“YogAutism”, λέξη που επινοήθηκε σε μια προσπάθεια να αποδοθεί η εμπειρία γεφύρωσης των δύο κόσμων, νευροτυπικών και αυτιστικών, που βιώνεται στην κοινή πρακτική.
“Yoga” είναι η ένωση, η συνάντηση. Μια “πρακτική” στη Yoga είναι η συστηματική εξάσκηση για τη συνάντηση με τον εαυτό, τον άλλον και τον κόσμο μέσα σε ένα ασφαλές, μη ανταγωνιστικό και ενισχυτικό περιβάλλον που δημιουργεί έναν μικρόκοσμο της ζωής.
Για να υφίσταται η πρακτική αυτής της συνάντησης, χρειάζεται να είναι προσβάσιμη προς όλους, με τον ίδιο τρόπο που και η ζωή η ίδια, τους περιέχει όλους.
Τα μαθήματα Προσβάσιμης Yoga απευθύνονται σε παιδιά, εφήβους και ενήλικες που βρίσκονται στο Φάσμα του Αυτισμού ή με Νοητική Υστέρηση, ΔΕΠΥ, σύνδρομα κ.α. και πραγματοποιούνται σε σχολές Yoga.
Αποτελούν δραστηριότητα ελεύθερου χρόνου και διεξάγονται σε ομάδες 2 έως 5 ατόμων που σχηματίζονται ανά ηλικιακή κατηγορία (π.χ.ομάδα παιδιών 5-13 ετών, ομάδα άνω των 14 ετών, ενήλικες) ή και λειτουργικότητα, αξιολογώντας τις ανάγκες των μαθητών.
Ατομικά μαθήματα διεξάγονται, αν αποτελεί επιθυμία, σε ειδικές συνθήκες ή σαν προπαρασκευαστικό στάδιο ένταξης. Επιπλέον, παρέχεται η δυνατότητα συνεργασίας με άλλα πλαίσια του μαθητή (σπίτι, σχολείο, χώρους θεραπείας, αλλού) προς διευκόλυνση της γενίκευσης, καθώς και για την οργάνωση εξωτερικών προγραμμάτων στους χώρους πρακτικής.
Προωθώντας την κοινωνική ενσωμάτωση, η δράση επιδιώκει την προσβασιμότητα των μαθημάτων με τους εξής τρόπους:
- Πρακτική σε χώρους μέσα στην κοινότητα (όπως σχολές Yoga ή στη φύση).
- Προσαρμογή μαθημάτων με παροχή κατάλληλων τροποποιήσεων σε στάσεις, δομή και καθοδήγηση (π.χ. δόμηση περιβάλλοντος, οπτικοποίηση πληροφοριών, χρήση λειτουργικών ρουτινών, χρήση βοηθημάτων κ.α.) ώστε κάθε μαθητής να συμμετέχει σε κάθε στάδιο της πρακτικής στο βαθμό της επιθυμίας και των δυνατοτήτων του.
- Δημιουργία μεικτών τμημάτων, όταν είναι εφικτό, για πρακτική μεταξύ συνομήλικων ασκούμενων τυπικής και μη τυπικής ανάπτυξης ή μελών οικογένειας ή άλλων οικείων προσώπων (π.χ. φίλοι, δάσκαλοι, θεραπευτές).
Συνδυάζοντας τις αρχές της Yoga, στοιχεία εξειδικευμένων μεθόδων προσέγγισης του αυτισμού (π.χ. TEACCH, Sherborne, Intensive Interaction, PECS κ.α.) καθώς και επιστημονική βιβλιογραφία, το κάθε μάθημα σχεδιάζεται σύμφωνα με τις ανάγκες των μαθητών και αποτελείται από σωματικές στάσεις που μπορούν να διατηρηθούν με άνεση, ασκήσεις συνειδητής αναπνοής και τεχνικές συγκέντρωσης και διατήρησης της προσοχής που προοδευτικά οδηγούν στη διαδικασία χαλάρωσης σωματικά, συναισθηματικά και νοητικά.
