Το θέατρο είναι η ζωντανή τέχνη που ενώνει το κοινό μας παρελθόν με το παρόν και ελπίζω με το μέλλον μας. Η δύναμη του είναι τέτοια που την νιώθεις ακόμη και αν το δεις μέσα από μια οθόνη και όχι στον φυσικό του χώρο.
του Βαγγέλη Καρατζά – Πατέρας αυτιστικού παιδιού
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ψηφιακή παραγωγή του θεατρικού έργου «Τρωάδες» με SDH υπότιτλους στην ελληνική γλώσσα, μια συμπαραγωγή του ΘΕΑΜΑ (Ελλάδα), του Θεάτρου Γρόντζκι (Πολωνία) και του Θεάτρου Γκάτο Εσκαλντάντο (Πορτογαλία) στο πλαίσιο του προγράμματος DIVA – Diversity, Inclusion and Visibility in Arts.
Το nevronas.gr ήταν παρόν στην ευρωπαϊκή πρεμιέρα του στην Αθήνα, στις 3 Δεκεμβρίου Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας, ένω πραγματοποιήθηκε προβολή και στις10 Δεκεμβρίου, στην Θεσσαλονίκη, στο Αμφιθέατρο Τελετών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας για το Διεθνές Φεστιβάλ RoDi – «Η Αντανάκλαση της Αναπηρίας στην Τέχνη» στο πλαίσιο του Προγράμματος Καλλιτεχνικών και εθελοντικών δράσεων της διοργάνωσης.
Στην Ελληνική συμμετοχή οι Βασίλης Οικονόμου και Σοφία Σταυρακάκη ζωντάνεψαν με την ξεχωριστή σκηνοθετική τους ματιά αυτό που ξεκίνησε ο Ευριπίδης αιώνες πίσω και συνέχισε ο Σάρτρ στα 60’s. Το αξιοσημείωτο είναι ότι αυτό έγινε με τον πιο σύγχρονο τρόπο και ταυτόχρονα με τον ύψιστο σεβασμό στην αρχική μυθοπλασία. Αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο.
Θα ήταν άδικο να ξεχωρίσω κάποιους από τους συντελεστές, ανάπηρους ή μη, αφού όλες και όλοι μετέφεραν στον θεατή την τραγική υπόσταση των θυμάτων της βαρβαρότητας του πολέμου και της πατριαρχικής καταπίεσης. Από την άλλη, δεν μπορώ να αρνηθώ ότι με επηρέασε βαθιά η σκηνή της Ανδρομάχης με τον Ταλθύβιο καθώς και ο μονόλογος της Τρωάδας μέσα σε αυτήν.
Η πολωνική συμμετοχή προσδίδει έναν απόκοσμο τόνο στην ταινία, χρησιμοποιώντας την ασπρόμαυρη φωτογραφία και απρόσμενα υλικά, σε ένα ιδιαίτερο αισθητικά αποτέλεσμα. Η Πορτογαλική συμμετοχή από την άλλη, επιλέγει την ευθύτητα του σήμερα και την δύναμη της μαρτυρίας, για να θίξει θέματα όπως ο πόλεμος, η σεξουαλική και σωματική κακοποίηση, η παρενόχληση και αρκετά ακόμα.
Ο σκηνοθέτης και ηθoποιός Βασίλης Οικονόμου, μας μιλάει για τις «Τρωάδες»
Ακόμα μία διεθνή συνεργασία για το θέαμα: (4) τέσσερις διαφορετικές σκηνοθετικές ματιές, τρεις χώρες, μία όμως θεματική πόσο εύκολο ήταν να βγει αυτό το αποτέλεσμα που είδαμε;
Μια ευτυχής συγκυρία. Μία αναπάντεχη συνεργασία με άλλους δύο μοναδικούς πολιτσμικούς οργανισμούς από την Πορτογαλία και την Πολωνία, “Γκάτο Εσκαλντάντο” και “θέατρο Γρόντζκι” αντίστοιχα. Μια συνεργασία τεσσάρων καλλιτεχνών, της Μαρίας Σεμπάλ, του Νταβίντ Κορέια, της Σοφίας Σταυρακάκη και του γράφοντος (Βασίλης Οικονόμου) που δώσαμε τη δική μας ματιά σε ένα διαχρονικό έργο, τις “Τρωάδες” του Ευριπίδη. Οι δυσκολίες πολλές γιατί η συνδημιουργία απαιτεί συναντίληψη και συμφωνία σε βασικές αρχές χωρίς όμως ποτέ να περιορίζεται ή να “συρρικνώνεται” η καλλιτεχνική σφραγίδα του/της κάθε δημιουργού. Ο κύριος στόχος παραμένει πάντα καλλιτεχνικός. Κι αυτό έγινε. Μια εποικοδομητική συνεργασία μέσω πολλών διαδικτυακών αλλά και δια ζώσης συναντήσεων. Ένας κοινός τόπος, ένα νέο καλλιτεχνικό περιβάλλον που προωθεί την ορατότητα και την ισότιμη παρουσία στην αγορά εργασίας ανάπηρων και μη ανάπηρων καλλιτεχνών.
