Συνέντευξη με τη Γιώτα Πεκλάρη & την Βάσια Ζορμπαλή: Το μπ(λ)αλούν στο BRAINSHOT FESTIVAL: TRANSFORMATIONS 2025
Το μπ(λ)αλούν έχει χαρακτηριστεί ως μια παγκόσμια καλλιτεχνική πρωτοπορία. Πώς γεννήθηκε η ιδέα και τι σας ώθησε να δημιουργήσετε ένα έργο που ξεπερνά τα καθιερωμένα όρια της σκηνικής εμπειρίας;
Αφορμή της συνεργασία μας ήταν οι αλληλοσυμπληρωματικοί τρόποι διαχείρισης του σώματος που αναπτύσσουμε τα τελευταία χρόνια, ως ένα πεδίο εξωλεκτικής επικοινωνίας, τόσο ως δημιουργοί όσο και ως παιδαγωγοί. Θέσαμε σε συνομιλία τα ερμηνευτικά εργαλεία που χρησιμοποιεί η καθεμιά στην πρακτική της, όπως είναι η ακουστική κίνηση και ο ηχητικός τόπος που αυτή παράγει από την πλευρά της Γιώτας, και η επιτελεστικότητα του χώρου και οι ιστορίες σωματικότητας ακόμα και όταν το ανθρώπινο σώμα είναι απόν από την δική μου πλευρά. Η κοινή μας περιέργεια γύρω από την αποτύπωση του χρόνου μέσα από την υλικότητα του σώματος -οργανικού και μη- μας οδήγησε στην ιδέα του μπ(λ)αλούν. Θέλαμε να δημιουργήσουμε μία ηχο-χωρική κινητική εγκατάσταση με απτική ευαισθησία και σωματικούς συνειρμούς, μέσα στην οποία θα συνηχούν περφόρμερς με διαφορετική αισθητηριακή ευαισθησία. Η πρόθεσή μας είναι να δημιουργήσουμε έναν επιτελεστικό χώρο φιλοξενίας, όπου η ομάδα θα μοιράζεται με το κοινό τον τρόπο με τον οποίο ενεργοποιείται το ανθρώπινο σώμα και η ύλη μέσα από τον ήχο.
Στην παράσταση συναντιούνται ερμηνευτές με και χωρίς οπτική ή ακουστική αναπηρία. Τι σημαίνει αυτή η συνύπαρξη στη σκηνή και πώς αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την έννοια της επικοινωνίας;
Καταρρίπτοντας τα στερεότυπα, παρουσιάζει ταυτόχρονα επί σκηνής, τυφλό και κωφή περφόρμερ που συνομιλούν μέσα από έναν εντελώς νέο τρόπο καλλιτεχνικής έκφρασης, χωρίς τη χρήση διερμηνείας, ακουστικής περιγραφής ή τεχνολογικών συσκευών-εφαρμογών. Η επικοινωνία και ο συντονισμός βασίζονται αποκλειστικά στην κίνηση, τη φωνή, τον ρυθμό και τη δόνηση, τα δομικά εκφραστικά μέσα της παραστατικής τέχνης του χορού.
Η πραγματική επικοινωνία θέλει ουσιαστική παρατήρηση. Δύο ή και περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να επικοινωνήσουν χωρίς να μιλούν καμία κοινή γλώσσα.
Η χορογραφική σας έρευνα στηρίζεται στη “μουσική του σώματος” (body music). Πώς μεταφράζεται αυτή η ιδέα στο μπ(λ)αλούν και με ποιον τρόπο την εισπράττει το κοινό;
Η χορογραφική έρευνα της ομάδας στηρίζεται στη μουσική του σώματος (body music). Η δύναμη αυτής της εξωλεκτικής, πολυαισθητηριακής γλώσσας, καθιστά το έργο συμπεριληπτικό και προσβάσιμο. Η ουσιαστική πρόθεση διάδρασης ανάμεσα στην ομάδα, αναδεικνύει την σπουδαιότητα της σιωπής μέσα στην οποία μεταφέρονται με ευκρίνεια και διαύγεια τα ερεθίσματα, δημιουργώντας ένα ασφαλές, φιλόξενο περιβάλλον [relaxed session] όχι μόνο για άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες, αλλά και για νευροδιαφορετικό κοινό, με διαφορετικές ανάγκες προσοχής ή ρυθμού συμμετοχής.