Επιπλέον, πραγματοποιούνται πιέσεις thai massage και δημιουργικές δραστηριότητες (π.χ. ζωγραφική, τραγούδι, αφήγηση, παιχνίδια) με στόχο την παροχή πολλαπλών ερεθισμάτων βιωματικής μάθησης και τη νοηματοδότηση της εμπειρίας.
Ορισμένα από τα οφέλη της Yoga για κάθε ασκούμενο είναι:
- Ευκαιρία για έκφραση εαυτού
- Ευκαιρία για διασκέδαση, παιχνίδι και ανακάλυψη νέων εμπειριών
- Ενδυνάμωση, ευλυγισία, ισορροπία, αντοχή
- Σωματική και συναισθηματική επίγνωση
- Ανάπτυξη στρατηγικών διαχείρισης συναισθηματικών εντάσεων
- Βελτίωση κινητικού σχεδιασμού και εκτέλεσης
- Βελτίωση αισθητηριακής επεξεργασίας
- Δημιουργία “εργαλείων” αυτορύθμισης
- Βελτίωση διάρκειας συγκέντρωσης & διατήρησης της προσοχής
- Ανάπτυξη φαντασίας
- Ενίσχυση επικοινωνίας & αλληλεπίδρασης
- Ενίσχυση αυτοεικόνας & αυτοπεποίθησης
- Ενδυνάμωση αίσθησης του “ανήκειν”
- Βελτίωση ανοσοποιητικού, καρδιακής & αναπνευστικής λειτουργίας, πέψης, διαταραχών ύπνου κ.α.
- Ενίσχυση έργου θεραπευτικών διαδικασιών (π.χ. ψυχοθεραπεία, εργοθεραπεία)
- Γνωριμία με τις αρχές της Yoga στην πράξη: φροντίδα, αποδοχή, υποστήριξη, σεβασμός κ.α. στον εαυτό, στον χώρο, στον συν-ασκούμενο
- Ικανοποίηση άλλων προσωπικών κινήτρων.
Όσο το κάθε άτομο προχωρά στην προσωπική διαδικασία της πρακτικής του, τόσο ανακαλύπτει τη συμβολική της γλώσσα. Ίσως κάπου κοντά στο “Α.” των “Asana, Ανάσα, Αυτισμός, Άνθρωπος, Αναπηρία, Αποδοχή, Ανήκω”, κι όσων ακόμα “Α.” φέρνει ο κάθε Ασκούμενος, να δημιουργείται ένα κοινό σημείο συνάντησης, μια κάποια κοινή Αλήθεια.
Σημείωση:
Στις φωτογραφίες βλέπουμε τον Μενέλαο, μαθητή μου, της Yoga, που με μεγάλη χαρά θέλησε να βοηθήσει στην παρουσίαση αυτού του άρθρου εμπλουτισμένο με φωτογραφικό υλικό. Αυτός είναι το πρόσωπο που ενέπνευσε τη δημιουργία της δράσης «YogAutism». Περιμένει τη στιγμή που θα βρεθούν και άλλοι συνομήλικοι για να κάνουν όλοι μαζί Yoga, καθώς όπως έχει πει κι ο ίδιος: “Έτσι συμβαίνει με αυτά”.
Διαβάστε ακόμη…
Αυτισμός και Yoga… τα Οφέλη
Yoga με του Αυτισμού το “Α.”
Γράφει: η Ιωάννα Σταμνίδου – Δασκάλα Yoga – Εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής
Επιμέλεια: Πόπη Μάλεση – B.A, M.A Psychology
Ενδεικτική Βιβλιογραφία:
- J. Heyman (2019), Accessible Yoga: Poses and Practices for Every Body, Shambhala Publications
- Britt Collins (2015), Sensory Yoga for kids: Therapeutic Movement for Children of All Abilities,USA: Sensory World
- Shawnee Thornton Hardy (2015), Asanas for Autism and Special Needs: Yoga to help children with their Emotions, Self-Regulation and Body Awareness, London: Jessica Kingsley Publishers
- Louise Goldberg (2013), Yoga Therapy for children with Autism and Special Needs, New York: W. W. Norton &CompanyNancy Williams (2010), Yoga Therapy for Every Special Child: Meeting Needs in a Natural Setting, U.K.:Singing Drag