Δεν υπάρχει τρόπος να σας περιγράψω τι νιώθω όταν βλέπω το χαμόγελο του γιου μου. Δεν υπάρχουν λόγια να σας κάνω να καταλάβετε τι σημαίνει για την ψυχή μου όταν με αγκαλιάζει. Από την άλλη, πώς μπορώ να περιγράψω το πόσο τρομακτικό είναι να ξέρεις ότι μόνο λίγα εκατοστά τσιμέντο ή τούβλο, σε χωρίζουν από ανθρώπους που μισούν το παιδί σου… επειδή είναι ανάπηρο.
Το μίσος αυτό απέναντι στα άτομα με αναπηρία το θεωρητικοποίησαν και το «νομιμοποίησαν» οι ναζί με τον πιο φρικτό τρόπο: Με τη βιομηχανικής κλίμακας εξόντωσή τους μέσα από το πρόγραμμα Aktion T4.
του Βαγγέλη Καρατζά – Πατέρας αυτιστικού παιδιού
Το ντοκιμαντέρ, γαλλικής παραγωγής 2021, «Το Κάστρο του Τρόμου» (Hartheim: The Nazi Castle of Horror), περιγράφει τη φρίκη της μαζικής εξόντωσης των ατόμων με αναπηρία από το ναζιστικό καθεστώς.
Από καταφύγιο τόπος μαρτυρίου…
Το Χάρτχαϊμ ήταν ένα κάστρο στην αυστριακή εξοχή που η καθολική εκκλησία χρησιμοποιούσε ως ίδρυμα φροντίδας για άτομα με αναπηρία, όπου σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ οι συνθήκες ήταν σχετικά καλές. Υπήρχε ακόμη και πρόγραμμα όπου οι άνθρωποι που νοσηλεύονταν συμμετείχαν σε αγροτικές εργασίες μαζί με τους εργαζόμενους. Μετά όμως ήρθε το ναζιστικό καθεστώς, που θεωρούσε την αναπηρία «σπατάλη πόρων» και «απειλή για την καθαρότητα της άριας φυλής» και αποφάσισε τη μαζική, μεθοδική και μυστική εξόντωσή τους.
Στο συγκεκριμένο κάστρο εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το σχέδιο των θαλάμων αερίων, με τη διαφορά με τ ότι αντί για Zyklon B χρησιμοποιήθηκε μονοξείδιο του άνθρακα. Χιλιάδες παιδιά και ενήλικες απομακρύνθηκαν από τις οικογένειές τους, εξετάστηκαν για χρυσά δόντια και οδηγήθηκαν σε έναν θάλαμο όπου τους είπαν ότι θα έκαναν ντους και εκεί βρήκαν τον θάνατο.
Στο στόχαστρο ήταν κυρίως άτομα με νοητική αναπηρία, με σύνδρομο Down, αυτιστικά άτομα ή άτομα με θέματα ψυχικής υγείας. Σκεφτείτε έναν άνθρωπο με την καθαρότερη έκφραση της αθωότητας, που εμπιστεύτηκε τους δημίους του να στριμώχνεται με άλλα εκατό άτομα σε ένα τσιμεντένιο δωμάτιο, χωρίς να ξέρει τι συμβαίνει και γιατί. Σκεφτείτε τον πόνο, την αγωνία και τον τρόμο που έζησε στα τελευταία λεπτά της ζωής του.
Και τι έμεινε μετά από κάθε ανθρώπινη ψυχή, από κάθε ζωή γεμάτη συναισθήματα, σκέψεις και έναν μοναδικό τρόπο να βλέπει τον κόσμο; Ένας σωρός στάχτη που πετάχτηκε στον Δούναβη, για να μην μείνει κανένα ίχνος από το έγκλημα.
Η κοινοτοπία του κακού…
Ναι, ήταν διαταγή του Χίτλερ.
Ναι, διοικητής ήταν αξιωματικός των SS.
Αλλά γιατροί ήταν αυτοί που υπέγραφαν τις διαταγές. Γιατροί εξέταζαν τα θύματα πριν οδηγηθούν στους θαλάμους αερίων. Νοσηλεύτριες ήταν αυτές που καθησύχαζαν τα άτομα με αναπηρία για να διευκολυνθεί η δολοφονία τους. Δεκάδες «απλοί» άντρες και γυναίκες ήταν εκείνοι που λειτουργούσαν ως γραμματείς και εργάτες για να λειτουργήσει αυτή η βιομηχανία θανάτου.
Τα τυραννικά και απολυταρχικά καθεστώτα δεν βασίζονται μόνο στον εκφοβισμό και την προπαγάνδα για να κυριαρχήσουν. Βασίζονται και στη συμμόρφωση των «απλών ανθρώπων», στην απάθεια, στο μίσος για το κάθε τι το διαφορετικό που όταν βρίσκει την ευκαιρία εκδηλώνεται με τον πιο φρικτό τρόπο και στην απανθρωπιά που μασκαρεύεται σε νοικοκυροσύνη. Χαρακτηριστικό της απάθειας και της σκληρότητας των εργαζομένων στο κάστρο ήταν ότι διοργανώθηκε μια μικρή «φιέστα» για να εορταστούν 10.000 θάνατοι στο κάστρο!
Καμία δικαιοσύνη, κανένα μάθημα…
Δεν υπήρξε δικαιοσύνη. Ο αρχιεγκληματίας των SS που ήταν υπεύθυνος για περισσότερους από 20.000 θανάτους πέθανε ήρεμα στα βαθιά γεράματά του, στο σπίτι του. Το ίδιο και οι περισσότεροι γιατροί και το προσωπικό του κάστρου, με μοναδική εξαίρεση έναν ανάπηρο εργάτη που υποχρεώθηκε να μεταφέρει πτώματα και ο οποίος τελικά κρεμάστηκε στις δίκες που ακολούθησαν τον πόλεμο. Κανένα μάθημα δεν φαίνεται να έχει πάρει η ανθρωπότητα: Τα πνευματικά παιδιά του φασισμού, ο μισαναπηρισμός, ο ρατσισμός, ο σεξισμός, η ομοφοβία και η θρησκευτική μισαλλοδοξία κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος, ιδιαίτερα ανάμεσα σε νέους ανθρώπους που από άγνοια, ανασφάλεια ή απελπισία επηρεάζονται από τη ρητορική μίσους.
Σε μια κοινωνία όπου δεν υπάρχει δικαιοσύνη και κυβερνά το μίσος, κανένας δεν είναι πραγματικά ασφαλής. Απόδειξη αποτελεί και αυτό που δείχνει το ντοκιμαντέρ: η «τεχνογνωσία που απέκτησαν οι ναζί» στο κάστρο και στο σχέδιο εξόντωσης ατόμων με αναπηρία «αξιοποιήθηκε» αργότερα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στο Ολοκαύτωμα.
Η ταινία μας δίνει την ευκαιρία να δούμε το πραγματικό πρόσωπο της ιστορίας.
Όταν πολιτικοί ηγέτες ονειρεύονται πολέμους και όταν το μίσος απλώνεται και δηλητηριάζει τις γειτονιές, τις σχολικές αυλές και τις οθόνες μας, η λήθη είναι μια πολυτέλεια που δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στον εαυτό μας.
Δείτε την ταινία έως την Τετάρτη 26.11 23:59 εδώ…