να αναγνωρίσει ρητά αυτές τις αποφάσεις στο πιλοτικό Πρόγραμμα του Προσωπικού Βοηθού.
Επομένως, ο πολίτης που κατείχε τέτοια απόφαση είχε δημιουργήσει εύλογη πεποίθηση ότι η νόμιμη εφ’ όρου ζωής πιστοποίησή του αποτελεί αποδεκτό αποδεικτικό στοιχείο της αναπηρίας του για τον συγκεκριμένο θεσμό.
7. ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ
Με τη σημερινή διατύπωση μπορεί να δημιουργηθεί στην πράξη η ακόλουθη κατάσταση:
Δύο άνθρωποι έχουν το ίδιο ποσοστό αναπηρίας. Έχουν αντίστοιχη βαρύτητα αναπηρίας.
Έχουν τις ίδιες λειτουργικές ανάγκες.
Έχουν την ίδια ανάγκη υποστήριξης για ανεξάρτητη διαβίωση. Ο ένας διαθέτει πιστοποίηση ΚΕΠΑ εφ’ όρου ζωής.
Ο δεύτερος διαθέτει νόμιμη πιστοποίηση εφ’ όρου ζωής Νομαρχιακής Υγειονομικής Επιτροπής ή ισχύουσα απόφαση ΑΣΥΕ, ΑΝΥΕ ή ΑΑΥΕ.
Και τελικά:
ο πρώτος μπορεί να υποβάλει αίτηση και ο δεύτερος κινδυνεύει να αποκλειστεί λόγω του κρατικού οργάνου που πιστοποίησε την αναπηρία του.
Αυτό δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ως προς τις αρχές:
- της ισότητας,
- της ίσης μεταχείρισης,
- της χρηστής διοίκησης,
- της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικουμένου,
- της συνέχειας της διοικητικής δράσης,
- της μη διάκρισης λόγω αναπηρίας,
- καθώς και της ουσιαστικής εφαρμογής του δικαιώματος στην ανεξάρτητη διαβίωση.
8. Ο ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΣ ΒΟΗΘΟΣ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗ «ΣΦΡΑΓΙΔΑ»
Η ανάγκη ενός ανθρώπου για Προσωπικό Βοηθό δεν διαφοροποιείται επειδή το ποσοστό αναπηρίας του πιστοποιήθηκε από το ΚΕΠΑ, την ΑΣΥΕ, την ΑΝΥΕ, την ΑΑΥΕ ή από μία Νομαρχιακή Υγειονομική Επιτροπή όταν η απόφαση της τελευταίας εξακολουθεί νόμιμα να ισχύει.
Η αναπηρία δεν αλλάζει ανάλογα με τη σφραγίδα που βρίσκεται πάνω στην πιστοποίηση.
Ούτε μπορεί ένας άνθρωπος με μόνιμη αναπηρία να υποχρεώνεται χωρίς ουσιαστικό λόγο να εισέλθει εκ νέου σε διαδικασία πιστοποίησης αποκλειστικά και μόνο για να αποκτήσει διαφορετικό διοικητικό έγγραφο, όταν ήδη διαθέτει νόμιμη και ισχύουσα πιστοποίηση από αρμόδιο κρατικό όργανο.
9. ΖΗΤΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ
Για τους παραπάνω λόγους απευθυνόμαστε ιδιαίτερα και στην Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας και στον Πρόεδρό της κ. Στυλιανό Κυμπουρόπουλο, ζητώντας την εξέταση του ζητήματος στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της Αρχής.
Το ζήτημα δεν αφορά μία απλή τεχνική λεπτομέρεια της διαδικασίας.
Αφορά την πραγματική δυνατότητα πρόσβασης ανθρώπων με αναπηρία σε μία από
τις σημαντικότερες πολιτικές ανεξάρτητης διαβίωσης που έχει θεσπίσει η χώρα. Ζητούμε επομένως από την Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας να εξετάσει εάν το νέο κανονιστικό και διοικητικό πλαίσιο διασφαλίζει πράγματι την ισότιμη πρόσβαση όλων των δικαιούχων στον θεσμό.
10. ΖΗΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ
Παράλληλα, απευθυνόμαστε στον Υπουργό Επικρατείας κ. Χρήστο-Γεώργιο (Άκη) Σκέρτσο, λόγω του αντικειμένου του στον συντονισμό και την παρακολούθηση των κυβερνητικών πολιτικών.
Η επίλυση του ζητήματος απαιτεί ενδεχομένως συντονισμό μεταξύ:
- Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας,
- Υπουργείου Εθνικής Άμυνας,
- Υπουργείου Εσωτερικών,
- ΟΠΕΚΑ,
- αρμόδιων πληροφοριακών συστημάτων και
- λοιπών συναρμόδιων υπηρεσιών.
Δεν μπορεί η έλλειψη διαλειτουργικότητας ή η ανάγκη συντονισμού μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών του Δημοσίου να μετατρέπεται σε εμπόδιο που τελικά επιβαρύνει τον ίδιο τον πολίτη με αναπηρία.
11. ΖΗΤΟΥΜΕ
Ο Σύλλογος ΑμεΑ «Εθελοντούμε» ζητά:
- Την άμεση επίσημη διευκρίνιση όλων των πιστοποιήσεων αναπηρίας που γίνονται αποδεκτές στο μόνιμο Πρόγραμμα.