Κουβαλώντας την εμπειρία του να περιστοιχιζόμαστε από ρολόγια, αυτή τη γραμμική μορφή αποτύπωσης του χρόνου μέσα από τους κινούμενους δείκτες που επιβάλλει τη διαρκή υπενθύμιση του στα σώματά μας, μέσα από το μπ(λ)αλούν θέτουμε υπό διερώτηση το πώς κυλάει ο χρόνος. Πώς κυλάει για έναν μη βλέποντα; Για έναν άνθρωπο, δηλαδή που “δεν βλέπει τον χρόνο να κυλά” μεταξύ ανατολής και δύσης αλλά αναπτύσσει ηχητικούς μηχανισμούς συντονισμού με την έννοια του χρόνου. Αντίστοιχα, πώς ένα άτομο με ακουστική αναπηρία αντιλαμβάνεται τη ροή του χρόνου, στον αέναο ρυθμικό κύκλο που οριοθετείται μέσα από τις σιωπές, τη χροιά και τις εντάσεις και πώς διαχειρίζεται τη δόνηση που ονομάζουμε ηχητικό κύμα; Η επιτελεστική διάσταση του έργου λοιπόν, σε συνδυασμό με την μεταφορική εισβολή των μπαλονιών στο χώρο τονίζει τη σημασία του βιώματος. Και το βίωμα δεν περιγράφεται, όπως και ο χρόνος που διεισδύει στη βιωματική εμπειρία δε συσσωρεύεται.
Το BRAINSHOT FESTIVAL: TRANSFORMATIONS 2025 έχει στο επίκεντρο τη μεταμόρφωση. Με ποιον τρόπο το μπ(λ)αλούν συνομιλεί με αυτή την έννοια και τι είδους “μεταμόρφωση” προσφέρει στο κοινό;
Η κοινωνία τοποθετεί τα ανάπηρα άτομα στο περιθώριο, σε ρόλο παθητικό και εξαρτημένο. Το μπ(λ)αλούν προτείνει μια συνθήκη στην οποία ανάπηρα και μη ανάπηρα άτομα δρούμε ισότιμα και ισοδύναμα και όποια εμπόδια συναντάμε στην επικοινωνία μας λόγω της διαφορετικότητας μας, γίνονται έμπνευση για δημιουργία.
Υπάρχει μια στιγμή από τις μέχρι τώρα παρουσιάσεις του έργου που σας έχει μείνει αξέχαστη; Κάποιο σχόλιο ή αντίδραση που επιβεβαίωσε την κατεύθυνση που δώσατε στο μπ(λ)αλούν;
Το μπ(λ)αλούν παρουσιάζεται σε συνθήκη εγγύτητας με το κοινό και στις πρώτες μας παραστάσεις ούτε εμείς οι ίδιες δεν μπορούσαμε να συγκρατήσουμε το συναίσθημά μας από την έντονη η ανταπόκριση του κοινού. Επίσης ένα σχόλιο που ακούμε πολύ συχνά είναι πως δεν αντιλαμβάνεται το κοινό τις αναπηρίες και εντυπωσιάζεται όταν τις ανακαλύπτει, πολλές φορές αφού ολοκληρωθεί η παράσταση.
Αν έπρεπε να αφήσετε το κοινό με ένα μήνυμα μετά την εμπειρία της παράστασης, ποιο θα ήταν αυτό;
Θα σας πούμε αυτό που μας λένε: φεύγουν νιώθοντας πως έζησαν κάτι ολοκληρωμένο και ανθρώπινο.