Πόλεμος, πατριαρχία, έμφυλη βια και τόσα άλλα που θίγονται από τις «Τρωάδες». Θεωρείτε καθήκον του καλλιτέχνη να μιλάει για θέματα που αφορούν την κοινωνία;
Αυτό είναι ή τουλάχιστον θα πρέπει να είναι αυτονόητο. Το θέατρο – από τη γέννησή του- είναι πολιτική. Αν δεν αλληλεπιδρούμε με το περιβάλλον μας στο σύγχρονο χωροχρονικό πλαίσιο τότε η τέχνη χάνει το νόημά της. Ακόμα παλεύουμε για την εξάλειψη της πατριαρχίας, της έμφυλης βίας, της γυναικοκτονίας!
Τότε η Τροία σήμερα η Αρμενία και η Γάζα… Τελικά πόσο έχουμε αλλάξει ως ανθρώπινο είδος;
Η ιστορία έχει αποδείξει ότι αλλάζουμε μόνο ονόματα, τίποτε άλλο. Οι φρικαλεότητες συνεχίζονται και κάθε φορά συμβαίνει “το τραγικότερον του τραγικού”.
Το ελληνικό κομμάτι τον Τρωάδων γυρίστηκε σε ένα πολύ ιδιαίτερο χώρο. Θα μας μιλήσετε για αυτήν την επιλογή και το τι σηματοδοτεί;
Το ελληνικό κομμάτι της ψηφιακής παραγωγής γυρίστηκε στο Αττικό Ψυχιατρικό Νοσοκομείο “Δρομοκαΐτειο“. Μια ευγενική παραχώρηση του προέδρου κου Χλωρού και τον ευχαριστούμε θερμά. Η επιλογή έγινε γιατί τα δύο σφραγισμένα κτήρια στο περιβάλλοντα χώρο, η πτέρυγα του Αγίου Ισιδώρου και το Δάφτσειο, εκπέμπουν το αίσθημα της απομόνωσης και του εγλεισμού καθώς και της έκπτωτης αριστοκρατίας αντίστοιχα. Κτήρια που τα χαρακτήριζαν το κοινωνικό στίγμα.
Καλλιτέχνες από διαφορετικές χωρές, με ή χωρίς αναπηρία σε μία κοινή προσπάθεια χωρίς διαχωρισμούς… Πόσο εφικτό είναι να καταφέρουμε θα κοινωνία αυτά που καταφέρατε σε αυτή την παραγωγή;
Δεν είναι εύκολο αλλά είναι εφικτό. Με βασικά εργαλεία τη συναντίληψη, τη συνεκπαίδευση και την ορατότητα μπορεί η κοινωνία να αποδεχτεί κάθε “μοναδικότητα” που την αποτελεί. Εκεί ήταν, είναι και θα είναι πάντα. Όμως πρέπει να αρχίζουμε να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους. Η αποδοχή είναι το πρώτο βήμα. Επίσης να αντιληφθούμε ότι η αναπηρία δεν είναι πρόβλημα αλλά μία ζώσα κατάσταση.
Μετά την επιτυχημένη πρεμιέρα των Τρωάδων στην Αθήνα, την παγκόσμια ημέρα ατόμων με αναπηρία, θα έχει το κοινό την ευκαιρία να δει και σε άλλα μέρη την σημαντική ψηφιακή αυτή παραγωγή;
Στις 3 Δεκεμβρίου οι “Τρωάδες” έκαναν πρεμιέρα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδας. Στις 10 Δεκεμβρίου η ψηφιακή παραγωγή προβλήθηκε στο αμφιθέατρο τελετών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας στο πλαίσιο του διεθνούς Φεστιβάλ “Η αντανάκλαση της αναπηρίας στην τέχνη” (“Rodi Festival”). Την ταινία μπορείτε να την παρακολουθήσετε δωρεάν από σήμερα στην ιστοσελίδα του project D.I.V.A. https://diva-creative.eu/ με δυνατότητα επιλογής SDH υποτίτλων στην ελληνική, αγγλική, πολωνική και πορτογαλική γλώσσα.
Θα σας ευχαριστήσω για άλλη μία φορά που μου μιλήσατε, με αφορμή ένα τόσο εντυπωσιακό project και γιατί ως θεατής είχα την ευκαιρία να δω ένα κλασικό κείμενο, να παίρνει καινούργια ζωή και να μεταφέρεται στο σήμερα με αυτόν τον τρόπο.
