Οι χειρονομίες είναι ένα σημαντικό βήμα καθώς το παιδί αρχίζει να αλληλεπιδρά και να επικοινωνεί με τους άλλους. Μάλιστα υπάρχει μια ισχυρή σχέση μεταξύ της πρώιμης χρήσης χειρονομιών ενός παιδιού και της ικανότητάς του να φτάσει στα ορόσημα της επικοινωνίας.
της Εριφύλης Χατζησάββα – Λογοθεραπεύτρια – Ειδική Παιδαγωγός, MSc
Ενισχύουν οι χειρονομίες τη γλωσσική ανάπτυξη;
Συχνά οι γονείς αναρωτιούνται αν η χρήση των χειρονομιών εμποδίζει το παιδί τους να χρησιμοποιεί λέξεις. Αντ’ αυτού πρέπει να ενθαρρύνουν τη χρήση των χειρονομιών του παιδιού τους. Αποτελούν ένα σημαντικό μέρος της έναρξης της ανάπτυξης των γλωσσικών δεξιοτήτων του παιδιού καθώς τελικά συνδυάζει λέξεις με αυτές τις χειρονομίες.
Πότε πρέπει το παιδί μου να αρχίσει να χρησιμοποιεί χειρονομίες;
Η χρήση των χειρονομιών εμφανίζεται σε ηλικία 9 με 12 μηνών. Ένα παιδί μπορεί να σηκώσει ένα αντικείμενο για να σας δείξει ή να δείξει ένα αντικείμενο για να εκφράσει αυτό που θέλει. Ένα παιδί μπορεί να αρχίσει να χτυπά τα χέρια του για να δείξει ενθουσιασμό ή να κουνήσει το χέρι του για να χαιρετίσει. Έως 18 μηνών, ένα παιδί μπορεί να αρχίσει να συνδυάζει χειρονομίες και λέξεις. Έτσι το κυμάτισμα του χεριού συνοδεύεται από τη λέξη «γεια» και το χειροκρότημα από τις λέξεις «ναι/μπράβο».
Πώς μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου να αρχίσει να χρησιμοποιεί χειρονομίες για να αναπτύξει ομιλία;
Είτε το συνειδητοποιείτε είτε όχι, ως ενήλικες χρησιμοποιούμε συχνά μη λεκτικές χειρονομίες και το παιδί σας μπορεί να μάθει αυτές τις χειρονομίες από εσάς. Τα παιδιά μαθαίνουν μέσω της ακρόασης, της παρατήρησης και της μίμησης του κόσμου γύρω τους.
Μπορείτε να παίξετε, να μιλήσετε, να κάνετε χειρονομίες, να τραγουδήσετε, να γελάσετε και να απολαύσετε ο ένας τον άλλο ενσωματώνοντας τις ακόλουθες χειρονομίες στις καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού σας.
- Τραγουδήστε τραγούδια όπως το «χαρωπά τα δυο μου χέρια ή χόκι ποκι» που περιλαμβάνουν κινήσεις του σώματος και βοηθούν ταυτόχρονα το παιδί σας να μάθουν τα μέρη του σώματος.
- Κουνήστε το κεφάλι σας συνδυάζοντας τη λέξη «όχι».
- Παίξτε «κουκου-τζα» με το παιδί σας, καλύπτοντας τα μάτια σας και βοηθώντας το να κάνει το ίδιο.
- Βοηθήστε τους με το χέρι σας για να δείξουν ένα βιβλίο ή ένα παιχνίδι.
- Χρησιμοποιήστε μια λέξη και μια χειρονομία ταυτόχρονα για να ενισχύσετε το νόημα.
Ποιος είναι ο αντίκτυπος της χρήσης χειρονομιών για την ανάπτυξη της γλώσσας στα παιδιά;
Η χρήση χειρονομιών ενός παιδιού έχει συνδεθεί με μια πολύ ενθαρρυντική πρόοδο στην επικοινωνία και την ανάπτυξη της γλώσσας. Επιπλέον, υπάρχει μεγάλη έρευνα που υποδηλώνει ότι οι χειρονομίες μπορούν να επιταχύνουν τις δεξιότητες επικοινωνίας του παιδιού σας. Ένα παιδί που χρησιμοποιεί περισσότερες χειρονομίες τείνει:
- να αναπτύξει μεγαλύτερο λεξιλόγιο μακροπρόθεσμα
- να συνδυάσει χειρονομίες με λέξεις προτού συνδυάσει τις λέξεις μαζί
- να μάθει τη λέξη πιο γρήγορα από ένα παιδί που δε χρησιμοποιεί χειρονομίες
- να σχηματίσει προτάσεις νωρίτερα.
Τι πρέπει να κάνω εάν το παιδί μου δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες;
Εάν παρατηρήσετε ότι το παιδί σας δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες, δεν έχει αλληλεπίδραση με άλλους ή δεν χρησιμοποιεί λέξεις, η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βοηθήσει. Ενώ κάθε παιδί αναπτύσσεται με τον δικό του ρυθμό, ίσως θελήσετε να συζητήσετε την πρόοδο του παιδιού σας με κάποιο Λογοθεραπευτή και να εξετάσετε το ενδεχόμενο να λάβετε βοήθεια μέσω της έγκαιρης παρέμβασης.
Γράφει: η Εριφύλη Χατζησάββα – Λογοθεραπεύτρια – Ειδική Παιδαγωγός, MSc