Η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ._ αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία για την Ελλάδα να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η Άρση – Δίκτυο για τον Χορό και την Αναπηρία, με μέλη επαγγελματίες με διεθνή εμπειρία, τονίζει ότι ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα στον 21ο αιώνα κρίνεται από το επίπεδο της συμπερίληψης και της προσβασιμότητάς του.
Στην Ελλάδα, όπως και σε όλη την Ευρώπη, Κωφοί και ανάπηροι καλλιτέχνες δημιουργούν κάποια από τα πιο ενδιαφέροντα και καινοτόμα καλλιτεχνικά έργα. Πολύ συχνά, όμως, συστημικά εμπόδια δεν επιτρέπουν στους ανθρώπους αυτούς να έχουν την ανάλογη επίσημη εκπαίδευση στο χώρο τους, εντείνοντας στερεοτυπικές ιδέες σχετικά με την αναπηρία και διαιωνίζοντας τον αποκλεισμό τους.
Πρόσφατες συναντήσεις
Ενόψει της ίδρυσης της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.), και με γνώμονα τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ανάπηρων καλλιτεχνών στην ανώτατη εκπαίδευση, η Άρση ολοκλήρωσε έναν κύκλο επαφών με την ηγεσία των αρμόδιων Υπουργείων,
- Στις 08.01.2026, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τη Γενική Γραμματέα Σύγχρονου Πολιτισμού, όπου ενημερωθήκαμε για την πορεία ίδρυσης της Α.Σ.Π.Τ. και τη διοικητική της διάρθρωση, ενώ τέθηκαν οι βάσεις για τη συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας.
- Στις 10.02.2026, συναντηθήκαμε με τον Υφυπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, αρμόδιο για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Στη συνάντηση αυτή τοποθετηθήκαμε επίσημα επί του νέου νομοσχεδίου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ρητή πρόβλεψη της ισότιμης εισαγωγής και φοίτησης των ανάπηρων καλλιτεχνών.
Οι θέσεις και οι διεκδικήσεις μας
Από τις μέχρι τώρα συναντήσεις μας αποκομίσαμε την εντύπωση ότι υπάρχει ένα σημαντικό κενό για το πώς η συμπερίληψη μεταφράζεται σε θεσμική πράξη στην Ιδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
Το Δίκτυο Άρση διεκδικεί:
- Υποχρεωτική Ποσόστωση 5%: Η Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να ακολουθήσει το Άρθρο 35 του Ν. 3794/2009, το οποίο προβλέπει εισαγωγή σε ποσοστό 5% καθ’ υπέρβαση. Ξεκαθαρίζουμε ότι ο νόμος ορίζει σταθερό ποσοστό και όχι δυνητικό («έως 5%»), διασφαλίζοντας την παρουσία ανάπηρων φοιτητών ακόμη και στα ολιγομελή τμήματα των 15 ατόμων.
- Η Α.Σ.Π.Τ., ως Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (ΑΕΙ) βάσει του Ν. 4957/2022, οφείλει να αφήσει οριστικά πίσω της όρους όπως η «αρτιμέλεια», που εξακολουθούν να λειτουργούν ως φραγμοί στις Ανώτερες Σχολές Καλλιτεχνική Εκπαίδευσης. Η αξιολόγηση πρέπει να αφορά αποκλειστικά την καλλιτεχνική επάρκεια.
Οι ανάπηροι καλλιτέχνες υπάρχουν και δημιουργούν ήδη. Η Πολιτεία οφείλει πλέον να τους αναγνωρίσει το δικαίωμα στην ανώτατη εκπαίδευση.
Ακολουθεί το κείμενο διακήρυξης υπογεγραμμένης από πρόσωπα και οργανισμούς.
Κοινή διακήρυξη θέσεων για την Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών
Οι υπογράφοντες την παρούσα διακήρυξη —ανάπηροι καλλιτέχνες, επαγγελματίες του πολιτισμού, μέλη του Δικτύου Άρση (Ελλάδα) και του Ευρωπαϊκού Δικτύου ADICLUS— ενώνουμε τις φωνές μας στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.).
Η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να διέπετε από το νομικό πλαίσιο που ορίζεται για τη αναπηρία και τη συμπερίληψη στα ελληνικά ΑΕΙ και παράλληλα αποτελεί μια ιστορική ευκαιρία για την Ελλάδα να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή νομοθεσία επί του θέματος. Ως επαγγελματίες με διεθνή εμπειρία, τονίζουμε ότι ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα στον 21ο αιώνα κρίνεται από το επίπεδο της συμπερίληψης και της προσβασιμότητάς του.
