Τι κάνει τον τρόμο τόσο ελκυστικό στον κινηματογράφο και στη λογοτεχνία; Τι είναι αυτό που μας ιντριγκάρει στις δυστοπίες ή στα μετά-αποκαλυπτικά σενάρια;
του Βαγγέλη Καρατζά – Πατέρας παιδιού στο Φάσμα του Αυτισμού
Νομίζω ότι ο Stephen King είναι ο κατάλληλος άνθρωπος για να μας το εξηγήσει. Το συγκεκριμένο είδος, όπως είπε, «αφορά συνηθισμένους ανθρώπους σε πολύ ασυνήθιστες καταστάσεις».
Το θρίλερ του 2018 “Α quiet place” (Ένα ήσυχο μέρος) βασίζεται σε μία πολύ πρωτότυπη ιδέα: Βλέπουμε τον αγώνα επιβίωσης μιας πενταμελούς οικογένειας σε ένα κόσμο, που κατακλύζεται από τέρατα με υπερευαίσθητη ακοή, όπου για να ζήσει κάποιος θα πρέπει να μένει πάντα σιωπηλός.
Σιωπή και απώλεια…
Αυτοί είναι οι δύο βασικοί άξονες στους οποίους κινείται η ταινία. Στην αρχή η οικογένεια βιώνει την τραγική απώλεια του μικρότερου μέλους της, του Μπο. Χάνει τη ζωή του απλά γιατί είναι παιδί και θέλει να παίξει σε ένα κόσμο που δεν επιτρέπει την παιδικότητα και την ξεγνοιασιά, Ένας κεντρικός χαρακτήρες της ταινίας είναι και η Ρήγκαν, το κωφό κορίτσι που άθελά του εμπλέκεται στο θάνατο του μικρού αδελφού της.
Ένας αντίστροφος κόσμος…
Ο κόσμος που ζούμε είναι φτιαγμένος για τους νευροτυπικούς, τους αρτιμελείς, τους ακούοντες τους βλέποντες. Είναι συνεχής αγώνας των ανθρώπων με αναπηρίες να προσαρμοστούν σε ένα κόσμο που είναι de facto εχθρικός ή τουλάχιστον αφιλόξενος απέναντί τους.
Πώς θα ένιωθε όμως ο «μέσος» άνθρωπος, αν αναγκαζόταν να ζήσει χωρίς αυτά που θεωρεί δεδομένα;
Αυτό βλέπουμε στην ταινία. Όταν ο παραμικρός θόρυβος μπορεί να προκαλέσει βίαιο θάνατο από τα τέρατα (πιθανώς εξωγήινης προέλευσης) η οικογένεια είναι αναγκασμένη να ζήσει στην απόλυτη σιωπή. Και αυτό δεν της είναι ευχάριστο. Οι ρόλοι αντιστρέφονται: Η Ρήγκαν είναι αυτή που είναι καλύτερα προσαρμοσμένη και οι υπόλοιποι είναι αυτοί που πρέπει να βρουν να ζήσουν αλλιώς.
Η σκηνή με τον γιο και τον πατέρα στον καταρράκτη δείχνει την λαχτάρα που έχουν για τα πιο άπλα πράγματα.
Αγωνία και ένταση…
Πετυχημένο θρίλερ είναι αυτό που σε κρατάει σε αγωνία και διατηρεί αμείωτη την ένταση. Ακόμα και με τις πιο συνηθισμένες και απλές κινήσεις και τις πιο τετριμμένες εργασίες, να εμπεριέχουν τον κίνδυνο. Η εγκυμοσύνη της μητέρας μετατρέπεται από ένα γεγονός που φέρνει την ελπίδα της νέας ζωής, σε μια ακόμα πηγή άγχους και φόβου. Φόβος που έχει εντυπωθεί στο δεύτερο αγόρι τον Μάρκους. Ένα παιδί τρομοκρατημένο και τραυματισμένο από την απώλεια του μικρού του αδερφού. Ανατριχιαστική η σιωπή σε όλη τη διάρκεια του φιλμ, εντείνει την υπόγεια ένταση που εκδηλώνεται έντονα, σε σκηνές γεμάτες αγωνία όπως αυτής στο πλημμυρισμένο υπόγειο ή στο σιλό με το καλαμπόκι.