- Την άμεση ενεργοποίηση της δυνατότητας αποδοχής των αποφάσεων ΑΣΥΕ, ΑΝΥΕ και ΑΑΥΕ, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ν. 5322/2026.
- Την έκδοση, εφόσον δεν έχει ήδη εκδοθεί, της προβλεπόμενης από το άρθρο 9 παρ. 3 του Ν. 5322/2026 κοινής υπουργικής απόφασης.
- Την ρητή αποδοχή των εφ’ όρου ζωής αποφάσεων των Νομαρχιακών Υγειονομικών Επιτροπών που εξακολουθούν νόμιμα να ισχύουν, όπως ακριβώς προβλεπόταν στο πιλοτικό Πρόγραμμα.
- Την εξέταση της άμεσης τροποποίησης του άρθρου 5 της ΚΥΑ 18867/2026, ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ως προς τις αποδεκτές πιστοποιήσεις.
- Την προσαρμογή του πληροφοριακού συστήματος ώστε να επιτρέπει την υποβολή των συγκεκριμένων πιστοποιήσεων.
- Τη διασφάλιση ότι κανένας πολίτης δεν θα χάσει προθεσμία ή δικαίωμα συμμετοχής επειδή το πληροφοριακό σύστημα δεν δέχεται την πιστοποίησή του.
- Τη θέσπιση, εφόσον απαιτείται, μεταβατικής διάταξης ή παράτασης της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων για όσους επηρεάζονται.
- Τη διασφάλιση ότι όσοι είχαν γίνει δεκτοί ή μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση βάσει των συγκεκριμένων πιστοποιήσεων στο πιλοτικό Πρόγραμμα δεν θα βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση κατά τη μετάβαση στο μόνιμο Πρόγραμμα.
- Την εξέταση του ζητήματος από την Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας και την ενημέρωσή μας για τη θέση της.
- Τον αναγκαίο διυπουργικό συντονισμό, υπό τον Υπουργό Επικρατείας, ώστε να υπάρξει άμεση και ενιαία λύση.
12. ΖΗΤΟΥΜΕ ΣΑΦΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Παρακαλούμε να μας απαντήσετε εγγράφως και συγκεκριμένα:
Α. Γίνονται σήμερα αποδεκτές για νέες αιτήσεις οι αποφάσεις ΑΣΥΕ, ΑΝΥΕ και ΑΑΥΕ;
Β. Εάν όχι, από ποια ημερομηνία θα γίνονται αποδεκτές;
Γ. Τι ακριβώς προβλέπεται για τις εφ’ όρου ζωής αποφάσεις των παλαιών Νομαρχιακών Υγειονομικών Επιτροπών;
Δ. Για ποιον λόγο η νέα ΚΥΑ δεν επαναλαμβάνει την προηγούμενη ρητή πρόβλεψη της ΚΥΑ 28458/2022, όπως τροποποιήθηκε με την ΚΥΑ 47373/2023, για τις συγκεκριμένες πιστοποιήσεις;
Ε. Πώς θα αντιμετωπιστούν οι πολίτες των οποίων οι πιστοποιήσεις γίνονταν αποδεκτές στο πιλοτικό Πρόγραμμα;
ΣΤ. Θα τροποποιηθεί το άρθρο 5 της ΚΥΑ 18867/2026 ώστε να συμπεριληφθούν ρητά οι συγκεκριμένες κατηγορίες;
Ζ. Τι θα γίνει με όσους αδυνατούν σήμερα να υποβάλουν αίτηση εξαιτίας του συγκεκριμένου ζητήματος και πώς θα διασφαλιστεί ότι δεν θα απολέσουν κανένα δικαίωμα;
ΚΛΕΙΝΟΝΤΑΣ
Ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού δημιουργήθηκε για να υπηρετεί την ανεξάρτητη διαβίωση, την αυτονομία, την αξιοπρέπεια και την ισότιμη συμμετοχή των ανθρώπων με αναπηρία στην κοινωνία.
Η μετάβαση από το πιλοτικό στο μόνιμο Πρόγραμμα δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα άνθρωποι που μέχρι χθες διέθεταν αποδεκτή πιστοποίηση αναπηρίας να βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με μία κλειστή ηλεκτρονική πόρτα.
Ένα δικαίωμα δεν μπορεί να χάνεται επειδή άλλαξε η διοικητική διαδικασία.
Μία αναπηρία δεν γίνεται λιγότερο πραγματική επειδή πιστοποιήθηκε από διαφορετικό αρμόδιο κρατικό υγειονομικό όργανο.
Και κυρίως:
Κανένας άνθρωπος με αναπηρία δεν πρέπει να μείνει εκτός του Προσωπικού Βοηθού εξαιτίας ενός διοικητικού, κανονιστικού ή τεχνικού κενού.
Με εκτίμηση,
Για τον Σύλλογο ΑμεΑ «Εθελοντούμε»
Παρασκευάς Λειβαδάρος Ιδρυτής και Πρόεδρος του Πανελλήνιος Σύλλογος Φίλων Παιδιών, Εφήβων και Ενηλίκων ΑμεΑ και όλων των παιδιών «Εθελοντούμε»