Βασικές Διεκδικήσεις:
- Νομοθετική Διασφάλιση και Κατάργηση Διακρίσεων: Το ιδρυτικό νομοσχέδιο της Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να ενσωματώσει ρητά την απαγόρευση διακρίσεων λόγω αναπηρίας. Δεδομένου ότι η Α.Σ.Π.Τ. θα λειτουργήσει ως ΑΕΙ υπό τον Ν. 4957/2022, απαιτούμε την οριστική κατάργηση κάθε αναφοράς του ορου της «αρτιμέλειας» ως προϋπόθεση εισαγωγής. Η αξιολόγηση πρέπει να αφορά αποκλειστικά την καλλιτεχνική επάρκεια· απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμόρφωση της χώρας με τις συνταγματικές επιταγές περί ισότητας και επαγγελματικής ένταξης των ΑμεΑ.
- Κτηριακή προσβασιμότητα: Ζητούμε οι νέες εγκαταστάσεις της Α.Σ.Π.Τ. να αποτελέσουν πρότυπο προσβασιμότητας στην Ευρώπη. Αυτό περιλαμβάνει πλήρη αυτόνομη πρόσβαση όχι μόνο στις αίθουσες διδασκαλίας, αλλά και στις σκηνές, τα παρασκήνια, τα αποδυτήρια και τους χώρους τεχνικής υποστήριξης, διασφαλίζοντας την ισότιμη συμμετοχή ανάπηρων φοιτητών και καθηγητών.
- Πρόγραμμα Σπουδών με βάση τη Συμπερίληψη: Είναι αναγκαίο το εκπαιδευτικό υλικό και οι μέθοδοι διδασκαλίας να είναι συμβατές με την έννοια της προσβασιμότητας (π.χ. ακουστική περιγραφή, διερμηνεία νοηματικής γλώσσας όπου απαιτείται κ.ά.). Προϋπόθεση αποτελεί η επιμόρφωση των καθηγητών στο ειδικό αυτό θέμα.
- Επιμόρφωση Καθηγητών: Υποχρεωτική εκπαίδευση του διδακτικού προσωπικού της Α.Σ.Π.Τ. Οι καθηγητές πρέπει να αποκτήσουν τη γνώση μέσω συνεργασίας με εξειδικευμένους και έμπειρους καλλιτέχνες στο συγκεκριμένο αντικείμενο, ώστε να είναι σε θέση να διδάσκουν σε μικτά τμήματα.
- Θεσμική συνεργασία και εποπτεία Η δημιουργία μιας επιτροπής στα πρότυπα της Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης των Πανεπιστημίων, θα μπορεί να εξασφαλίζει και να αναθεωρεί τον τρόπο συμπερίληψης και προσβασιμότητας και να προάγει την καλλιτεχνική πράξη.
- Σύνθεση: Συμμετοχή καλλιτεχνών με και χωρίς αναπηρία, εμπειρογνωμόνων προσβασιμότητας και εκπροσώπων της ακαδημαϊκής κοινότητας.
- Ρόλος: Επίβλεψη της μετάβασης στο νέο συμπεριληπτικό μοντέλο, επίλυση πρακτικών προβλημάτων (π.χ. προσαρμογή εξετάσεων, ανάγκες προσβασιμότητας) και διασφάλιση ότι η φωνή της κοινότητας ακούγεται σε κάθε στάδιο λήψης αποφάσεων.
- Διεθνής Εναρμόνιση: Η πρόσφατη ευρωπαϊκή έρευνα Learning to Change έχει αναδείξει την ανάγκη για προσβάσιμη καλλιτεχνική εκπαίδευση ως θεμελιώδες δικαίωμα κι απαραίτητη προϋπόθεση για το μεταβαλλόμενο πολιτιστικό πεδίο. Η Ελλάδα οφείλει να πάψει να αποτελεί εξαίρεση αποκλεισμού στον ευρωπαϊκό χάρτη.
Καλούμε την ελληνική κυβέρνηση να νομοθετήσει με θάρρος και δικαιοσύνη. Η Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να είναι μια σχολή με σαφή πρόβλεψη για τα άτομα με αναπηρία, διασφαλίζοντας την ισόνομη παρουσία τους στο πολιτιστικό τοπίο της χώρας, που θα σέβεται και θα συνάδει με τη φράση των ανάπηρων καλλιτεχνών: «Τίποτα για εμάς, χωρίς εμάς».
Οι ως άνωθι θέσεις θα συμβάλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού εκπαιδευτικού πλαισίου και, συνεπώς, ενός συμπεριληπτικού επαγγελματικού πεδίου που θα εγγυάται την ισότιμη καλλιτεχνική δημιουργία για όλους.
[Η διακήρυξη και οι υπογραφές βρίσκονται στην ιστοσελίδα του δικτυου Άρση