Τρομακτική πραγματικότητα…
Η πραγματικότητα στον κόσμο μας είναι εξίσου τρομακτική ακόμα και αν δεν υπάρχουν εξωγήινα τέρατα. Σκεφτείτε πως είναι για μία οικογένεια να προσπαθεί να επιβιώσει σε ένα πόλεμο, σε ένα περιβάλλον που κανείς δεν είναι ασφαλής και ο θάνατος μπορεί να έρθει οποτεδήποτε, απροειδοποίητα και αναίτια. Υπάρχουν παιδιά σε όλο το κόσμο αυτή τη στιγμή, που ζουν σε καθεστώς διαρκούς τρόμου.
Σκεφτείτε πως είναι να μεγαλώνεις παιδιά εν μέσω της Ρωσο-Ουκρανικής σύρραξης, στη ρημαγμένη Υεμένη ή στη Παλαιστίνη.
Βέβαια και εκεί που δεν υπάρχει πόλεμος, υπάρχουν τα τέρατα. Τέρατα με ανθρώπινη μορφή, όχι όπως στην ταινία, που κυκλοφορούν ανάμεσα μας και κρύβονται σε δημόσια θέα.
Δυνατές ερμηνείες…
Σεναριογράφος πρωταγωνιστής και σκηνοθέτης της ταινίας είναι ο John Krasinski. Πήρε μία πολύ έξυπνη ιδέα και δημιούργησε μία πραγματικά καλή, για το είδος της, ταινία. Μάλιστα πρωταγωνιστικό ρόλο έχει και η σύζυγός του, η γνωστή ηθοποιός Emily Blunt που υποδύεται τη μητέρα. Για εμένα ίσως είναι η καλύτερη ερμηνεία της. Έχοντας στερηθεί στην ουσία το εργαλείο του λόγου, η Blunt οπτικοποιεί με μεγάλη πειστικότητα το αίσθημα της απώλειας, των τύψεων και την αγωνία της μητέρας που πρέπει να επιβιώσει και σε κάποια στιγμή αναρωτιέται: “Αν δεν μπορούμε να τα προστατεύσουμε (τα παιδιά μας) τότε ποιοι είμαστε;”
Η μικρή Millicent Simmonds προσδίδει ρεαλιστικότητα στην ταινία όχι μόνο γιατί είναι και στην πραγματικότητα κωφή, αλλά γιατί με την λιτή ερμηνεία της και το ιδιαίτερο παρουσιαστικό της δίνει κάτι διαφορετικό.
Δείτε την ταινία από άλλη οπτική…
Γιατί;
Γιατί βάζει το θεατή να σκεφτεί πώς θα ήταν ζει σε μία διαφορετική πραγματικότητα από τη δική του.
Πόσο αδιάφοροι θα ήμασταν στα θέματα προσβασιμότητας αν ήμασταν αναγκασμένοι να ζήσουμε χωρίς φως ενώ έχουμε τη δυνατότητα να δούμε ή με πολύ περιορισμένη κινητικότητα ενώ μπορούμε να περπατήσουμε;
Πόσο θα μπορούσε να αντέξει ο μέσος νευροτυπικός άνθρωπος, αν υποχρεωνόταν να βιώσει την πολλαπλή αισθητηριακή «επίθεση» που δέχεται ένας αυτιστικός άνθρωπος καθημερινά;
Αν ένιωθε το ό,τι νιώθει ένας μη λεκτικός αυτιστικός που θέλει να επικοινωνήσει αλλά δεν μπορεί;
Νομίζω ότι για πολλούς απο μας αυτό θα ήταν ακόμα πιο τρομακτικό και από τη ταινία…
Δείτε το trailer και λεπτομέρειες εδώ…
